Strafrecht hoorcollege aantekeningen
Week 1 Introductie strafrecht
Inzet van strafrecht
- Opsporing en vervolging door politie en OM
- Berechting van een strafbaar feit en de daarvan verdachte persoon door de
strafrechter
Ultimum remedium
- Ultimum remedium-gedachte
- Subsidiariteit
- Niveau van wetgeving
- Niveau van toepassing strafrecht door politie, OM en rechter
- Vervolgingsbeslissing officier van justitie: wel of niet vervolgen?
- Herstelrecht en mediation
Week 2 Introductie strafprocesrecht
Ultimum remedium-gedachte
- Subsidiariteit
- Niveau van wetgeving
- Niveau van toepassing strafrecht door politie, OM en rechter
Rechtsgebieden binnen strafrecht
● Materieel strafrecht
● Formeel strafrecht
● Sanctie- en Penitentiair recht: rechten en plichten in gevangenis
Waarom we straffen
- Vergeldingsleer
- Preventieleer
- Gemengde theorieën
Actoren in het strafproces
- Vaak discretionaire bevoegdheden
- Wet- en regelgeving en jurisprudentie
- Ethisch besef en reflectie
● Politie
- Art. 3 Polw
'De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in
overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke
handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven'
- Controle en opsporing
- Art. 152 Sv
Verbaliseringsplicht: politie moet alles opschrijven
Relevantiecriterium
, - Art. 344 lid 1 onder 2 Sv Proces-verbaal: bewijsmiddel
● OM Openbaar Ministerie: officier van justitie
- Art. 132a en 148 lid 2 Sv
Ovj Officier van justitie: leider van het opsporingsonderzoek
- Na afronding opsporingsonderzoek: belangrijk keuzemoment wel/niet vervolgen
- Art. 124 RO
Opsporen en vervolgen van strafbare feiten
Andere bij wet vastgestelde taken
Ovj: crimefighter en/of magistraat?
- Art. 167 lid 1 en 242 lid 1 Sv
Vervolgen is een exclusieve taak van het OM
Niet alleen of maar ook waarvoor
- Art. 167 lid 2 en 242 lid 2 Sv
Opportuniteitsbeginsel
- Algemeen belang als leidende factor in wel/niet vervolgen
- Bij niet vervolgen Art. 12 Sv-procedure als belangrijk controlemechanisme
● Rechtspraak: rechter-commissaris en zittingsrechter
Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel
Art. 1 Sv
'Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien'
Rechtszekerheid en bescherming tegen willekeur
Mensenrechten en het strafproces
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Art. 3 EVRM geen foltering of onmenselijke behandeling
Niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende
behandelingen of bestraffingen.
Art. 5 EVRM vrijheidsbeneming
Art. 6 EVRM eerlijk proces
Art. 8 EVRM privacybescherming
Door inzet van dwangmiddelen en opsporingsbevoegdheden wordt inbreuk gemaakt op
mensenrechten
Inbreuk kan gerechtvaardigd zijn
Verdachtebegrip is van belang
- Maakt inzet dwangmiddelen/opsporingsbevoegdheden mogelijk
- Biedt rechtsbescherming aan verdachte
Controle vs opsporing
● Controlebevoegdheden
- Tegen eenieder
- Gericht op naleving wet- en regelgeving
● Opsporingsbevoegdheden
- Verdenking (verdachte)
- Strafbaar feit
● Sfeerovergang, sfeercumulatie, voorgezette toepassing
● Voorwaarden:
Week 1 Introductie strafrecht
Inzet van strafrecht
- Opsporing en vervolging door politie en OM
- Berechting van een strafbaar feit en de daarvan verdachte persoon door de
strafrechter
Ultimum remedium
- Ultimum remedium-gedachte
- Subsidiariteit
- Niveau van wetgeving
- Niveau van toepassing strafrecht door politie, OM en rechter
- Vervolgingsbeslissing officier van justitie: wel of niet vervolgen?
- Herstelrecht en mediation
Week 2 Introductie strafprocesrecht
Ultimum remedium-gedachte
- Subsidiariteit
- Niveau van wetgeving
- Niveau van toepassing strafrecht door politie, OM en rechter
Rechtsgebieden binnen strafrecht
● Materieel strafrecht
● Formeel strafrecht
● Sanctie- en Penitentiair recht: rechten en plichten in gevangenis
Waarom we straffen
- Vergeldingsleer
- Preventieleer
- Gemengde theorieën
Actoren in het strafproces
- Vaak discretionaire bevoegdheden
- Wet- en regelgeving en jurisprudentie
- Ethisch besef en reflectie
● Politie
- Art. 3 Polw
'De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in
overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke
handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven'
- Controle en opsporing
- Art. 152 Sv
Verbaliseringsplicht: politie moet alles opschrijven
Relevantiecriterium
, - Art. 344 lid 1 onder 2 Sv Proces-verbaal: bewijsmiddel
● OM Openbaar Ministerie: officier van justitie
- Art. 132a en 148 lid 2 Sv
Ovj Officier van justitie: leider van het opsporingsonderzoek
- Na afronding opsporingsonderzoek: belangrijk keuzemoment wel/niet vervolgen
- Art. 124 RO
Opsporen en vervolgen van strafbare feiten
Andere bij wet vastgestelde taken
Ovj: crimefighter en/of magistraat?
- Art. 167 lid 1 en 242 lid 1 Sv
Vervolgen is een exclusieve taak van het OM
Niet alleen of maar ook waarvoor
- Art. 167 lid 2 en 242 lid 2 Sv
Opportuniteitsbeginsel
- Algemeen belang als leidende factor in wel/niet vervolgen
- Bij niet vervolgen Art. 12 Sv-procedure als belangrijk controlemechanisme
● Rechtspraak: rechter-commissaris en zittingsrechter
Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel
Art. 1 Sv
'Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien'
Rechtszekerheid en bescherming tegen willekeur
Mensenrechten en het strafproces
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Art. 3 EVRM geen foltering of onmenselijke behandeling
Niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende
behandelingen of bestraffingen.
Art. 5 EVRM vrijheidsbeneming
Art. 6 EVRM eerlijk proces
Art. 8 EVRM privacybescherming
Door inzet van dwangmiddelen en opsporingsbevoegdheden wordt inbreuk gemaakt op
mensenrechten
Inbreuk kan gerechtvaardigd zijn
Verdachtebegrip is van belang
- Maakt inzet dwangmiddelen/opsporingsbevoegdheden mogelijk
- Biedt rechtsbescherming aan verdachte
Controle vs opsporing
● Controlebevoegdheden
- Tegen eenieder
- Gericht op naleving wet- en regelgeving
● Opsporingsbevoegdheden
- Verdenking (verdachte)
- Strafbaar feit
● Sfeerovergang, sfeercumulatie, voorgezette toepassing
● Voorwaarden:
