2020
Wijkanalyse – Zuidwijk
Rotterdam
Bron Zuidwijk herstructurering - (http://quadrat.nl)
Student: Daniël ….., ……..
Studiegroep: GVE-1DHW-E-19 Jaar 1
Cursus: Wijkanalyse (GVE-1.IT2-16)
Docent: Karien Wibbelink
Inleverdatum: 27 februari 2020
Medestudenten:
Romy Vugts, …..
Maxime Dissel, ….
,Voorwoord
Utrecht, 27 februari 2020
Voor u ligt onze wijkanalyse van de mooie Rotterdamse stadswijk Zuidwijk. Deze analyse is met
enthousiasme geschreven door; Daniël ….., Romy …. en Maxime …. Wij zijn drie bevlogen eerstejaars
verpleegkunde studenten aan de hogeschool Utrecht. Wij hebben deze wijkanalyse geschreven in
opdracht van de hogeschool in het kader van onze opleiding.
Wij willen van deze gelegenheid gebruik maken om iedereen te bedanken voor hun bijdragen voor
de totstandkoming van deze analyse. In het bijzonder willen wij de bewoners van Zuidwijk bedanken
voor hun inzichten en mooie, maar ook soms moeilijke verhalen. We zijn erachter gekomen dat
goede gezondheid een heel groot goed is en hoe deze gezondheid wordt beïnvloed door jezelf en de
omgeving. Als aanstaande verpleegkundigen hopen wij u allen ooit te helpen met deze inzichten die
wij van jullie hebben mogen ontvangen.
Afsluitend, wat heb je aan een analyse en advies dat in een la verdwijnt, niets. Dus daarom richtten
wij ons ook naar de eventuele wethouder die dit leest. Wij adviseren u om deze adviezen, die
gebaseerd zijn op evidence based practice (EBP) door te voeren in de wijk. Dat verdienen de
bewoners van de wijk Zuidwijk.
Wij wensen u veel leesplezier toe,
Daniël ….., Romy …. en Maxime …..
Wijkanalyse i Daniël ……
,Inhoudsopgave
Inleiding..............................................................................................................................................1
Voorbereidingsopdracht 1 ..................................................................................................................2
Voorbereidingsopdracht 2 ..................................................................................................................8
Stap 1 – Wijk bepaling....................................................................................................................... 10
Stap 2 – Observatie wijk.................................................................................................................... 11
Community core........................................................................................................................ 11
Bevolkingssamenstelling ........................................................................................................... 12
Culturen, religie en diversiteit ................................................................................................... 13
Fysieke omgeving ...................................................................................................................... 13
Gezondheidsvoorzieningen ....................................................................................................... 15
Economie .................................................................................................................................. 16
Vervoer en veiligheid ................................................................................................................ 16
Politiek en bestuur .................................................................................................................... 17
Communicatie ........................................................................................................................... 18
Onderwijs c.q. educatie ............................................................................................................. 19
Ontspanning ............................................................................................................................. 20
Interview wijkbewoners ............................................................................................................ 21
Stap 3 – Gegevens verzamelen.......................................................................................................... 25
Bevolkingssamenstelling ............................................................................................................... 25
Leeftijdsverdeling ...................................................................................................................... 26
Samenstelling huishoudens & Burgerlijke staat ......................................................................... 26
Migratie achtergrond en ontwikkelingen ................................................................................... 27
Sociaaleconomische verschillen .................................................................................................... 27
Inkomen.................................................................................................................................... 28
Opleiding .................................................................................................................................. 28
Gezondheidsproblemen ................................................................................................................ 29
Ouderdom en de toenemende vergrijzing ................................................................................. 29
Communicatieproblemen bij niet-westerse allochtonen............................................................ 30
Leefstijl ..................................................................................................................................... 31
Overgewicht.............................................................................................................................. 32
