Week 7: Persoonlijkheidsstoornissen
H12
H12: Persoonlijheidsstoornissen en impulsbeheersingsstoornissen
Persoonlijkheidsstoornis: een combinatie van aangepast en onaangepast gedrag. Is een algemene
term voor een star patroon van persoonlijkheidstrekken, waardoor het individu onvoldoende in staat
is zijn gedrag aan te passen aan wisselende omstandigheden. Dit leidt tot omvangrijke en
terugkerende problemen in relaties, werk en sociaal leven.
Ze hebben overdreven of excessieve karaktertrekken die tot persoonlijke stress leiden of hen
belemmeren in het dagelijks functioneren (deze trekken zijn stabiel)
Kenmerken:
- excessief afwijkende en rigide gedrags- en ervaringspatronen
- Duurzaam, te herleiden tot adolescentie
- Lijdensdruk/functioneren beperkt
- Moeilijk veranderbaar
- Zien niet de gevolgen in van hun gedrag
- Geven anderen de schuld van hun problemen
- Soms ook geen behoefte om te veranderen (“zo ben ik nou eenmaal? Is normaal?”)
Egosyntoon: zien niet dat het een probleem is dus willen niet veranderen, hoort bij ze
- Denk aan extreme scores op de big five (super hoog op neuroticisme)
Criteria om te diagnoseren volgens DSM5:
Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat duidelijk afwijkt van
de verwachtingen binnen de cultuur van de betrokkene. (Wijkt af van normaal)
Dit duurzaam patroon is in veel persoonlijke en sociale situaties aanwezig, is hardnekkig
Dit patroon ontstaat tijdens de adolescentie/jong volwassen leeftijd (STABIEL in tijd)
Dit patroon veroorzaakt beperkingen of lijdensdruk
Exclusiecriteria
! het duurzame patroon is niet eerder toe te schrijven aan een uiting of de consequentie van een
andere psychische stoornis (komt door een bepaalde situatie)
! niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (alcohol, drugs, medicijnen) of
een somatische aandoening (schedeltrauma)
DSM verdeelt persoonlijheidsstoornissen in 3 clusters —> 10 stoornissen (vind overlapping plaats)
A. Cluster A: vreemd en/of excentriek gedrag (GEK)
(Paranoide, schizoide, schizotypisch)
B. Cluster B: dramatisch, wispelturig, labiel, emotioneel gedrag (BOOS)
( antisociaal, borderline, histrionische, narcistisch)
C. Cluster C: nerveus, angstig gedrag (BANG)
(Vermijden, afhankelijk, dwangmatig)
Iemand die niet alle trekken heeft, maar een paar afwijkende trekken die lijken op een
stoornis (dus je hoeft de stoornis niet per se te hebben kunnen ook een paar trekken zijn)
A. Vreemd/excentriek gedrag (teruggetrokken)
Paranoïde persoonlijkheidsstoornis: persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt
door onterecht wantrouwen omtrent de motieven van anderen, maar niet zo sterk
dat de betrokkenen aan wanen leiden
(Neiging om gedrag te interpreteren als opzettelijk bedreigend/vernederend)
Kenmerken
H12
H12: Persoonlijheidsstoornissen en impulsbeheersingsstoornissen
Persoonlijkheidsstoornis: een combinatie van aangepast en onaangepast gedrag. Is een algemene
term voor een star patroon van persoonlijkheidstrekken, waardoor het individu onvoldoende in staat
is zijn gedrag aan te passen aan wisselende omstandigheden. Dit leidt tot omvangrijke en
terugkerende problemen in relaties, werk en sociaal leven.
Ze hebben overdreven of excessieve karaktertrekken die tot persoonlijke stress leiden of hen
belemmeren in het dagelijks functioneren (deze trekken zijn stabiel)
Kenmerken:
- excessief afwijkende en rigide gedrags- en ervaringspatronen
- Duurzaam, te herleiden tot adolescentie
- Lijdensdruk/functioneren beperkt
- Moeilijk veranderbaar
- Zien niet de gevolgen in van hun gedrag
- Geven anderen de schuld van hun problemen
- Soms ook geen behoefte om te veranderen (“zo ben ik nou eenmaal? Is normaal?”)
Egosyntoon: zien niet dat het een probleem is dus willen niet veranderen, hoort bij ze
- Denk aan extreme scores op de big five (super hoog op neuroticisme)
Criteria om te diagnoseren volgens DSM5:
Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat duidelijk afwijkt van
de verwachtingen binnen de cultuur van de betrokkene. (Wijkt af van normaal)
Dit duurzaam patroon is in veel persoonlijke en sociale situaties aanwezig, is hardnekkig
Dit patroon ontstaat tijdens de adolescentie/jong volwassen leeftijd (STABIEL in tijd)
Dit patroon veroorzaakt beperkingen of lijdensdruk
Exclusiecriteria
! het duurzame patroon is niet eerder toe te schrijven aan een uiting of de consequentie van een
andere psychische stoornis (komt door een bepaalde situatie)
! niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (alcohol, drugs, medicijnen) of
een somatische aandoening (schedeltrauma)
DSM verdeelt persoonlijheidsstoornissen in 3 clusters —> 10 stoornissen (vind overlapping plaats)
A. Cluster A: vreemd en/of excentriek gedrag (GEK)
(Paranoide, schizoide, schizotypisch)
B. Cluster B: dramatisch, wispelturig, labiel, emotioneel gedrag (BOOS)
( antisociaal, borderline, histrionische, narcistisch)
C. Cluster C: nerveus, angstig gedrag (BANG)
(Vermijden, afhankelijk, dwangmatig)
Iemand die niet alle trekken heeft, maar een paar afwijkende trekken die lijken op een
stoornis (dus je hoeft de stoornis niet per se te hebben kunnen ook een paar trekken zijn)
A. Vreemd/excentriek gedrag (teruggetrokken)
Paranoïde persoonlijkheidsstoornis: persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt
door onterecht wantrouwen omtrent de motieven van anderen, maar niet zo sterk
dat de betrokkenen aan wanen leiden
(Neiging om gedrag te interpreteren als opzettelijk bedreigend/vernederend)
Kenmerken
