Advies K. van Mildert
“Een advies om de zorg door
(wijk)verpleegkundigen en verzorgden aan
cliënten met een ernstige psychiatrische
aandoening te verbeteren.”
Advies
Zorg aan cliënten met
een ernstige
psychiatrische
aandoening in de wijk
Auteur: Kimberley van Mildert
Studentnummer: 1728679
Opdrachtgever:
Organisatie opdrachtgever: Careyn
Afstudeerbegeleider:
Studiegroep: GVE-AIB-68-19
Cursus: GVE-4.AIB-17
Datum: 06-01-2019
1
,Advies K. van Mildert
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................3
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding en relevantie...............................................................................................................4
1.2 Doel- en vraagstelling...................................................................................................................6
2. Methode.............................................................................................................................................8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie.....................................................................................................8
2.2 Dataverzameling...........................................................................................................................8
2.3 Data-analyse.................................................................................................................................8
2.4 Ethische aspecten.........................................................................................................................8
3. Resultaten.........................................................................................................................................10
3.1 Onderzoekspopulatie..................................................................................................................10
3.2 Beschrijving data.........................................................................................................................10
4. Discussie en conclusie.......................................................................................................................14
4.1 Betekenissen resultaten.............................................................................................................14
4.2 Sterktes en zwaktes....................................................................................................................14
4.3 Implicaties...................................................................................................................................15
4.4 Conclusie....................................................................................................................................15
5. Advies...............................................................................................................................................16
6. Literatuurlijst....................................................................................................................................17
Bijlage A: Uitnodiging respondenten....................................................................................................19
Bijlage B: Informatiebrief deelname aan het onderzoek......................................................................20
Bijlage C: Topiclijst interviews..............................................................................................................22
Bijlage D: Logboek................................................................................................................................24
Bijlage E: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data................................................................25
Bijlage F: Bewijs deelname themadagen..............................................................................................26
Bijlage G: Reflectieverslag....................................................................................................................27
Bijlage H: Beoordeling opdrachtgever..................................................................................................30
Bijlage I: Zoekplan.................................................................................................................................31
Bijlage J: Beoordeling wetenschappelijke publicatie............................................................................34
Bijlage K: Data-analyse.........................................................................................................................54
2
,Advies K. van Mildert
Samenvatting
Aanleiding
Uit onderzoek blijkt dat er door collega’s van de wijkverpleging een toename gemerkt wordt van
cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening.
Het doel van het onderzoek is ‘een advies uit te brengen naar de opdrachtgever van Careyn om de
zorg door (wijk)verpleegkundigen en verzorgenden aan cliënten met een ernstige psychiatrische
aandoening te verbeteren’.
Methoden
Het onderzoek is een beschrijvend kwalitatief praktijkgericht onderzoek. De gegevens zijn verzameld
door middel van semigestructureerde interviews met acht (wijk)verpleegkundigen en verzorgenden
van Careyn Utrecht west extramuraal. De interviews zijn getranscribeerd en gecodeerd.
Resultaten
Volgens de respondenten is het de taak van de wijkverpleegkundige naar het wijkteam om
begeleiding te bieden, kennistekort te signaleren, veiligheid te waarborgen en de sociale kaart
inzichtelijk te maken. Als zorgverlener speelt communicatie, kijken naar de behoefte van de cliënt en
affiniteit mee om goede zorg te kunnen verlenen aan EPA-cliënten.
De respondenten geven aan dat er een kennistekort is, als oplossing benoemen zij een klinische les,
e-learning en het aanstellen van een gespecialiseerd verpleegkundige psychiatrie.
Het sociale wijkteam is voor de meeste respondenten niet bekend, wel wordt er gedacht dat het
sociale wijkteam van meerwaarde zal zijn.
Het trekken van één lijn naar de EPA-cliënt wordt door de meeste respondenten als belangrijk
ervaren om goede zorg te kunnen leveren, mogelijk kan een psycholoog hierbij ondersteunend zijn,
ook wordt het inplannen van een vast team zorgverleners benoemd.
Bijna de helft van respondenten geven aan dat zij een beleid missen vanuit Careyn; welke zorg
Careyn kan leveren naast persoonlijke verzorging en verpleging.
Discussie en conclusie
Het advies omvat het aanstellen van een gespecialiseerd verpleegkundige, het ontwikkelen en
verplicht stellen van e-learning, klinische les en intervisie. Het uitdragen van een beleid, de
samenwerking verbeteren met de psycholoog en het sociaal wijkteam en tenslotte een rapportage
systeem waar alle disciplines toegang tot hebben.
