Thema actuele ontwikkelingen Dieneke Jol
College 1
Definitie PMT: een behandelvorm voor mensen met psychische problematiek waarbij op
methodische wijze gebruik gemaakt wordt van interventies gericht op de lichaamsbeleving en het
bewegingsgedrag
Definitie psychische problematiek (gehele continuüm van psychische klachten):
Lichte psychosociale problemen tot ernstiger psychiatrische problemen
Ook psychosomatische klachten
Psychische reactie op chronische ziekten en handicaps
Definitie methodisch werken (doelgericht, werkwijze kunnen onderbouwen en verantwoorden):
Methodisch werken impliceert dat de therapeut op basis van diagnose tot een verantwoord
behandelplan komt. Het behandelplan wordt regelmatig geëvalueerd.
Definitie PMT-interventie: het scheppen van een context en deze manipuleren aan de hand van
bewegings- en belevingsarrangementen. Het is een experimentele therapievorm, de essentie is de
ervaring. Dit is de basis voor het verder beïnvloeden van gevoelens, gedachten en gedrag.
PMT-beroepstaak behandeling: Analyse hulpvraag, bepalen doelstellingen, opstellen behandelplan,
uitvoeren plan (psycho-educatie), evaluatie, einde behandeling of bepalen nieuwe doelstellingen
PMT-uitgangspunt 1
Bio psychosociale benadering
Integratieve benadering (Petzold)
Lichaam en geest zijn één en onlosmakelijk verbonden met de buitenwereld
Voorbeeld: agressief gedrag komt door traumatische ervaringen, maatschappij is onveilig,
probleem in de hersenen
PMT-uitgangspunt 2
Relationeel bewegingsconcept
Gordijn (1975): ’t gaat om intentioneel handelen, betrokkenheid op de wereld
In PMT: doelstellingen op het gebied van (betekenisvol) handelen en niet op het verbeteren
van het fysiek functioneren
PMT-uitgangspunt 3
Levensloopperspectief: problematiek zien in het licht van de levensgeschiedenis
Diversiteitsperspectief: problematiek zien in het licht van gender, cultuur en klasse
PMT-behandelstrategie: oefengericht en functioneel
Stabilisering en ontwikkelen/herstellen van functies van het lichaam
Oefenen van het gedrag
Voorbeeld: spanningsregulatie, weerbaarheidstraining
PMT-behandelstrategie: ervaring en stimulerend
Aanbieden concreet-lichamelijke nieuwe of alternatieve ervaringen
Ontwikkelen/herontdekken van (beweging)mogelijkheden
Identiteitsversterking, zelfontplooiing, persoonlijkheidsontwikkeling
Voorbeeld: contextmanipulatie, sensory awereness
PMT-behandelstrategie: ontdekken en conflicten
Verwerking van persoonlijke biografie centraal
Accent ligt op koppeling van lichamelijke ervaringen in het hier en nu met vroegere sferen,
gebeurtenissen en ervaringen
Voorbeeld: vooroefeningen vanuit de pesso psychotherapie, symbolisch werken
Eclectisch werken: het beste kiezend, niet een stelsel uitkiezend maar alle stelsels datgene nemen
dat het beste lijkt, betreft methoden en technieken
1
, Verschillende methodes en theorieën worden samen gebruikt
Voordeel: je kunt kiezen uit een groter scala
Nadeel: wanneer je niet goed kiest kunnen methodes elkaar tegenspreken
Integratief werken: integreren is tot een geheel samenvoegen
College 2
Doel PMT: ontdekken en bewust worden
Cognitieve gedrag therapie (CGT) is de hoofdstroming binnen de zorg
Super ego Geweten Wat mag de client Ideaal plaatje
Ego Ego beslist tussen Wat kan de client
super en id
ID (es) Onbewuste driften Wat verlangt de client Je lusten
Psychodynamische benadering
Het ID (es) wil bevrediging en dat moet het ego regelen
Het Superego wil aan allerlei eisen voldoen, dit regelt het ego ook
Onbewuste gevoelens en wensen spelen een rol
Er wordt een ontwikkelingspsychologisch perspectief gebruikt
Pijn, woede en verdriet van vroeger wordt steeds weer geactiveerd
Doel: ongezonde patronen doorbreken
Overdracht
Het herhalen van problemen bij personen die in feite niets met onze problemen te maken
hebben (gebeurt meestal onbewust)
Het verplaatsen van driftenergie van relaties (individu en ouder) uit het verleden naar de
therapeut
Herkennen: een heftige reactie voor de situatie. Gevoelens en gedragingen die niet passen of
die te heftig zijn voor de situatie
Tegenoverdracht
