Taallab 3 samenvatting IKLS en Portaal

Hoofdstuk 1: Iedereen kan leren schrijven
Doel van schrijfonderwijs:
Kinderen leren om te schrijven voor allerlei doeleinden en zich ervan bewust te zijn dat die
doeleinden verschillende eisen stellen aan het schrijven.

Schrijven moet gekoppeld worden aan andere vakken/domeinen.
Koppeling aan andere taaldomeinen
 Koppeling met lezen: Kennis opdoen van tekstgenres, -opbouw, zinsbouw en woorden
 Koppeling met spelling en grammatica: Wordt geoefend bij het schrijven van teksten.
Woordenschatontwikkeling
 Mondelinge taal: Interactief schrijfonderwijs
 Beginnende geletterdheid: Woorden bij beelden schrijven
Koppeling tussen schrijven en zaakvakken
Zaakvakkennis wordt verbreed door er actief over te spreken en te schrijven

Welke teksten gebruik je?
Moeten kinderen interesseren en motiveren.
Te vinden in: de ervaringswereld van de kinderen zelf, zaakvakken, (kinder)literatuur en de kunsten.

Basis- en brugfuncties door de groepen heen:
Groep 1/2
 Vertellen en tekenen over ervaringen legt een basis
 De toevoeging van geschreven tekst zorgt voor een brug naar geletterdheid
Groep 3
 De relatie tussen de zelfgeschreven tekst en het eerder vertelde en getekende verhaal blijft
voor het kind bestaan en zorgt voor betekenisvolheid van de tekst
Groep 4
 Schrijfplezier staat centraal
 Het inzien van het belang van een goede zinsopbouw voor het juiste begrip van een tekst 
eerste stap in de richting van actief schools taalgebruik
Groep 5
 Het besef van de vorm van schriftelijke formuleringen wordt groter
 Bewustwording van het feit dat er een lezer is die de tekst moet begrijpen
Groep 6
 Steeds meer teksten gaan over niet-ervaringsonderwerpen, waarover ze les moeten krijgen
of onderzoek moeten doen
 Er wordt een focus aangebracht: een specifiek schrijfdoel of een tekstueel aandachtspunt
 Grotere plaats van teksten bespreken, herschrijven en uitbreiden
Groep 7/8
 Doelgericht schrijven wordt gekoppeld aan bewuste kennis van tekstgenres
 De overgang van vertellend schrijven in dagelijkse taal naar feitelijk en waarderend schrijven
in schoolse taal wordt expliciet nagestreefd


Hoofdstuk 2: Genres
Van een meer vertellende, chronologische manier van schrijven naar een meer analytische,
gestructureerde manier  de ontwikkeling van het taal- en tekstbewustzijn



Kinderen leren de verschillen tussen teksten, teksten verschillen in:

, - Contect
- Doel
- Onderwerp
- Lezers (doelgroep)
- Toon

Hoofdgenres Genres Kernaspect
Verhalende genres Vertelling Ervaring
Verhaal Complicatie
Feitelijke genres Verslag Chronologie
Beschrijving Classificatie
Procedure Instructie
Verklaring Causaliteit
Oproep/verzoek Motivatie
Waarderende genres Beschouwing Perspectieven
Betoog Argumenten
Respons Reactie

Genres schrijven per groep
groep 1 tot en met 3
 Bezig met de basisfunctie van geschreven taal: opschrijven wat je hardop zegt, waardoor het
los van je stem blijft bestaan
 Teksten die ontstaan, zijn te beschouwen als persoonlijke vertellingen over belevenissen en
beschrijvingen van waarnemingen
groep 4
 Veel en met plezier schrijven over eigen ervaringen
 Positief over teksten praten, bespreken wat je wilt met een tekst en samen nadenken over
goede formuleringen werkt motiverend
groep 5 en 6
 Leren teksten op structuurkenmerken te bekijken
 Leren om zich voor te stellen hoe een lezer de tekst zal begrijpen en zich af te vragen of dit
klopt met de bedoeling van de tekst
 Het gezamenlijk bespreken van tekstdoelen en manieren om die in een tekst te bereiken 
belangrijkste didactische strategie
 Variatie in genres  betrokkenheid bij inhoud belangrijk
groep 7 en 8
 Explicieter werken met het benoemen van genrekenmerken, om enkele genres uit te diepen
en om veel te schrijven over zaakvakinhouden
 Teksten schrijven met minimale aanwijzingen over de kenmerken van de teksten
 Paragraaf- en hoofdstukindeling is een belangrijk aandachtspunt

Een school kan een eigen schrijfleerlijn opstellen door:
 Zich goed te informeren over de genres
 Te bepalen welke genres in welke bouwen/groepen aan de orde moeten komen en terug
moeten komen
 Deze te koppelen aan belangrijke thema’s en zaakvakonderwerpen in die bouwen/groepen
 Op grond hiervan met het team een overzicht te maken van mogelijkheden voor schrijftaken
per groep, zodat alle genres voldoende en op het juiste moment behandeld worden

, Hoofdstuk 4: Taalrondes
Taalronde  het oproepen en mondeling verwoorden van eigen ervaringen, hieruit selecteren en
tot slot een eerste versie van de tekst schrijven
Tekstbespreking  een of meer van de eerste versies worden klassikaal besproken bij wijze van
voorbeeld en de kinderen hun teksten daarna in tweetallen op dezelfde
manier bespreken en veranderen

Het vijffasenmodel van het schrijfproces:
1. Oriëntatie op de schrijfopdracht
2. Schrijfopdracht
3. Schrijven en hulp geven tijdens het schrijven
4. Bespreken en herschrijven
5. Verzorgen en publiceren

De basisvolgorde van werkvormen in een taalronde:
Voorbereiding
 Onderwerp en vragen bedenken
 Het selecteren van een boek, filmpje, tekstfragment, plaatjes of voorwerpen voor de
introductie
Een kring maken en opwarmen
Introduceren van het onderwerp door middel van:
 Kiezen uit inbreng van de kinderen of leerkracht
 Laten zien van voorwerpen of afbeeldingen
 Verhaal of gedicht voorlezen
 Kort filmpje laten zien
 Terughalen van kennisinhoud van eerdere lessen of excursie
Vertelronde
 Kriskras vertelbeurten over verschillende aspecten van het onderwerp
 Interactie gericht op gedetailleerd vertellen en op ideeën komen
Lijstjes tekenen en/of schrijven
Tweetalgesprekken over één ding van het lijstje
Schrijfopdracht en tekst schrijven of taaltekening maken
 De leerlingen tekenen iets of schrijven iets op van wat ze verteld hebben (in het
tweetalgesprek)
Voorlezen
 De kinderen en/of de leerkracht lezen teksten of taaltekeningen voor, eventueel gevolgd
door vragen stellen

De basisvolgorde van werken bij een tekstbespreking:
Voorbereiding
 Verdeling van de teksten in drie stapeltjes (zwak, midden, sterk)
 Tekst kiezen
 Bedenken welke plek spelling en interpunctie krijgen
 Toestemming vragen aan de schrijver
Bordtekst voorlezen
 De bordtekst twee keer hardop voorlezen. De leerlingen lezen mee
Vragen opschrijven over de inhoud van de tekst
 De leerlingen schrijven (in tweetallen) vragen over de tekst op om meer te weten te komen
over de ervaring
Vragen stellen over de inhoud van de tekst
 Laat de leerlingen hun vragen stellen en help ze bij het verduidelijken van de vraag