3
, Advies K. van Mildert
1. Inleiding
1.1 Aanleiding en relevantie
In een onderzoek van Nivel ‘evaluatie van de wijkverpleging’ geven vijf op de tien hbo-opgeleide
verpleegkundigen en vier op de tien mbo-opgeleide verpleegkundigen en verzorgden aan dat zij een
toename merken van cliënten met psychische en psychiatrische problemen. Eén op de zeven
verpleegkundigen die in de wijk werken ervaart een kennis- en vaardigheidstekort als het gaat om de
zorg voor cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening. Ook is de samenwerking tussen
wijkverpleging, en gemeenten, sociale wijkteams en de GGZ een aandachtspunt volgens
(wijk)verpleegkundigen (Francke, et al., 2017).
Huisartsen
Huisartsen zijn in de meeste gevallen hoofdbehandelaar, zij merkten ook een toename in 2015 blijkt
uit de ggz-peiling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (2016) met 1406 respondenten.
72% geeft aan dat er meer cliënten met psychiatrische klachten naar de praktijk komen.
74% geeft aan dat de gepresenteerde klachten complexer zijn.
81% geeft aan dat er meer cliënten worden overgenomen vanuit de gespecialiseerde ggz.
Ernstige psychiatrische aandoening
Cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) lijden meerdere jaren aan een
psychiatrische stoornis en komen daarmee ook in de problemen met bijvoorbeeld hun relaties, werk,
hun financiën of woonplek (GGz Centraal, z.d.). Nederland telt naar schatting 250.000 tot 300.000
EPA-cliënten, waarvan circa 90% op zichzelf wonen (Van Hoof et al., 2015).
Ambulantisering en hervormingen van de langdurige ggz
Belangrijke oorzaken van de toename van EPA-cliënten in de wijk zijn volgens Van Hoof et al. (2017)
waarschijnlijk de ambulantisering van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en hervormingen van de
langdurige ggz.
De ambulantisering van de ggz is het proces van afbouw van intramurale ggz plekken en de opbouw
van de ambulante zorg, in het bijzonder voor EPA-cliënten. Dit moet er toe leiden dat meer cliënten
meer en betere ambulante zorg ontvangen. De bedden worden sterk teruggebracht in 2020 tot twee
derde van het aantal plaatsen in 2008. Figuur 1 laat zien dat over de periode 2012-2016 bijna 20%
aan klinische plaatsen is afgebouwd. Nederland telt in 2016 ongeveer 16.000 klinische plaatsen,
waarvan ongeveer 6.5000 plaatsen voor langdurig verblijf (langer dan een jaar) (Van Hoof et al.,
2017).
De intramurale voorziening wordt alleen maar ingezet als er geen alternatieven meer te vinden zijn
(GGZ Nederland, z.d.).
4
“Een advies om de zorg door
(wijk)verpleegkundigen en verzorgden aan
cliënten met een ernstige psychiatrische
aandoening te verbeteren.”
Advies
Zorg aan cliënten met
een ernstige
psychiatrische
aandoening in de wijk
Auteur: Kimberley van Mildert
Studentnummer: 1728679
Opdrachtgever:
Organisatie opdrachtgever: Careyn
Afstudeerbegeleider:
Studiegroep: GVE-AIB-68-19
Cursus: GVE-4.AIB-17
Datum: 06-01-2019
1
,Advies K. van Mildert
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................3
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Aanleiding en relevantie...............................................................................................................4
1.2 Doel- en vraagstelling...................................................................................................................6
2. Methode.............................................................................................................................................8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie.....................................................................................................8
2.2 Dataverzameling...........................................................................................................................8
2.3 Data-analyse.................................................................................................................................8
2.4 Ethische aspecten.........................................................................................................................8
3. Resultaten.........................................................................................................................................10
3.1 Onderzoekspopulatie..................................................................................................................10
3.2 Beschrijving data.........................................................................................................................10
4. Discussie en conclusie.......................................................................................................................14
4.1 Betekenissen resultaten.............................................................................................................14
4.2 Sterktes en zwaktes....................................................................................................................14
4.3 Implicaties...................................................................................................................................15
4.4 Conclusie....................................................................................................................................15
5. Advies...............................................................................................................................................16
6. Literatuurlijst....................................................................................................................................17
Bijlage A: Uitnodiging respondenten....................................................................................................19
Bijlage B: Informatiebrief deelname aan het onderzoek......................................................................20
Bijlage C: Topiclijst interviews..............................................................................................................22
Bijlage D: Logboek................................................................................................................................24
Bijlage E: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data................................................................25
Bijlage F: Bewijs deelname themadagen..............................................................................................26
Bijlage G: Reflectieverslag....................................................................................................................27
Bijlage H: Beoordeling opdrachtgever..................................................................................................30
Bijlage I: Zoekplan.................................................................................................................................31
Bijlage J: Beoordeling wetenschappelijke publicatie............................................................................34
Bijlage K: Data-analyse.........................................................................................................................54
2
,Advies K. van Mildert
Samenvatting
Aanleiding
Uit onderzoek blijkt dat er door collega’s van de wijkverpleging een toename gemerkt wordt van
cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening.