Informele netwerken .................................................................................................................... 32
Vrijwilligers ............................................................................................................................... 34
Mantelzorg ............................................................................................................................... 34
Wijkanalyse ii Daniël ……
, Kerkgemeenschappen ............................................................................................................... 35
Wijk initiatieven ........................................................................................................................ 35
Particuliere (sport) verenigingen ............................................................................................... 37
Politieke netwerken en participatie ........................................................................................... 37
Wijkteam ...................................................................................................................................... 37
Stap 4 – Sociale kaart ........................................................................................................................ 39
Begrip de Sociale kaart .................................................................................................................. 39
Gekozen doelgroep ....................................................................................................................... 39
Welzijnsinstellingen ...................................................................................................................... 40
Zorgvoorzieningen ........................................................................................................................ 41
Recreatie –en sportvoorzieningen ................................................................................................. 44
Zorg –en welzijnsvoorzieningen buiten Zuidwijk............................................................................ 45
Stap 5 – Wijkadvies wethouder ......................................................................................................... 47
Wijkgezondheidsprofiel Zuidwijk ................................................................................................... 47
Wijkdiagnoses ............................................................................................................................... 48
Gezondheid bevorderende factoren in wijk ................................................................................... 50
Gezondheid belemmerde factoren in wijk ..................................................................................... 51
EBP maatregelen gezondheidsbevordering ................................................................................... 51
EBP maatregelen welzijnsbevordering........................................................................................... 53
Gezondheid bevorderende maatregelen uitgevoerd door de verpleegkundige .............................. 54
Waarom dit advies ........................................................................................................................ 55
Literatuurlijst .................................................................................................................................... 56
Bijlage 1: Checklist Samenwerkingsovereenkomst............................................................................. 64
Bijlage 2: Luchtfoto Zuidwijk in aanbouw .......................................................................................... 67
Bijlage 3: Schakeling groene buitenruimte ........................................................................................ 68
Bijlage 4: Planologische visie Zuidwijk ............................................................................................... 69
Bijlage 5: Groen in Zuidwijk ............................................................................................................... 70
Wijkanalyse iii Daniël ……
, Inleiding
Dit document bevat een uitwerking van een wijkanalyse over de wijk Zuidwijk in Rotterdam. De Wijk
kent een tal van sociale, maatschappelijke, fysieke en gezondheid gerelateerde problemen. De
overheid heeft deze wijk, samen met andere grote delen van Rotterdam-zuid als aandachtswijken
bestempelt. Toenmalig minister van Wonen, Wijken en Integratie, Ella Vogelaar uit kabinet
Balkenende IV, noemde deze wijken ook wel ‘kracht’ of ‘pracht ’wijken (Vogelaar, 2007).
Maar hoe is het met de gezondheid van de bewoners gesteld en wat zijn de risico’s die deze
bedreigen? Om dit meer inzichtelijk te maken is deze wijkanalyse opgesteld. Een
wijkverpleegkundige kan deze analyse gebruiken om meer inzicht te verkrijgen over de wijk waarin zij
werkt. Maar veel belangrijker is hoe zij deze wijk gezonder of in ieder geval zelfredzamer kan maken
(Rosendal & Dorst, 2016).
Deze analyse bevat tevens een advies naar de gelaste wethouder met daarin een aantal
aanbevelingen. Deze aanbevelingen betreffen zowel gezondheid gerelateerde interventies als
preventieve maatregelen. Deze hebben als doel, het zelfmanagement van de bewoners op het
gebied van eigen gezondheid te vergroten. De wijkverpleegkundige dient samen te werken met niet
alleen andere zorgprofessionals, maar ook met de betreffende wethouder en of de overheid. Deze
bepalen in grote lijnen het beleid dat de verpleegkundige moet uitdragen (Rosendal, 2019).
Deze wijkanalyse is geschreven door drie eerstejaars verpleegkunde studenten aan de hogeschool
Utrecht. Dit betrof een opdracht met als doel om meer inzicht te verkrijgen in wat de functie van
wijkverpleegkundige inhoudt en wat deze kan betekenen voor een wijk zoals Zuidwijk.