De gevoelens die bij de therapeut door de patiënt worden opgeroepen en die mogelijk te
maken hebben met onafgewerkte zaken van de therapeut
Belangrijk voor hulpverleners: tegenoverdracht leren gebruiken als bron van informatie
Psychodynamisch model 1: driftmodel (Freud)
Mens wordt voortgedreven door seksuele (libido) en agressieve (thanatos) driften
Dynamiek tussen ID, ego en superego is van groot belang
Overdracht en tegenoverdracht wordt onderzocht en verklaart
Regressie: terugval naar gedrag uit een kinderlijke fase
Fixatie: overgeleverd zijn aan behoeftes en gedragingen uit een eerdere ontwikkelingsfase
Ontwikkelingsfases:
Orale fase: orale activiteiten (eten en zuigen)
Anale fase: 2e tot 3e levensjaar (ontlasten)
Fallische fase: 3e tot 6e levensjaar (masturbatie en nieuwsgierig naar andermans genitaliën)
Latentiefase: 6e tot 12e levensjaar, rustige periode (psychische energie zet zich om in sociaal
wenselijk gedrag
Genitale fase: adolescentie (verlangen naar seksueel contact)
Psychodynamisch model 2: objectrelatie theorie (Mahler)
2
, Onderzoekt vroegkinderlijke emotionele gehechtheid
Objectrelatie: een innerlijke representatie van de relatie met een belangrijke andere
Separatie/individuatie: proces van losmaken van primaire verzorgers
Emotionele objectconstantie: het kind realiseert zich dat ouders blijven en liefdevol zijn, ook
al zijn ze een keer slecht gestemd
Psychodynamisch model 3: zelfpsychologische model (Kohut, Stern)
Behandeling voor iemand met een laag zelfgevoel, spiegelen is belangrijk als therapeut
Metalliseren: iemand moet zich kunnen voorstellen hoe het kind denkt en voelt
Het gaat om erkennen van een psychische realiteit die met externe realiteit verbonden is,
maar toch van is te onderscheiden
Mentalisation based therapy: mensen met persoonlijkheidsstoornissen en somatoforme
stoornissen. Hierbij wordt geleerd over het reguleren van het affect
Psychodynamisch model 4: interactioneel model
Heeft veel verwantschap met de schemagerichte benadering
College 3:
Behoeftehiërarchie van Maslow
Deficiëntie behoeften: de
motiverende werking om bij
zelfontplooiing te komen door
datgene te volbrengen waar men
behoefte aan heeft (de onderste
vier)
Groeibehoeften: verlangen om te
groeien/zelfontplooiing
Fenomenologisch: je moet kunnen
kijken vanuit de bril van de cliënt en
hem begrijpen
Determinisme: het gedrag wordt niet afgedwongen door eerdere ervaringen of door huidige
omstandigheden, de mens heeft keuzevrijheid
Client centered therapy (Rogers 1902–1987)
Bewustwording, inzicht als middel tot ontplooiing
Proces van kiezen en evalueren van eigen handelen
Betekenis geven aan je ervaringen
Therapeut respecteert de autonomie van cliënt
Humanistische therapie
Deze therapie kan lang duren is daarom ook duur. Wordt nog maar zelden gebruikt
Gericht op het opheffen van incongruentie
Zelf en ideaalbeeld dichter bij elkaar brengen
Zelf heeft onvoorwaardelijke positieve acceptatie nodig, empathie heeft contact met een
ander nodig om te kunnen groeien
Positieve voorwaardelijke acceptatie
Therapeut accepteert alles wat de cliënt ervaart
Therapeut biedt veilige sfeer waarin de cliënt zich uitgenodigd voelt om te verkennen met
gedachtes en gevoelens
Beleving van de cliënt wordt onvoorwaardelijke geaccepteerd, niet ieder gedrag
Empathie
Concreet inleven in de belevingswereld van de cliënt, zonder daarmee samen te vallen
3
College 1
Definitie PMT: een behandelvorm voor mensen met psychische problematiek waarbij op
methodische wijze gebruik gemaakt wordt van interventies gericht op de lichaamsbeleving en het
bewegingsgedrag
Definitie psychische problematiek (gehele continuüm van psychische klachten):
Lichte psychosociale problemen tot ernstiger psychiatrische problemen
Ook psychosomatische klachten
Psychische reactie op chronische ziekten en handicaps
Definitie methodisch werken (doelgericht, werkwijze kunnen onderbouwen en verantwoorden):
Methodisch werken impliceert dat de therapeut op basis van diagnose tot een verantwoord
behandelplan komt. Het behandelplan wordt regelmatig geëvalueerd.
