Forensische psychopathologie
Les 1 – Inleiding
Wat is forensische psychopathologie?
Alles waar de psychiatrie het recht raakt
Verschil met gewone psychiatrie
Bij pathologie is het in combinatie met het recht, het is niet vrijwillig en het wettelijk kader
bepaalt
Doelen psychiatrische diagnostiek
1. Het vaststellen of er sprake is van een stoornis
2. Welke stoornis is er dan?
3. Wat zijn mogelijke oorzaken
4. Wat is de aangewezen behandeling
De fases van het beoordelen van de psychische toestand
1. Wat is het gedrag en voorkomen à lichaamshouding, kleding, zelfverzorging etc.
2. Bewustzijn à is diegene er bij, helder, aandacht
3. Waarneming à is de interpretatie/echtheid van die persoon de waarheid
4. Denken en geheugen à de structuur van het denken, de inhoud van het denken etc.
van de persoon
5. Stemming en beleving à wat zijn de gevoelens, zelfbeeld, zelfbeheersing en
hebben ze probleembesef
Criteria psychopathologie
- Psychische stoornissen zijn vaak extreme uitersten van normale gedragingen,
gevoelens en gedachten
- Mensen hebben een stoornis als hun gedrag hen dagelijks functioneren ernstig
belemmert en je het niet meer zelfstandig kan oplossen
Doelen van forensische psychiatrie
1. Verminderen van de risicofactoren van het delict gedrag
2. Focus op gevaar prognose en recidivekans
3. Beschermen van de samenleving
Verschil tussen forensische en algemene psychiatrie
1. Er is een gesloten setting
2. Je hebt een onvrijwillige/onwillige client
3. Er zijn verschillen in machtsverhouding, als hulpverlener heb je heel veel macht
4. Er is een relatie tussen een stoornis en het delict
, Les 2 – Toerekeningsvatbaarheid
Toerekeningsvatbaarheid
• Juridisch begrip à de mate waarin een stoornis invloed heeft gehad op het ten
laste gelegde gedrag
Centrale vragen toerekeningsvatbaarheid
• In hoeverre kan een delict aan iemand toegerekend worden?
• In hoeverre is iemand verantwoordelijk te houden voor zijn eigen gedrag?
• Hoe gevaarlijk is iemand?
• Hoe groot is de kans op recidive?
• Belangrijkste vraag à Is er een causale relatie tussen een psychische stoornis en
het delict
Causaliteit kan op verschillende manieren
• Een inzicht missen, oorzaak en gevolg niet overzien bijvoorbeeld bij LVB’ers
• Beïnvloed worden, bijvoorbeeld bij impulscontrole-stoornis zoals bij brandstichting
• Rechtstreeks, zoals paranoïde waan
Gradaties
• Toerekeningsvatbaar
o Er is geen stoornis, of de stoornis is niet aantoonbaar van invloed op het delict
• Verminderd toerekeningsvatbaar
o Er is sprake van een ernstige stoornis, die behoorlijke invloed had op het
plegen van het delict
• Ontoerekeningsvatbaar
o Het delict vloeit volledig voort uit de stoornis, je wordt ontslagen van alle
rechtsvervolgingen
Straf en maatregelen
• Toerekeningsvatbaar à straf
• Ontoerekeningsvatbaar à uitsluiting strafrechtelijke aansprakelijkheid, wel
maatregel mogelijk
• Alles daar tussen in à straf + maatregel, zoals TBS, psychiatrische kliniek etc.
• Maatregel is een beveiligings- en geen vergeldingskwestie
TBS
• ‘Ter beschikking stelling’
• Wanneer krijg je het?
o Zeden, moord, brandstichting, geweld
o Als je vermindert/ontoerekeningsvatbaar bent verklaard
Pieter baan centrum
• Bij zware delicten, opname voor 7 weken
• Er zijn gesprekken, tests en observatie
• Pro Justitia rapportage à geeft advies uit over toerekeningsvatbaarheid, maar
rechter bepaalt
Les 1 – Inleiding
Wat is forensische psychopathologie?