De wijkanalyse bestaat uit een vijftal stappen. Elke stap is een integraal onderdeel van deze analyse.
De stappen één tot en met vier zijn gezamenlijk door de drietal studenten geschreven. De vijfde stap;
het advies, is echter individueel. De opbouw van deze wijkanalyse is als volgt:
Twee voorbereidingsopdrachten waarin als eerst een aantal belangrijke begrippen ten
aanzien van een wijkanalyse zijn uitgezocht en beschreven. De tweede betrof een onderzoek
naar de totstandkoming van de functie van wijkverpleegkundige, haar expertisegebied en rol
in het nationale preventieakkoord. Beide opdrachten kunnen gezien worden als
literatuuronderzoek voorafgaande aan deze analyse.
Stap één betrof het afkaderen van de wijk ofwel; welke gebieden worden wel of niet
meegenomen in deze analyse.
In stap twee kunt u het verslag van een zogenoemde Windshield survey lezen. In deze stap
vindt u tevens de verzamelde kwalitatieve gegevens van deze analyse over de wijk.
In de derde stap vindt u een uitwerking van de kwantitatieve gezondheidsgegevens die wij
hebben verzameld over de wijk.
De vierde stap is een sociale kaart beschreven waar een aantal gezondheid– en
welzijnsvoorzieningen voor de ouderen in Zuidwijk zijn uitgelicht.
De vijfde en tevens laatste stap, bevat het advies aan de gelaste wethouder. Dit advies is
gebaseerd op de verzamelde gegevens uit de voorgaande stappen.
U vindt in de bijlage een samenwerkingsovereenkomst tussen de drie studenten als mede een
literatuur bronnenlijst. De geciteerde bronnen zijn op basis van de APA-normen vermeld.
Wijkanalyse 1 Daniël …..
Wijkanalyse – Zuidwijk
Rotterdam
Bron Zuidwijk herstructurering - (http://quadrat.nl)
Student: Daniël ….., ……..
Studiegroep: GVE-1DHW-E-19 Jaar 1
Cursus: Wijkanalyse (GVE-1.IT2-16)
Docent: Karien Wibbelink
Inleverdatum: 27 februari 2020
Medestudenten:
Romy Vugts, …..
Maxime Dissel, ….
,Voorwoord
Utrecht, 27 februari 2020
Voor u ligt onze wijkanalyse van de mooie Rotterdamse stadswijk Zuidwijk. Deze analyse is met
enthousiasme geschreven door; Daniël ….., Romy …. en Maxime …. Wij zijn drie bevlogen eerstejaars
verpleegkunde studenten aan de hogeschool Utrecht. Wij hebben deze wijkanalyse geschreven in
opdracht van de hogeschool in het kader van onze opleiding.
Wij willen van deze gelegenheid gebruik maken om iedereen te bedanken voor hun bijdragen voor
de totstandkoming van deze analyse. In het bijzonder willen wij de bewoners van Zuidwijk bedanken
voor hun inzichten en mooie, maar ook soms moeilijke verhalen. We zijn erachter gekomen dat
goede gezondheid een heel groot goed is en hoe deze gezondheid wordt beïnvloed door jezelf en de
omgeving. Als aanstaande verpleegkundigen hopen wij u allen ooit te helpen met deze inzichten die
wij van jullie hebben mogen ontvangen.
Afsluitend, wat heb je aan een analyse en advies dat in een la verdwijnt, niets. Dus daarom richtten
wij ons ook naar de eventuele wethouder die dit leest. Wij adviseren u om deze adviezen, die
gebaseerd zijn op evidence based practice (EBP) door te voeren in de wijk. Dat verdienen de
bewoners van de wijk Zuidwijk.
