Periode 1.2 Opvoeden buiten het gezin Sociologie
HC 1: Inleiding Sociologie..................................................................................................................4
Wat is sociologie.................................................................................................................................4
Waar kunnen sociologen zich mee bezig houden?.............................................................................4
Wanneer is het een sociaal probleem?..............................................................................................4
Wat zijn de verschillen tussen psychologie en sociologie?.................................................................5
Wat is de definitie van sociologie?.....................................................................................................5
Sociologie...........................................................................................................................................5
Socialisatie dankzij beïnvloedingen....................................................................................................5
Cognitieve dissonantie........................................................................................................................6
Halo-effect..........................................................................................................................................6
HC 2: Socialisatie & sociale rollen......................................................................................................7
Homo socialus....................................................................................................................................7
Socialisatie: proces van beïnvloedingen:............................................................................................7
Socialisatie..........................................................................................................................................7
Roltheorieën.......................................................................................................................................7
Posities...........................................................................................................................................7
Sociaal aanzien...............................................................................................................................8
Sociale structuur.............................................................................................................................8
Rolattributen en statussymbolen...................................................................................................8
Rolconflicten...................................................................................................................................8
Kritiek.............................................................................................................................................8
Waarden en normen..........................................................................................................................8
HC 3: Generaties en Socialisatie.......................................................................................................10
Gezin.................................................................................................................................................10
Functies van een gezin......................................................................................................................10
Generaties........................................................................................................................................10
Sociale mobiliteit..............................................................................................................................10
Financieel kapitaal............................................................................................................................11
Cultureel kapitaal.............................................................................................................................11
Sociaal kapitaal.................................................................................................................................11
Emotioneel kapitaal..........................................................................................................................11
Overdrachten van waarden in de opvoeding....................................................................................11
Drie verklaringen voor solidariteit....................................................................................................11
Waarom lopen vergelijkbare familiaire socialisatieprocessen doorheen de generaties?.................11
, We nemen niet zomaar alles over....................................................................................................12
Generaties II.....................................................................................................................................12
Definitie generatie (op basis van geboortecohort)...........................................................................12
HC 4: Groepen en Groepsontwikkeling............................................................................................13
Groepen............................................................................................................................................13
Structurele kenmerken van groepen................................................................................................13
Typologie van groeperingen (Merton)..............................................................................................13
De groep.......................................................................................................................................13
Collectiviteit..................................................................................................................................14
Sociale categorie...........................................................................................................................14
Organisatie...................................................................................................................................14
Soorten groepen...............................................................................................................................14
Kenmerken van groeperingen..........................................................................................................14
Referentiegroeperingen...................................................................................................................14
Groepen in beeld..............................................................................................................................15
HC 5 subcultuur, jeugdcultuur, dominant en contra........................................................................16
Cultuur de 3 niveaus.........................................................................................................................16
Wat is cultuur?.................................................................................................................................16
Verschillende culturen......................................................................................................................16
Andere cultuur, subcultuur, contracultuur?.....................................................................................16
Cultuuroverdracht............................................................................................................................17
Sociaal-cultureel bewustzijn.............................................................................................................17
Sociaal bewustzijn – Freire...............................................................................................................17
Identiteit...........................................................................................................................................17
Instituties..........................................................................................................................................17
Het ui-diagram..................................................................................................................................17
Stereotypen en culturele verschillen................................................................................................18
Jeugdculturen...................................................................................................................................18
HC 6 Culturele dimensies.................................................................................................................19
Culturele Dimensies..........................................................................................................................19
Machtsafstand..................................................................................................................................19
Individualisme..................................................................................................................................20
Masculien – Feminien.......................................................................................................................20
Onzekerheidsvermijding...................................................................................................................20
Lange termijn – Korte termijn...........................................................................................................20
HC 7 Macht......................................................................................................................................21
, Macht...............................................................................................................................................21
Machtsmiddelen...............................................................................................................................22
Machtsbronnen................................................................................................................................22
Waarom willen mensen macht?.......................................................................................................23
Vergroten van macht........................................................................................................................23
Macht, gezag, dwang en manipulatie...............................................................................................23
Gezag................................................................................................................................................24
Macht versus gezag......................................................................................................................24
(Sociale)dwang.................................................................................................................................24
Manipulatie (in groepen)..................................................................................................................25
Macht...............................................................................................................................................25
CH 9 Sociale verandering.................................................................................................................26
Sociologie
, Opvoeden buiten het gezin
HC 1: Inleiding Sociologie
“Rode draad in de PowerPoint, als je die niet vindt in het boek is het (info uit het boek) geen
toetsstof.”
De student kan sociologie plaatsen in relatie tot het beroep van pedagoog.
De student kan het vak sociologie onderscheiden van pedagogiek & psychologie.
