Politieke Psychologie
Autoritaire persoonlijkheid (RWA):
● Sterk geloof/overgave in/aan gezag/leiderschap
● Agressief t.o.v. ‘non-confirmisten’
● Conventioneel (blind overheersende normen accepteren)
● Hoog scoren op autoritarisme = hoog scoren op etnocentrisme/meer bevooroordeeld
(vooral rechtsautoritarisme)
● Maar ook: lage cognitieve complexiteit = behoefte aan structuur + sterke in-groep
oriëntatie
Modellen van politieke socialisatie die focussen op de levensloop:
● Persistence model opvoeding leidend
● Impressionable years adolescentie belangrijk
● Lifelong openness levenslange verandering
● Life cycle model afhankelijk van levensfase
Beliefs overtuigingen die mensen hebben over een object en alles wat daarbij hoort en uit
voort vloeit (= relationeel + vaak onbewust), het gaat over iets buiten jezelf
Attitudes een aanhoudend systeem van overtuigingen, affectieve gevoelens en emoties ten
aanzien van een bepaald subject; met de neiging daarnaar te handelen (non-attitude =
inconsistentie attitude en gedrag)
Wat maakt een leider een leider?
● Great man theory of leadership leider is (goed) leider door het individu, iemand is
een “geboren” leider
● Situational (zeitgeist) theory of leadership specifieke situatie waarin eigenschappen
van individu goed naar voren komen en deze dus leider wordt (context belangrijk)
● Leiderschap is geen absolute macht! Er zijn volgelingen nodig
● Leiderschap = een relatie tussen leiden en ‘volgelingen’ waarbij de leider rekening
houdt met de achterban om een gezamenlijk doel te bereiken (Burns, 1978)
Vijf kenmerken van destructive leadership:
1. Nooit helemaal goed of slecht: er zijn goede en slechte resultaten
2. Dominantie en afdwingen i.p.v/boven beïnvloeden en overtuigen
3. Focus ligt op noden leider i.p.v. noden volgers
4. Resultaten zijn ten nadele van volgers en gaan ten koste van doelen organisatie
5. Resultaten zijn product van A, B & C, niet alleen van de leider
, LTA (leadership trait analysis) een inductief opgebouwde benadering voor een onderzoeker
om met interviewantwoorden een profiel te maken van de leiderschapsstijl van een politiek
leider door het opbreken in zeven karaktereigenschappen
● Minimaal nodig voor LTA:
○ Zo spontaan mogelijk materiaal (interviews)
○ 50 verschillende spontane momenten van ieder minimaal 100 woorden (over
de hele periode van leider)
● Traits deel van persoonlijkheid en dus verondersteld stabiel te zijn
De 7 traits waarnaar wordt gekeken bij LTA:
1. Belief can control events
2. Need for power
3. Self-confidence
4. Conceptual complexity
5. Task focus
6. In-group bias
7. Distrust of others
OCA (operational code analysis) gaat over beliefs van leiders in de rol van leiders, om
gedrag leiders te begrijpen. Via analyse van speeches, statements, etc.
● Voorwaarde voor het gebruik van een speech = minimaal 1500 woorden en/of
minimaal 20 codewoorden
● Is er te veel materiaal? Dan random selectie
● OCA is niet stabiel
LTA en OCA kunnen elkaar aanvullen/ondersteunen: er is overlap in de vragen die worden
gebruikt, onderzocht kan worden of traits invloed hebben op hoe veranderlijk OCA is.
Invloed van stress:
● Drang tot onmiddellijke reactie
● Gebruik van analogieën (wat is er eerder gebeurd?)