Wij wensen u veel leesplezier toe,
Daniël ….., Romy …. en Maxime …..
Wijkanalyse i Daniël ……
,Inhoudsopgave
Inleiding..............................................................................................................................................1
Voorbereidingsopdracht 1 ..................................................................................................................2
Voorbereidingsopdracht 2 ..................................................................................................................8
Stap 1 – Wijk bepaling....................................................................................................................... 10
Stap 2 – Observatie wijk.................................................................................................................... 11
Community core........................................................................................................................ 11
Bevolkingssamenstelling ........................................................................................................... 12
Culturen, religie en diversiteit ................................................................................................... 13
Fysieke omgeving ...................................................................................................................... 13
Gezondheidsvoorzieningen ....................................................................................................... 15
Economie .................................................................................................................................. 16
Vervoer en veiligheid ................................................................................................................ 16
Politiek en bestuur .................................................................................................................... 17
Communicatie ........................................................................................................................... 18
Onderwijs c.q. educatie ............................................................................................................. 19
Ontspanning ............................................................................................................................. 20
Interview wijkbewoners ............................................................................................................ 21
Stap 3 – Gegevens verzamelen.......................................................................................................... 25
Bevolkingssamenstelling ............................................................................................................... 25
Leeftijdsverdeling ...................................................................................................................... 26
Samenstelling huishoudens & Burgerlijke staat ......................................................................... 26
Migratie achtergrond en ontwikkelingen ................................................................................... 27
Sociaaleconomische verschillen .................................................................................................... 27
Inkomen.................................................................................................................................... 28
Opleiding .................................................................................................................................. 28
Gezondheidsproblemen ................................................................................................................ 29
Ouderdom en de toenemende vergrijzing ................................................................................. 29
Communicatieproblemen bij niet-westerse allochtonen............................................................ 30
Leefstijl ..................................................................................................................................... 31
Overgewicht.............................................................................................................................. 32
Informele netwerken .................................................................................................................... 32
Vrijwilligers ............................................................................................................................... 34
Mantelzorg ............................................................................................................................... 34
Wijkanalyse ii Daniël ……
, Kerkgemeenschappen ............................................................................................................... 35
Wijk initiatieven ........................................................................................................................ 35
Particuliere (sport) verenigingen ............................................................................................... 37
Politieke netwerken en participatie ........................................................................................... 37
Wijkteam ...................................................................................................................................... 37
Stap 4 – Sociale kaart ........................................................................................................................ 39
Begrip de Sociale kaart .................................................................................................................. 39
Gekozen doelgroep ....................................................................................................................... 39
Welzijnsinstellingen ...................................................................................................................... 40
Zorgvoorzieningen ........................................................................................................................ 41
Recreatie –en sportvoorzieningen ................................................................................................. 44
Zorg –en welzijnsvoorzieningen buiten Zuidwijk............................................................................ 45
Stap 5 – Wijkadvies wethouder ......................................................................................................... 47
Wijkgezondheidsprofiel Zuidwijk ................................................................................................... 47
Wijkdiagnoses ............................................................................................................................... 48
Gezondheid bevorderende factoren in wijk ................................................................................... 50
Gezondheid belemmerde factoren in wijk ..................................................................................... 51
EBP maatregelen gezondheidsbevordering ................................................................................... 51
EBP maatregelen welzijnsbevordering........................................................................................... 53
Gezondheid bevorderende maatregelen uitgevoerd door de verpleegkundige .............................. 54
Waarom dit advies ........................................................................................................................ 55
Literatuurlijst .................................................................................................................................... 56
Bijlage 1: Checklist Samenwerkingsovereenkomst............................................................................. 64
Bijlage 2: Luchtfoto Zuidwijk in aanbouw .......................................................................................... 67
Bijlage 3: Schakeling groene buitenruimte ........................................................................................ 68
Bijlage 4: Planologische visie Zuidwijk ............................................................................................... 69
Bijlage 5: Groen in Zuidwijk ............................................................................................................... 70
Wijkanalyse iii Daniël ……
, Inleiding
Dit document bevat een uitwerking van een wijkanalyse over de wijk Zuidwijk in Rotterdam. De Wijk
kent een tal van sociale, maatschappelijke, fysieke en gezondheid gerelateerde problemen. De
overheid heeft deze wijk, samen met andere grote delen van Rotterdam-zuid als aandachtswijken
bestempelt. Toenmalig minister van Wonen, Wijken en Integratie, Ella Vogelaar uit kabinet
Balkenende IV, noemde deze wijken ook wel ‘kracht’ of ‘pracht ’wijken (Vogelaar, 2007).
