Socialezekerheidsrecht
College 1: Inleiding Sociaalzekerheidsrecht:
Aantekeningen:
Inleiding:
- Garantie van de overheid dat ieder burger een bestaansminimum gegarandeerd krijgt
- Verder biedt het sociaalzekerheidsrecht een waarborg voor financiële zekerheid
tegen behoeftigheid.
Sociaalzekerheidsrecht:
- Waarborgfunctie: het bieden van een bestaanszekerheid door het verstrekken van
uitkeringen en/of prestaties in natura.
Bijstandsnorm/bestaansminimum: je bent in staat om in je noodzakelijke
kosten te voorzien.
Minimumloon: hetgeen wat je tenminste moet verdienen, geldt vanaf 21 jaar.
- Activeringsfunctie: bevordering van de arbeidsparticipatie. De bedoeling is dat
uitkeringsgerechtigden zo veel mogelijk zelf voorzien in hun werkloon en voor zover
het niet kan dat de overheid daarin voorziet.
- Grondslag: art 20 Gw.
- Grondgedachte sociale zekerheid: collectiviteit en solidariteit.
Collectiviteit: elke burger betaalt mee (via premies) voor de uitkeringen die
worden uitgekeerd aan de uitkeringsgerechtigden.
Solidariteit: het spreiden van de welvaart. De rijke/meer bezittende draagt
meer bij aan bijvoorbeeld de belasting.
- Participatiesamenleving: men bekijkt eerst wat hij/zij zelf kan doen om in een baantje
te voorzien.
Geschiedenis Nederland:
- Verzorgingsstaat: de overheid speelt een belangrijke/grote rol bij het opvangen van
de sociale risico’s.
- Sociale risico’s: dit is alles wat van wieg tot graf is geregeld.
- Vanaf 1990 is de activeringsfunctie belangrijker geworden: werk boven inkomen.
- 1996: terugtredende overheid: privatisering Ziektewet.
- 2006: marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet.
- 2015: Participatiewet.
Sociale verzekeringen:
De burgers zijn verzekerd tegen een bepaald risico dat kan intreden.
De werknemers zijn de enige die recht hebben op een werknemersverzekering.
- WW, Wet WIA, ZW.
Dit wordt betaald uit premiebijdragen van werknemer/werkgever,
zelfstandigen en ingezetenen.
Uitvoering in handen van de lichamen, bijvoorbeeld de UWV.
In eerste instantie moet er een beroep worden gedaan op een sociale
verzekering.
Verplichte verzekering nodig.
Alle ingezetenen, oftewel, de mensen die in Nederland wonen of aan de loonbelasting in
Nederland onderhevig zijn hebben recht op een volksverzekering.
- AOW, ANW, ZVW
De uitvoering vindt plaats door de SVB.
Sociale voorzieningen:
Op het moment dat je situatie voldoet aan de volgende voorwaarden heb je er recht op:
- PW en AKW
Betaald uit algemene middelen (belastingen)
Uitvoering in handen van de overheid
1
, Socialezekerheidsrecht
Complementaire functie: geen aanspraak op een sociale verzekering? Dan
wordt er een beroep gedaan op een sociale voorziening.
Geen voorafgaande verzekering nodig.
Werkingssfeer:
- Personele werkingssfeer: wie is er verzekerd?
Werknemers: werknemersverzekeringen
Ingezetenen: volksverzekeringen
Rechthebbende: sociale voorzieningen.
- Materiële werkingssfeer: wat is verzekerd? Welk sociaal risico is verzekerd?
Personele werkingssfeer:
Werknemersverzekeringen: werknemers
- Werkloosheidwet (WW)
- Ziektewet (ZW)
- Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
Sociale voorzieningen:
- Algemene regelingen:
Participatiewet: bijstand (PW)
Algemene kinderbijslagwet (AKW): betaling algemene middelen
- Bijzondere doelgroepen:
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (WMO 2015).
Volksverzekeringen: ingezetenen
- Algemene ouderdomswet (AOW)
- Algemene nabestaandenwet (Anw)
- Zorgverzekeringswet (Zvw)
- Wet langdurige zorg (WIz)
- Algemene kinderbijslag (AKW).
Materiële werkingssfeer:
Belangrijkste sociale risico’s:
- Werkloosheid: WW
- Arbeidsongeschiktheid: ZW, WIA, WAO en Wet Wajong
- Ouderdom: AOW
- Overlijden: Anw
- Verzorgen en onderhouden van kinderen: AKW
- Bijstand: PW
- Ziektekosten en maatschappelijke ondersteuning: WMO 2015, WIz en Zvw.
Uitkeringssystematiek:
- Loondervingsuitkeringen:
Werknemersverzekeringen: De hoogte van de uitkering is een percentage van
het dagloon dat een persoon heeft genoten/gekregen voorafgaande aan de
verzekerde gebeurtenis.
o Loongerelateerde uitkering
o Maximumdagloon per 1 juli 2019: €216,90 per dag. Verdien je meer?
Dan ben je over het merendeel niet verzekerd voor de
werknemersverzekeringen.
- Minimumbehoefteregelingen:
Volksverzekeringen: De hoogte van de uitkering is gerelateerd aan het
minimumloon (er kan eventueel een inkomenstoets plaatsvinden).
2
, Socialezekerheidsrecht
Sociale voorzieningen: De hoogte is gerelateerd aan het minimumloon en
afhankelijk van de gezinssituatie (er kan eventueel een inkomens-en
vermogenstoets plaatsvinden).
Minimumloon per 1 juli 2019: €1.635,60 per maand
Uitvoerder:
- Werknemersverzekeringen:
Uitvoering: UWV
Premieheffing: werknemers/werkgevers betalen premie, wat gebaseerd is op
het loon
- Volksverzekeringen:
Uitvoering: SVB
Premieheffing: iedereen die inkomstenbelasting betaalt.
- Sociale voorzieningen:
Uitvoering: gemeente (PW), zorgkantoor (WIz) of SVB (AKW).
Betaling: uit de algemene middelen (belastingopbrengst).
Rechtsbescherming:
- Bestuursprocesrecht: bezwaar – beroep – hoger beroep.
- In enkele geschillen na hoger beroep is cassatie bij de Hoge Raad mogelijk.
- Afhankelijk van de aard van het geschil welke rechtsbescherming mogelijk is.
Opdrachten:
Vraag 1a:
- Werknemersverzekering: WW, ZW, WIA
- Volksverzekering: AOW, Anw, Zvw
- Sociale voorziening: Participatiewet en Wmo
Vraag 1b:
WW, WIA, ZW, APW, Anw, AKW, Participatiewet (behoeftigheid, bijstandsuitkering).
Vraag 1c:
Bij de SVB. Aangifte moet gedaan worden bij de gemeente van de geboorte. De gemeente
geeft dit door aan de SVB en de SVB stuurt je vervolgens een brief waarmee je de
kinderbijslag kunt aanvragen.
Vraag 1d:
- Inkomensdervingsregeling: Uitkering is gerelateerd aan het dagloon van de
verzekerde. De hoogte van de uitkering is gekoppeld aan het dagloon. Het dagloon is
wat de verzekerde verdiende voordat het risico in trad. Wordt ook wel
loongerelateerde uitkering genoemd.
Er vindt geen inkomenstoets plaats (ook al ben je miljonair).
- Minimumbehoefteregeling: Uitkering is gerelateerd aan het minimumloon. Is niet
gekoppeld aan het dagloon.
Huishoudinkomenstoets/middelentoets: Er vindt een middelentoets plaats: er
wordt gekeken naar de gezinssituatie. Als je partner bijv. boven het
minimumloon verdient, dan heb je geen recht op een bijstandsuitkering.
Vraag 1e:
Complementaire functie: Je moet eerst een beroep doen op de sociale verzekeringen (want
daar ben je voor verzekerd), pas als daar geen aanspraak meer op is, dan pas kun je een
beroep doen op sociale voorzieningen.
Vraag 2:
3
, Socialezekerheidsrecht
- Werknemersverzekeringen:
Voor de werknemer.
Premie wordt via het loon afgedragen (meestal gaat dit via de werkgevers):
door de werknemers.
Door UWV.
- Volksverzekeringen:
Voor ingezetenen.
Premie wordt via inkomstenbelasting afgedragen: door alle ingezetenen die
belastingplichtig zijn.
Door SVB.
- Sociale voorzieningen:
Voor rechthebbenden.
Uit de overige belastingopbrengsten: door alle ingezetenen die
belastingplichtig zijn.
Door gemeente.
Vraag 3:
Werknemersverzekeringen zijn verplicht. Je krijgt geen keuze of je je wel of niet individueel
gaat verzekeren.
4
College 1: Inleiding Sociaalzekerheidsrecht:
Aantekeningen:
Inleiding:
- Garantie van de overheid dat ieder burger een bestaansminimum gegarandeerd krijgt
- Verder biedt het sociaalzekerheidsrecht een waarborg voor financiële zekerheid
tegen behoeftigheid.
Sociaalzekerheidsrecht:
- Waarborgfunctie: het bieden van een bestaanszekerheid door het verstrekken van
uitkeringen en/of prestaties in natura.
Bijstandsnorm/bestaansminimum: je bent in staat om in je noodzakelijke
kosten te voorzien.
Minimumloon: hetgeen wat je tenminste moet verdienen, geldt vanaf 21 jaar.
- Activeringsfunctie: bevordering van de arbeidsparticipatie. De bedoeling is dat
uitkeringsgerechtigden zo veel mogelijk zelf voorzien in hun werkloon en voor zover
het niet kan dat de overheid daarin voorziet.
- Grondslag: art 20 Gw.
- Grondgedachte sociale zekerheid: collectiviteit en solidariteit.
Collectiviteit: elke burger betaalt mee (via premies) voor de uitkeringen die
worden uitgekeerd aan de uitkeringsgerechtigden.
Solidariteit: het spreiden van de welvaart. De rijke/meer bezittende draagt
meer bij aan bijvoorbeeld de belasting.
- Participatiesamenleving: men bekijkt eerst wat hij/zij zelf kan doen om in een baantje
te voorzien.
Geschiedenis Nederland:
- Verzorgingsstaat: de overheid speelt een belangrijke/grote rol bij het opvangen van
de sociale risico’s.
- Sociale risico’s: dit is alles wat van wieg tot graf is geregeld.
- Vanaf 1990 is de activeringsfunctie belangrijker geworden: werk boven inkomen.
- 1996: terugtredende overheid: privatisering Ziektewet.
- 2006: marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet.
- 2015: Participatiewet.
Sociale verzekeringen:
De burgers zijn verzekerd tegen een bepaald risico dat kan intreden.
De werknemers zijn de enige die recht hebben op een werknemersverzekering.
- WW, Wet WIA, ZW.
Dit wordt betaald uit premiebijdragen van werknemer/werkgever,
zelfstandigen en ingezetenen.
Uitvoering in handen van de lichamen, bijvoorbeeld de UWV.
In eerste instantie moet er een beroep worden gedaan op een sociale
verzekering.
Verplichte verzekering nodig.
Alle ingezetenen, oftewel, de mensen die in Nederland wonen of aan de loonbelasting in
Nederland onderhevig zijn hebben recht op een volksverzekering.
- AOW, ANW, ZVW
De uitvoering vindt plaats door de SVB.
Sociale voorzieningen:
Op het moment dat je situatie voldoet aan de volgende voorwaarden heb je er recht op:
- PW en AKW
Betaald uit algemene middelen (belastingen)
Uitvoering in handen van de overheid
1
, Socialezekerheidsrecht
Complementaire functie: geen aanspraak op een sociale verzekering? Dan
wordt er een beroep gedaan op een sociale voorziening.
Geen voorafgaande verzekering nodig.
Werkingssfeer:
- Personele werkingssfeer: wie is er verzekerd?
Werknemers: werknemersverzekeringen
Ingezetenen: volksverzekeringen
Rechthebbende: sociale voorzieningen.
- Materiële werkingssfeer: wat is verzekerd? Welk sociaal risico is verzekerd?
Personele werkingssfeer:
Werknemersverzekeringen: werknemers
- Werkloosheidwet (WW)
- Ziektewet (ZW)
- Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
Sociale voorzieningen:
- Algemene regelingen:
Participatiewet: bijstand (PW)
Algemene kinderbijslagwet (AKW): betaling algemene middelen
- Bijzondere doelgroepen:
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (WMO 2015).
Volksverzekeringen: ingezetenen
- Algemene ouderdomswet (AOW)
- Algemene nabestaandenwet (Anw)
- Zorgverzekeringswet (Zvw)
- Wet langdurige zorg (WIz)
- Algemene kinderbijslag (AKW).
Materiële werkingssfeer:
Belangrijkste sociale risico’s:
- Werkloosheid: WW
- Arbeidsongeschiktheid: ZW, WIA, WAO en Wet Wajong
- Ouderdom: AOW
- Overlijden: Anw
- Verzorgen en onderhouden van kinderen: AKW
- Bijstand: PW
- Ziektekosten en maatschappelijke ondersteuning: WMO 2015, WIz en Zvw.
