Samenvatting G&P - Leerdoelen 2.1 t/m 2.8

Samenvatting Gezondheidsbevordering & Preventie kwartiel 2 (2.1 t/m 2.4)

Les 2.1
Verwoorden wat de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag inhoudt
De gezondheidsdeterminant leefstijl & gedrag in het Health Concept van Lalonde omvat
allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid en/
of een gezondheidsprobleem, zoals gezondheidsvaardigheden, voedingsgedrag,
alcohol- en drugsgebruik, rookgedrag, bewegingsgedrag en seksueel gedrag
De gezondheidsdeterminant leefstijl & gedrag in het Health Concept van Lalonde betreft
allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid en/
of op een gezondheidsprobleem. Gedrag en gezondheidsgedragingen, maar vooral
gedragsveranderingen zijn voor verpleegkundigen een belangrijk middel om de
gezondheid van mensen te verbeteren en gezondheidsproblemen te verminderen.
Veranderingen in leefstijl op individueel niveau (door veranderingen in kennis, attitude en
gedrag) zouden moeten worden ondersteund door veranderingen in de fysieke en
maatschappelijke omgeving.

Toelichten hoe leefstijlfactoren en gedragingen invloed hebben op de
gezondheid van de mens
BRAVVO-richtlijnen:
B – beweging
R – roken
A – alcohol
V – voeding
V – veilig vrijen
O – ontspanning

Uitleggen welke taak de verpleegkundige heeft bij de gezondheidsdeterminant
Leefstijl en gedrag
Kennis (van):
- Zelfmanagement, leefstijl, gedrag
- Gezondheids- en gedragsdeterminanten – Gezond gedrag

Vaardigheden en Attitude:
- Gegevens verzamelen
- Uitvoeren interventies (individueel en collectief)
- Versterken sociaal netwerk
- Bemoeizorg
- Respect voor opvattingen/ rekening houdend met
- Meedenken beleid
- Eenvoudig taalgebruik
- Concreet coachen

Les 2.2
Uitleggen wat de endogene, persoonsgebonden gezondheidsdeterminant
Inhoudt
‘’Het gaat om zowel fysiologische als psychische factoren die zich in de mens afspelen en
invloed hebben op gezondheid of gezondheidsproblemen’’ (Sassen, 2018, p.38)

Fysiologische en psychische factoren in de mens hebben invloed op
gezondheids(problemen):

, - Genetische factoren: afwijkingen in de genen; afwijkingen in chromosomen;
multifactoriële gezondheidsproblemen; aanleg voor gezondheidsproblemen
- Verworven eigenschappen: hoge bloeddruk; afwijking in immuunsysteem; hoog
cholesterolgehalte; wisselende glucosespiegel; overgewicht en obesitas;
psychische (on)gezondheid; veroudering

Bij de endogene determinant gaat het om zowel fysiologische als psychische factoren
die zich ín de mens afspelen en invloed hebben op gezondheid of
gezondheidsproblemen. We noemen dit ook de persoonsgebonden
gezondheidsdeterminant. Wanneer een gezondheidsprobleem onder de loep wordt
genomen, worden alle factoren in de mens die een relatie hebben met het
gezondheidsprobleem geïnventariseerd. De endogene gezondheidsdeterminant wordt
onderverdeeld in genetische, erfelijke factoren en verworven eigenschappen. Zowel de
genetische factoren als de verworven eigenschappen hebben (elk afzonderlijk)
specifieke effecten op de gezondheid

Endogene determinanten
- Lichaamsgewicht
- Bloeddruk
- Serumcholesterol
- Genetische factoren
- Immuunsysteem
- Persoonlijkheidskenmerken (psychologische factoren)
- Hemofilie
- Schizofrenie

Multifactoriële gezondheidsproblemen
Een gezondheidsprobleem met meerdere oorzaken.
Vb. hartaandoeningen
- Erfelijke factoren
- Verworden eigenschappen
E + V = multifactorieel

Uitleggen welke taken de verpleegkundige heeft bij de endogene,
persoonsgebonden gezondheidsdeterminant
Rollen verpleegkundige:
- Coach
- Behandelaar
- Leraar
- Poortwachter

Kernelementen relatie zorgvrager – verpleegkundige
- Partnerschap
- Kennisdelen
- Vertrouwen
- Respect
Centraal:
- Gezamenlijke besluitvorming
- Regie van de zorgvrager
- Uitgang: levensdoelen van de zorgvrager

, Verwoorden hoe de verpleegkundige zelfmanagement kan bevorderen bij de
zorgvrager
Op vrijwel alle terreinen waar verpleegkundigen werken, zullen zij zorg verlenen aan
patiënten met een verminderde gezondheidstoestand door genetische factoren en
verworven eigenschappen. Verpleegkundigen hebben de taak om dergelijke problemen
te signaleren, de noodzakelijke zorg te bieden, mensen zo goed mogelijk bij te staan en
te begeleiden in het leren accepteren van en omgaan met hun beperkingen en waar
mogelijk verergering van de klachten te voorkomen. Door een juiste vervlechting van
preventie en professionele zorg kunnen gezondheidsrisico’s eerder worden gesignaleerd
en gezondheidsproblemen worden voorkomen. Gezondheidsbevordering en het
bevorderen van het zelfmanagement van de patiënt zijn belangrijke aanknopingspunten
voor het optimaliseren van de gezondheid.

Zelfmanagement
- Vermogen tot inpassen aandoening dagelijkse leven
- Om kunnen gaan met klachten, symptomen – Leefstijlaanpassingen doen
- Optimale kwaliteit van leven nastreven
- Bijstellen van levensdoelen
o Inzicht in aandoening
o Vaardigheden ontwikkelen oplossen van eigen problemen

Gedrag zelfmanagement
- Omgaan met de symptomen
- Omgaan met medicatie
- Monitoren
- Omgaan met de negatieve emoties
- Regisseren eigen zorgbehandelproces
Met als doel:
- Kwaliteit van leven
- Bijstellen levensdoelen
- Inzicht
- Vaardigheden ontwikkelen en oplossen eigen problemen

Les 2.3
Uitleggen wat de stappen zijn van het model van gedragsverandering
Intervention mapping stap 4 Model van gedragsverandering:
1. Contact leggen met de patiënt(engroep)
2. Veranderen van de gedragsdeterminant attitudes
3. Veranderen van de gedragsdeterminant subjectieve normen en sociale invloed
4. Veranderen van de gedragsdeterminant waargenomen gedragscontrole en
eigeneffectiviteit
5. Gedragsverandering
6. Gedragsbehoud

Stap 1: positief contact leggen met de patiënt(groep), risicoperceptie
- Actief te participeren en samen te werken in het zorg- en behandelproces
- Wat zijn de verwachtingen/doelen van de patiënt en laat hem voor mijn mening en
wensen uitkomen
Risicoperceptie: het individuele risico dat mensen lopen te bespreken