Het doel van het onderzoek is ‘een advies uit te brengen naar de opdrachtgever van Careyn om de
zorg door (wijk)verpleegkundigen en verzorgenden aan cliënten met een ernstige psychiatrische
aandoening te verbeteren’.
Methoden
Het onderzoek is een beschrijvend kwalitatief praktijkgericht onderzoek. De gegevens zijn verzameld
door middel van semigestructureerde interviews met acht (wijk)verpleegkundigen en verzorgenden
van Careyn Utrecht west extramuraal. De interviews zijn getranscribeerd en gecodeerd.
Resultaten
Volgens de respondenten is het de taak van de wijkverpleegkundige naar het wijkteam om
begeleiding te bieden, kennistekort te signaleren, veiligheid te waarborgen en de sociale kaart
inzichtelijk te maken. Als zorgverlener speelt communicatie, kijken naar de behoefte van de cliënt en
affiniteit mee om goede zorg te kunnen verlenen aan EPA-cliënten.
De respondenten geven aan dat er een kennistekort is, als oplossing benoemen zij een klinische les,
e-learning en het aanstellen van een gespecialiseerd verpleegkundige psychiatrie.
Het sociale wijkteam is voor de meeste respondenten niet bekend, wel wordt er gedacht dat het
sociale wijkteam van meerwaarde zal zijn.
Het trekken van één lijn naar de EPA-cliënt wordt door de meeste respondenten als belangrijk
ervaren om goede zorg te kunnen leveren, mogelijk kan een psycholoog hierbij ondersteunend zijn,
ook wordt het inplannen van een vast team zorgverleners benoemd.
Bijna de helft van respondenten geven aan dat zij een beleid missen vanuit Careyn; welke zorg
Careyn kan leveren naast persoonlijke verzorging en verpleging.
Discussie en conclusie
Het advies omvat het aanstellen van een gespecialiseerd verpleegkundige, het ontwikkelen en
verplicht stellen van e-learning, klinische les en intervisie. Het uitdragen van een beleid, de
samenwerking verbeteren met de psycholoog en het sociaal wijkteam en tenslotte een rapportage
systeem waar alle disciplines toegang tot hebben.
3
, Advies K. van Mildert
1. Inleiding
1.1 Aanleiding en relevantie
In een onderzoek van Nivel ‘evaluatie van de wijkverpleging’ geven vijf op de tien hbo-opgeleide
verpleegkundigen en vier op de tien mbo-opgeleide verpleegkundigen en verzorgden aan dat zij een
toename merken van cliënten met psychische en psychiatrische problemen. Eén op de zeven
verpleegkundigen die in de wijk werken ervaart een kennis- en vaardigheidstekort als het gaat om de
zorg voor cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening. Ook is de samenwerking tussen
wijkverpleging, en gemeenten, sociale wijkteams en de GGZ een aandachtspunt volgens
(wijk)verpleegkundigen (Francke, et al., 2017).
Huisartsen
Huisartsen zijn in de meeste gevallen hoofdbehandelaar, zij merkten ook een toename in 2015 blijkt
uit de ggz-peiling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (2016) met 1406 respondenten.
72% geeft aan dat er meer cliënten met psychiatrische klachten naar de praktijk komen.
74% geeft aan dat de gepresenteerde klachten complexer zijn.
81% geeft aan dat er meer cliënten worden overgenomen vanuit de gespecialiseerde ggz.
Ernstige psychiatrische aandoening
Cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) lijden meerdere jaren aan een
psychiatrische stoornis en komen daarmee ook in de problemen met bijvoorbeeld hun relaties, werk,
hun financiën of woonplek (GGz Centraal, z.d.). Nederland telt naar schatting 250.000 tot 300.000
EPA-cliënten, waarvan circa 90% op zichzelf wonen (Van Hoof et al., 2015).
Ambulantisering en hervormingen van de langdurige ggz
Belangrijke oorzaken van de toename van EPA-cliënten in de wijk zijn volgens Van Hoof et al. (2017)
waarschijnlijk de ambulantisering van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en hervormingen van de
langdurige ggz.
De ambulantisering van de ggz is het proces van afbouw van intramurale ggz plekken en de opbouw
van de ambulante zorg, in het bijzonder voor EPA-cliënten. Dit moet er toe leiden dat meer cliënten
meer en betere ambulante zorg ontvangen. De bedden worden sterk teruggebracht in 2020 tot twee
derde van het aantal plaatsen in 2008. Figuur 1 laat zien dat over de periode 2012-2016 bijna 20%
aan klinische plaatsen is afgebouwd. Nederland telt in 2016 ongeveer 16.000 klinische plaatsen,
waarvan ongeveer 6.5000 plaatsen voor langdurig verblijf (langer dan een jaar) (Van Hoof et al.,
2017).
De intramurale voorziening wordt alleen maar ingezet als er geen alternatieven meer te vinden zijn
(GGZ Nederland, z.d.).
4