● Gebruik van stereotypen (wij vs. zij denken)
● Verminderde “conceptual complexity” (door tijdsdruk)
● Minder creativiteit
● Fundamental attribution error (meer nadruk op persoonlijke kenmerken van leider dan
op de situatie)
Reactie op stress tijdens crisis (Janis 1993)
● Nietsdoen = freeze
● Het voor de hand liggende doen (is niet per se het goede)
● Besluit uitstellen (soms naar te laat)
● Paniek (kan tot gekke dingen leiden)
Autoritaire persoonlijkheid (RWA):
● Sterk geloof/overgave in/aan gezag/leiderschap
● Agressief t.o.v. ‘non-confirmisten’
● Conventioneel (blind overheersende normen accepteren)
● Hoog scoren op autoritarisme = hoog scoren op etnocentrisme/meer bevooroordeeld
(vooral rechtsautoritarisme)
● Maar ook: lage cognitieve complexiteit = behoefte aan structuur + sterke in-groep
oriëntatie
Modellen van politieke socialisatie die focussen op de levensloop:
● Persistence model opvoeding leidend
● Impressionable years adolescentie belangrijk
● Lifelong openness levenslange verandering
● Life cycle model afhankelijk van levensfase
Beliefs overtuigingen die mensen hebben over een object en alles wat daarbij hoort en uit
voort vloeit (= relationeel + vaak onbewust), het gaat over iets buiten jezelf
Attitudes een aanhoudend systeem van overtuigingen, affectieve gevoelens en emoties ten
aanzien van een bepaald subject; met de neiging daarnaar te handelen (non-attitude =
inconsistentie attitude en gedrag)
Wat maakt een leider een leider?
● Great man theory of leadership leider is (goed) leider door het individu, iemand is
een “geboren” leider
● Situational (zeitgeist) theory of leadership specifieke situatie waarin eigenschappen
van individu goed naar voren komen en deze dus leider wordt (context belangrijk)
● Leiderschap is geen absolute macht! Er zijn volgelingen nodig
● Leiderschap = een relatie tussen leiden en ‘volgelingen’ waarbij de leider rekening
houdt met de achterban om een gezamenlijk doel te bereiken (Burns, 1978)
Vijf kenmerken van destructive leadership:
1. Nooit helemaal goed of slecht: er zijn goede en slechte resultaten
2. Dominantie en afdwingen i.p.v/boven beïnvloeden en overtuigen
3. Focus ligt op noden leider i.p.v. noden volgers
4. Resultaten zijn ten nadele van volgers en gaan ten koste van doelen organisatie
5. Resultaten zijn product van A, B & C, niet alleen van de leider
, LTA (leadership trait analysis) een inductief opgebouwde benadering voor een onderzoeker
om met interviewantwoorden een profiel te maken van de leiderschapsstijl van een politiek
leider door het opbreken in zeven karaktereigenschappen
● Minimaal nodig voor LTA:
○ Zo spontaan mogelijk materiaal (interviews)
○ 50 verschillende spontane momenten van ieder minimaal 100 woorden (over
de hele periode van leider)
● Traits deel van persoonlijkheid en dus verondersteld stabiel te zijn
De 7 traits waarnaar wordt gekeken bij LTA:
1. Belief can control events
2. Need for power
3. Self-confidence
4. Conceptual complexity
5. Task focus
6. In-group bias
7. Distrust of others
OCA (operational code analysis) gaat over beliefs van leiders in de rol van leiders, om
gedrag leiders te begrijpen. Via analyse van speeches, statements, etc.
● Voorwaarde voor het gebruik van een speech = minimaal 1500 woorden en/of
minimaal 20 codewoorden
● Is er te veel materiaal? Dan random selectie
● OCA is niet stabiel
LTA en OCA kunnen elkaar aanvullen/ondersteunen: er is overlap in de vragen die worden
gebruikt, onderzocht kan worden of traits invloed hebben op hoe veranderlijk OCA is.
Invloed van stress:
● Drang tot onmiddellijke reactie
● Gebruik van analogieën (wat is er eerder gebeurd?)
● Gebruik van stereotypen (wij vs. zij denken)
● Verminderde “conceptual complexity” (door tijdsdruk)
● Minder creativiteit
● Fundamental attribution error (meer nadruk op persoonlijke kenmerken van leider dan
op de situatie)
Reactie op stress tijdens crisis (Janis 1993)
● Nietsdoen = freeze
● Het voor de hand liggende doen (is niet per se het goede)
● Besluit uitstellen (soms naar te laat)
● Paniek (kan tot gekke dingen leiden)