Alles waar de psychiatrie het recht raakt
Verschil met gewone psychiatrie
Bij pathologie is het in combinatie met het recht, het is niet vrijwillig en het wettelijk kader
bepaalt
Doelen psychiatrische diagnostiek
1. Het vaststellen of er sprake is van een stoornis
2. Welke stoornis is er dan?
3. Wat zijn mogelijke oorzaken
4. Wat is de aangewezen behandeling
De fases van het beoordelen van de psychische toestand
1. Wat is het gedrag en voorkomen à lichaamshouding, kleding, zelfverzorging etc.
2. Bewustzijn à is diegene er bij, helder, aandacht
3. Waarneming à is de interpretatie/echtheid van die persoon de waarheid
4. Denken en geheugen à de structuur van het denken, de inhoud van het denken etc.
van de persoon
5. Stemming en beleving à wat zijn de gevoelens, zelfbeeld, zelfbeheersing en
hebben ze probleembesef
Criteria psychopathologie
- Psychische stoornissen zijn vaak extreme uitersten van normale gedragingen,
gevoelens en gedachten
- Mensen hebben een stoornis als hun gedrag hen dagelijks functioneren ernstig
belemmert en je het niet meer zelfstandig kan oplossen
Doelen van forensische psychiatrie
1. Verminderen van de risicofactoren van het delict gedrag
2. Focus op gevaar prognose en recidivekans
3. Beschermen van de samenleving
Verschil tussen forensische en algemene psychiatrie
1. Er is een gesloten setting
2. Je hebt een onvrijwillige/onwillige client
3. Er zijn verschillen in machtsverhouding, als hulpverlener heb je heel veel macht
4. Er is een relatie tussen een stoornis en het delict
, Les 2 – Toerekeningsvatbaarheid
Toerekeningsvatbaarheid
• Juridisch begrip à de mate waarin een stoornis invloed heeft gehad op het ten
laste gelegde gedrag
Centrale vragen toerekeningsvatbaarheid
• In hoeverre kan een delict aan iemand toegerekend worden?
• In hoeverre is iemand verantwoordelijk te houden voor zijn eigen gedrag?
• Hoe gevaarlijk is iemand?
• Hoe groot is de kans op recidive?
• Belangrijkste vraag à Is er een causale relatie tussen een psychische stoornis en
het delict
Causaliteit kan op verschillende manieren
• Een inzicht missen, oorzaak en gevolg niet overzien bijvoorbeeld bij LVB’ers
• Beïnvloed worden, bijvoorbeeld bij impulscontrole-stoornis zoals bij brandstichting
• Rechtstreeks, zoals paranoïde waan
Gradaties
• Toerekeningsvatbaar
o Er is geen stoornis, of de stoornis is niet aantoonbaar van invloed op het delict
• Verminderd toerekeningsvatbaar
o Er is sprake van een ernstige stoornis, die behoorlijke invloed had op het
plegen van het delict
• Ontoerekeningsvatbaar
o Het delict vloeit volledig voort uit de stoornis, je wordt ontslagen van alle
rechtsvervolgingen
Straf en maatregelen
• Toerekeningsvatbaar à straf
• Ontoerekeningsvatbaar à uitsluiting strafrechtelijke aansprakelijkheid, wel
maatregel mogelijk
• Alles daar tussen in à straf + maatregel, zoals TBS, psychiatrische kliniek etc.
• Maatregel is een beveiligings- en geen vergeldingskwestie
TBS
• ‘Ter beschikking stelling’
• Wanneer krijg je het?
o Zeden, moord, brandstichting, geweld
o Als je vermindert/ontoerekeningsvatbaar bent verklaard
Pieter baan centrum
• Bij zware delicten, opname voor 7 weken
• Er zijn gesprekken, tests en observatie
• Pro Justitia rapportage à geeft advies uit over toerekeningsvatbaarheid, maar
rechter bepaalt