De student kan sociologisch onderzoek herkennen en de relevantie herkennen m.b.t. het beroep van
pedagoog.
Wat is sociologie
Socio Socius (Latijns) Society = Gemeenschap
Logie Logos (Latijns) Science = Wetenschap
Waar kunnen sociologen zich mee bezig houden?
Is zoiets een individueel probleem of een sociaal probleem? Nu is het veel gericht op leraren en
ziekenhuizen die staken.
Welke groepen hebben er meer aanzien? En welke minder? Wij als pedagogen staan op plaats 6, er is
niet heel veel waardering voor ons daarom blijven de lonen laag. Door de grote hoeveelheden aan
vrouwen in pedagogiek, is er minder waardering en blijven de lonen laag.
Nog een andere vraag is wat je met jongeren met verslavingen moet doen? Hoe komt dit? Er is uit
onderzoek gebleken dat kinderen die iets mee gemaakt hebben, die verwaarloosd zijn en die
jeugdtrauma’s hebben, kunnen minder goed inschatten of ze goed bezig zijn en hierdoor is de kans
op een verslaving groter.
Ook is er de vraag in welke omgevingen komt kindermishandeling meer voor? Dit is vaak minder in
de omgevingen waar er een hoge sociale controle, mensen worden hier vaker geattendeerd op wat
ze moeten doen en aan welke normen ze moeten voldoen. Er is hier vaak een groteren sociale
cohesie.
Verder is er dit sociale vraagstuk/probleem: zijn carrièrekansen bepaald? Het is puur gezinsbepaald,
als je heel vaak te horen krijgt dat je iets niet kunt, ga je vanzelf geloven dat het zo is. Ook is het
economisch kapitaal en afkomst waar je ouders over beschikken en vandaan komen is ook bepalend
wat je kansen zijn.
Kinderen van gescheiden ouders hebben 25% meer kans om zelf in een relatie later ook te scheiden.
Deze informatie kan allemaal van belang zijn voor ons als pedagogen.
Wanneer is het een sociaal probleem?
Wanneer het te maken heeft met een grote groep mensen, wanneer mensen er ook daadwerkelijk
schaden en last van hebben, meestal hangt het samen met andere problemen (het is nooit één
probleem), het is niet tijdelijk, het heeft bovenpersoonlijke zaken (de persoon zelf heeft er niets mee
te maken, de oorzaak ligt buiten de persoon zelf) en het gaat tegen serieuze waarden in die wij
hebben.
HC 1: Inleiding Sociologie..................................................................................................................4
Wat is sociologie.................................................................................................................................4
Waar kunnen sociologen zich mee bezig houden?.............................................................................4
Wanneer is het een sociaal probleem?..............................................................................................4
Wat zijn de verschillen tussen psychologie en sociologie?.................................................................5
Wat is de definitie van sociologie?.....................................................................................................5
Sociologie...........................................................................................................................................5
Socialisatie dankzij beïnvloedingen....................................................................................................5
Cognitieve dissonantie........................................................................................................................6
Halo-effect..........................................................................................................................................6
HC 2: Socialisatie & sociale rollen......................................................................................................7
Homo socialus....................................................................................................................................7
Socialisatie: proces van beïnvloedingen:............................................................................................7
Socialisatie..........................................................................................................................................7
Roltheorieën.......................................................................................................................................7
Posities...........................................................................................................................................7
Sociaal aanzien...............................................................................................................................8
Sociale structuur.............................................................................................................................8
Rolattributen en statussymbolen...................................................................................................8
Rolconflicten...................................................................................................................................8
Kritiek.............................................................................................................................................8
Waarden en normen..........................................................................................................................8
HC 3: Generaties en Socialisatie.......................................................................................................10
Gezin.................................................................................................................................................10
Functies van een gezin......................................................................................................................10
Generaties........................................................................................................................................10
Sociale mobiliteit..............................................................................................................................10
Financieel kapitaal............................................................................................................................11
Cultureel kapitaal.............................................................................................................................11
Sociaal kapitaal.................................................................................................................................11
Emotioneel kapitaal..........................................................................................................................11
Overdrachten van waarden in de opvoeding....................................................................................11
Drie verklaringen voor solidariteit....................................................................................................11
Waarom lopen vergelijkbare familiaire socialisatieprocessen doorheen de generaties?.................11
, We nemen niet zomaar alles over....................................................................................................12
Generaties II.....................................................................................................................................12
Definitie generatie (op basis van geboortecohort)...........................................................................12
HC 4: Groepen en Groepsontwikkeling............................................................................................13
Groepen............................................................................................................................................13
Structurele kenmerken van groepen................................................................................................13
Typologie van groeperingen (Merton)..............................................................................................13
De groep.......................................................................................................................................13