Definitie PMT-interventie: het scheppen van een context en deze manipuleren aan de hand van
bewegings- en belevingsarrangementen. Het is een experimentele therapievorm, de essentie is de
ervaring. Dit is de basis voor het verder beïnvloeden van gevoelens, gedachten en gedrag.
PMT-beroepstaak behandeling: Analyse hulpvraag, bepalen doelstellingen, opstellen behandelplan,
uitvoeren plan (psycho-educatie), evaluatie, einde behandeling of bepalen nieuwe doelstellingen
PMT-uitgangspunt 1
Bio psychosociale benadering
Integratieve benadering (Petzold)
Lichaam en geest zijn één en onlosmakelijk verbonden met de buitenwereld
Voorbeeld: agressief gedrag komt door traumatische ervaringen, maatschappij is onveilig,
probleem in de hersenen
PMT-uitgangspunt 2
Relationeel bewegingsconcept
Gordijn (1975): ’t gaat om intentioneel handelen, betrokkenheid op de wereld
In PMT: doelstellingen op het gebied van (betekenisvol) handelen en niet op het verbeteren
van het fysiek functioneren
PMT-uitgangspunt 3
Levensloopperspectief: problematiek zien in het licht van de levensgeschiedenis
Diversiteitsperspectief: problematiek zien in het licht van gender, cultuur en klasse
PMT-behandelstrategie: oefengericht en functioneel
Stabilisering en ontwikkelen/herstellen van functies van het lichaam
Oefenen van het gedrag
Voorbeeld: spanningsregulatie, weerbaarheidstraining
PMT-behandelstrategie: ervaring en stimulerend
Aanbieden concreet-lichamelijke nieuwe of alternatieve ervaringen
Ontwikkelen/herontdekken van (beweging)mogelijkheden
Identiteitsversterking, zelfontplooiing, persoonlijkheidsontwikkeling
Voorbeeld: contextmanipulatie, sensory awereness
PMT-behandelstrategie: ontdekken en conflicten
Verwerking van persoonlijke biografie centraal
Accent ligt op koppeling van lichamelijke ervaringen in het hier en nu met vroegere sferen,
gebeurtenissen en ervaringen
Voorbeeld: vooroefeningen vanuit de pesso psychotherapie, symbolisch werken
Eclectisch werken: het beste kiezend, niet een stelsel uitkiezend maar alle stelsels datgene nemen
dat het beste lijkt, betreft methoden en technieken
1
, Verschillende methodes en theorieën worden samen gebruikt
Voordeel: je kunt kiezen uit een groter scala
Nadeel: wanneer je niet goed kiest kunnen methodes elkaar tegenspreken
Integratief werken: integreren is tot een geheel samenvoegen
College 2
Doel PMT: ontdekken en bewust worden
Cognitieve gedrag therapie (CGT) is de hoofdstroming binnen de zorg
Super ego Geweten Wat mag de client Ideaal plaatje
Ego Ego beslist tussen Wat kan de client
super en id
ID (es) Onbewuste driften Wat verlangt de client Je lusten
Psychodynamische benadering
Het ID (es) wil bevrediging en dat moet het ego regelen
Het Superego wil aan allerlei eisen voldoen, dit regelt het ego ook
Onbewuste gevoelens en wensen spelen een rol
Er wordt een ontwikkelingspsychologisch perspectief gebruikt
Pijn, woede en verdriet van vroeger wordt steeds weer geactiveerd
Doel: ongezonde patronen doorbreken
Overdracht
Het herhalen van problemen bij personen die in feite niets met onze problemen te maken
hebben (gebeurt meestal onbewust)
Het verplaatsen van driftenergie van relaties (individu en ouder) uit het verleden naar de
therapeut
Herkennen: een heftige reactie voor de situatie. Gevoelens en gedragingen die niet passen of
die te heftig zijn voor de situatie
Tegenoverdracht
De gevoelens die bij de therapeut door de patiënt worden opgeroepen en die mogelijk te
maken hebben met onafgewerkte zaken van de therapeut
Belangrijk voor hulpverleners: tegenoverdracht leren gebruiken als bron van informatie
Psychodynamisch model 1: driftmodel (Freud)
Mens wordt voortgedreven door seksuele (libido) en agressieve (thanatos) driften
Dynamiek tussen ID, ego en superego is van groot belang
Overdracht en tegenoverdracht wordt onderzocht en verklaart
Regressie: terugval naar gedrag uit een kinderlijke fase
Fixatie: overgeleverd zijn aan behoeftes en gedragingen uit een eerdere ontwikkelingsfase
Ontwikkelingsfases:
Orale fase: orale activiteiten (eten en zuigen)
Anale fase: 2e tot 3e levensjaar (ontlasten)
Fallische fase: 3e tot 6e levensjaar (masturbatie en nieuwsgierig naar andermans genitaliën)
Latentiefase: 6e tot 12e levensjaar, rustige periode (psychische energie zet zich om in sociaal
wenselijk gedrag
Genitale fase: adolescentie (verlangen naar seksueel contact)
Psychodynamisch model 2: objectrelatie theorie (Mahler)
2
, Onderzoekt vroegkinderlijke emotionele gehechtheid
Objectrelatie: een innerlijke representatie van de relatie met een belangrijke andere
Separatie/individuatie: proces van losmaken van primaire verzorgers
Emotionele objectconstantie: het kind realiseert zich dat ouders blijven en liefdevol zijn, ook
al zijn ze een keer slecht gestemd
Psychodynamisch model 3: zelfpsychologische model (Kohut, Stern)
Behandeling voor iemand met een laag zelfgevoel, spiegelen is belangrijk als therapeut
Metalliseren: iemand moet zich kunnen voorstellen hoe het kind denkt en voelt
Het gaat om erkennen van een psychische realiteit die met externe realiteit verbonden is,
maar toch van is te onderscheiden
Mentalisation based therapy: mensen met persoonlijkheidsstoornissen en somatoforme
stoornissen. Hierbij wordt geleerd over het reguleren van het affect
Psychodynamisch model 4: interactioneel model
Heeft veel verwantschap met de schemagerichte benadering
College 3:
Behoeftehiërarchie van Maslow
Deficiëntie behoeften: de
motiverende werking om bij
zelfontplooiing te komen door
datgene te volbrengen waar men
behoefte aan heeft (de onderste
vier)
Groeibehoeften: verlangen om te
groeien/zelfontplooiing
Fenomenologisch: je moet kunnen
kijken vanuit de bril van de cliënt en
hem begrijpen
Determinisme: het gedrag wordt niet afgedwongen door eerdere ervaringen of door huidige
omstandigheden, de mens heeft keuzevrijheid
Client centered therapy (Rogers 1902–1987)
Bewustwording, inzicht als middel tot ontplooiing
Proces van kiezen en evalueren van eigen handelen
Betekenis geven aan je ervaringen
Therapeut respecteert de autonomie van cliënt
Humanistische therapie
Deze therapie kan lang duren is daarom ook duur. Wordt nog maar zelden gebruikt
Gericht op het opheffen van incongruentie
Zelf en ideaalbeeld dichter bij elkaar brengen
Zelf heeft onvoorwaardelijke positieve acceptatie nodig, empathie heeft contact met een
ander nodig om te kunnen groeien
Positieve voorwaardelijke acceptatie
Therapeut accepteert alles wat de cliënt ervaart
Therapeut biedt veilige sfeer waarin de cliënt zich uitgenodigd voelt om te verkennen met
gedachtes en gevoelens
Beleving van de cliënt wordt onvoorwaardelijke geaccepteerd, niet ieder gedrag
Empathie
Concreet inleven in de belevingswereld van de cliënt, zonder daarmee samen te vallen
3