Uitkeringssystematiek:
- Loondervingsuitkeringen:
Werknemersverzekeringen: De hoogte van de uitkering is een percentage van
het dagloon dat een persoon heeft genoten/gekregen voorafgaande aan de
verzekerde gebeurtenis.
o Loongerelateerde uitkering
o Maximumdagloon per 1 juli 2019: €216,90 per dag. Verdien je meer?
Dan ben je over het merendeel niet verzekerd voor de
werknemersverzekeringen.
- Minimumbehoefteregelingen:
Volksverzekeringen: De hoogte van de uitkering is gerelateerd aan het
minimumloon (er kan eventueel een inkomenstoets plaatsvinden).
2
, Socialezekerheidsrecht
Sociale voorzieningen: De hoogte is gerelateerd aan het minimumloon en
afhankelijk van de gezinssituatie (er kan eventueel een inkomens-en
vermogenstoets plaatsvinden).
Minimumloon per 1 juli 2019: €1.635,60 per maand
Uitvoerder:
- Werknemersverzekeringen:
Uitvoering: UWV
Premieheffing: werknemers/werkgevers betalen premie, wat gebaseerd is op
het loon
- Volksverzekeringen:
Uitvoering: SVB
Premieheffing: iedereen die inkomstenbelasting betaalt.
- Sociale voorzieningen:
Uitvoering: gemeente (PW), zorgkantoor (WIz) of SVB (AKW).
Betaling: uit de algemene middelen (belastingopbrengst).
Rechtsbescherming:
- Bestuursprocesrecht: bezwaar – beroep – hoger beroep.
- In enkele geschillen na hoger beroep is cassatie bij de Hoge Raad mogelijk.
- Afhankelijk van de aard van het geschil welke rechtsbescherming mogelijk is.
Opdrachten:
Vraag 1a:
- Werknemersverzekering: WW, ZW, WIA
- Volksverzekering: AOW, Anw, Zvw
- Sociale voorziening: Participatiewet en Wmo
Vraag 1b:
WW, WIA, ZW, APW, Anw, AKW, Participatiewet (behoeftigheid, bijstandsuitkering).
Vraag 1c:
Bij de SVB. Aangifte moet gedaan worden bij de gemeente van de geboorte. De gemeente
geeft dit door aan de SVB en de SVB stuurt je vervolgens een brief waarmee je de
kinderbijslag kunt aanvragen.
Vraag 1d:
- Inkomensdervingsregeling: Uitkering is gerelateerd aan het dagloon van de
verzekerde. De hoogte van de uitkering is gekoppeld aan het dagloon. Het dagloon is
wat de verzekerde verdiende voordat het risico in trad. Wordt ook wel
loongerelateerde uitkering genoemd.
Er vindt geen inkomenstoets plaats (ook al ben je miljonair).
- Minimumbehoefteregeling: Uitkering is gerelateerd aan het minimumloon. Is niet
gekoppeld aan het dagloon.
Huishoudinkomenstoets/middelentoets: Er vindt een middelentoets plaats: er
wordt gekeken naar de gezinssituatie. Als je partner bijv. boven het
minimumloon verdient, dan heb je geen recht op een bijstandsuitkering.
Vraag 1e:
Complementaire functie: Je moet eerst een beroep doen op de sociale verzekeringen (want
daar ben je voor verzekerd), pas als daar geen aanspraak meer op is, dan pas kun je een
beroep doen op sociale voorzieningen.
Vraag 2:
3
, Socialezekerheidsrecht
- Werknemersverzekeringen:
Voor de werknemer.
Premie wordt via het loon afgedragen (meestal gaat dit via de werkgevers):
door de werknemers.
Door UWV.
- Volksverzekeringen:
Voor ingezetenen.
Premie wordt via inkomstenbelasting afgedragen: door alle ingezetenen die
belastingplichtig zijn.
Door SVB.
- Sociale voorzieningen:
Voor rechthebbenden.
Uit de overige belastingopbrengsten: door alle ingezetenen die
belastingplichtig zijn.
Door gemeente.
Vraag 3:
Werknemersverzekeringen zijn verplicht. Je krijgt geen keuze of je je wel of niet individueel
gaat verzekeren.
4