Collectiviteit..................................................................................................................................14
Sociale categorie...........................................................................................................................14
Organisatie...................................................................................................................................14
Soorten groepen...............................................................................................................................14
Kenmerken van groeperingen..........................................................................................................14
Referentiegroeperingen...................................................................................................................14
Groepen in beeld..............................................................................................................................15
HC 5 subcultuur, jeugdcultuur, dominant en contra........................................................................16
Cultuur de 3 niveaus.........................................................................................................................16
Wat is cultuur?.................................................................................................................................16
Verschillende culturen......................................................................................................................16
Andere cultuur, subcultuur, contracultuur?.....................................................................................16
Cultuuroverdracht............................................................................................................................17
Sociaal-cultureel bewustzijn.............................................................................................................17
Sociaal bewustzijn – Freire...............................................................................................................17
Identiteit...........................................................................................................................................17
Instituties..........................................................................................................................................17
Het ui-diagram..................................................................................................................................17
Stereotypen en culturele verschillen................................................................................................18
Jeugdculturen...................................................................................................................................18
HC 6 Culturele dimensies.................................................................................................................19
Culturele Dimensies..........................................................................................................................19
Machtsafstand..................................................................................................................................19
Individualisme..................................................................................................................................20
Masculien – Feminien.......................................................................................................................20
Onzekerheidsvermijding...................................................................................................................20
Lange termijn – Korte termijn...........................................................................................................20
HC 7 Macht......................................................................................................................................21
, Macht...............................................................................................................................................21
Machtsmiddelen...............................................................................................................................22
Machtsbronnen................................................................................................................................22
Waarom willen mensen macht?.......................................................................................................23
Vergroten van macht........................................................................................................................23
Macht, gezag, dwang en manipulatie...............................................................................................23
Gezag................................................................................................................................................24
Macht versus gezag......................................................................................................................24
(Sociale)dwang.................................................................................................................................24
Manipulatie (in groepen)..................................................................................................................25
Macht...............................................................................................................................................25
CH 9 Sociale verandering.................................................................................................................26
Sociologie
, Opvoeden buiten het gezin
HC 1: Inleiding Sociologie
“Rode draad in de PowerPoint, als je die niet vindt in het boek is het (info uit het boek) geen
toetsstof.”
De student kan sociologie plaatsen in relatie tot het beroep van pedagoog.
De student kan het vak sociologie onderscheiden van pedagogiek & psychologie.
De student kan sociologisch onderzoek herkennen en de relevantie herkennen m.b.t. het beroep van
pedagoog.
Wat is sociologie
Socio Socius (Latijns) Society = Gemeenschap
Logie Logos (Latijns) Science = Wetenschap
Waar kunnen sociologen zich mee bezig houden?
Is zoiets een individueel probleem of een sociaal probleem? Nu is het veel gericht op leraren en
ziekenhuizen die staken.
Welke groepen hebben er meer aanzien? En welke minder? Wij als pedagogen staan op plaats 6, er is
niet heel veel waardering voor ons daarom blijven de lonen laag. Door de grote hoeveelheden aan
vrouwen in pedagogiek, is er minder waardering en blijven de lonen laag.
Nog een andere vraag is wat je met jongeren met verslavingen moet doen? Hoe komt dit? Er is uit
onderzoek gebleken dat kinderen die iets mee gemaakt hebben, die verwaarloosd zijn en die
jeugdtrauma’s hebben, kunnen minder goed inschatten of ze goed bezig zijn en hierdoor is de kans
op een verslaving groter.
Ook is er de vraag in welke omgevingen komt kindermishandeling meer voor? Dit is vaak minder in
de omgevingen waar er een hoge sociale controle, mensen worden hier vaker geattendeerd op wat
ze moeten doen en aan welke normen ze moeten voldoen. Er is hier vaak een groteren sociale
cohesie.
Verder is er dit sociale vraagstuk/probleem: zijn carrièrekansen bepaald? Het is puur gezinsbepaald,
als je heel vaak te horen krijgt dat je iets niet kunt, ga je vanzelf geloven dat het zo is. Ook is het
economisch kapitaal en afkomst waar je ouders over beschikken en vandaan komen is ook bepalend
wat je kansen zijn.
Kinderen van gescheiden ouders hebben 25% meer kans om zelf in een relatie later ook te scheiden.
Deze informatie kan allemaal van belang zijn voor ons als pedagogen.
Wanneer is het een sociaal probleem?
Wanneer het te maken heeft met een grote groep mensen, wanneer mensen er ook daadwerkelijk
schaden en last van hebben, meestal hangt het samen met andere problemen (het is nooit één
probleem), het is niet tijdelijk, het heeft bovenpersoonlijke zaken (de persoon zelf heeft er niets mee
te maken, de oorzaak ligt buiten de persoon zelf) en het gaat tegen serieuze waarden in die wij
hebben.