Maar hoe is het met de gezondheid van de bewoners gesteld en wat zijn de risico’s die deze
bedreigen? Om dit meer inzichtelijk te maken is deze wijkanalyse opgesteld. Een
wijkverpleegkundige kan deze analyse gebruiken om meer inzicht te verkrijgen over de wijk waarin zij
werkt. Maar veel belangrijker is hoe zij deze wijk gezonder of in ieder geval zelfredzamer kan maken
(Rosendal & Dorst, 2016).
Deze analyse bevat tevens een advies naar de gelaste wethouder met daarin een aantal
aanbevelingen. Deze aanbevelingen betreffen zowel gezondheid gerelateerde interventies als
preventieve maatregelen. Deze hebben als doel, het zelfmanagement van de bewoners op het
gebied van eigen gezondheid te vergroten. De wijkverpleegkundige dient samen te werken met niet
alleen andere zorgprofessionals, maar ook met de betreffende wethouder en of de overheid. Deze
bepalen in grote lijnen het beleid dat de verpleegkundige moet uitdragen (Rosendal, 2019).
Deze wijkanalyse is geschreven door drie eerstejaars verpleegkunde studenten aan de hogeschool
Utrecht. Dit betrof een opdracht met als doel om meer inzicht te verkrijgen in wat de functie van
wijkverpleegkundige inhoudt en wat deze kan betekenen voor een wijk zoals Zuidwijk.
De wijkanalyse bestaat uit een vijftal stappen. Elke stap is een integraal onderdeel van deze analyse.
De stappen één tot en met vier zijn gezamenlijk door de drietal studenten geschreven. De vijfde stap;
het advies, is echter individueel. De opbouw van deze wijkanalyse is als volgt:
Twee voorbereidingsopdrachten waarin als eerst een aantal belangrijke begrippen ten
aanzien van een wijkanalyse zijn uitgezocht en beschreven. De tweede betrof een onderzoek
naar de totstandkoming van de functie van wijkverpleegkundige, haar expertisegebied en rol
in het nationale preventieakkoord. Beide opdrachten kunnen gezien worden als
literatuuronderzoek voorafgaande aan deze analyse.
Stap één betrof het afkaderen van de wijk ofwel; welke gebieden worden wel of niet
meegenomen in deze analyse.
In stap twee kunt u het verslag van een zogenoemde Windshield survey lezen. In deze stap
vindt u tevens de verzamelde kwalitatieve gegevens van deze analyse over de wijk.
In de derde stap vindt u een uitwerking van de kwantitatieve gezondheidsgegevens die wij
hebben verzameld over de wijk.
De vierde stap is een sociale kaart beschreven waar een aantal gezondheid– en
welzijnsvoorzieningen voor de ouderen in Zuidwijk zijn uitgelicht.
De vijfde en tevens laatste stap, bevat het advies aan de gelaste wethouder. Dit advies is
gebaseerd op de verzamelde gegevens uit de voorgaande stappen.
U vindt in de bijlage een samenwerkingsovereenkomst tussen de drie studenten als mede een
literatuur bronnenlijst. De geciteerde bronnen zijn op basis van de APA-normen vermeld.
Wijkanalyse 1 Daniël …..
