Blok 3
Ontwikkelingspsychologie
,Inhoud
Hoofdstuk 5 Groei en ontwikkeling........................................................................................................4
5.1.1 Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd.....................................................................4
5.1.2 Het zenuwstelsel en de hersenen: de fundamenten van onze ontwikkeling.............................4
Hoofdstuk 6 De cognitieve ontwikkeling in de babytijd..........................................................................5
6.1 Cognitieve ontwikkelingen volgens Piaget....................................................................................5
6.1.1 Belangrijke elementen van Piagets theorie...........................................................................5
6.1.2 De sensomotorische periode: De basis van de vroege cognitieve groei................................6
6.1.3 Meningen over Piaget: steun en kritiek.................................................................................7
6.2 De informatieververwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling..............................................7
6.2.1 Codering, opslag en terughalen: De grondslagen van informatieverwerking........................7
6.2.2 Het geheugen in de babytijd..................................................................................................7
6.2.3 Individuele verschillen in intelligentie: Is de ene baby slimmer dan de andere?...................7
Hoofdstuk 7 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd......................8
7.1 De basis van sociaal gedrag..........................................................................................................8
7.1.2 De ontwikkeling van het ik: weten baby’s wie ze zijn?..........................................................8
7.1.3 Social referencing: Voelen we wat anderen voelen?.............................................................8
7.1.4 Theory of mind: Hoe baby’s het mentale leven van anderen en zichzelf zien.......................8
7.2 Relaties aangaan...........................................................................................................................8
7.2.1 Hechting: het vormen van sociale banden.............................................................................8
7.2.2 De totstandkoming van hechting: de rollen van de moeder en de vader..............................9
7.2.3 Interactie met baby’s: ontluikende relaties...........................................................................9
7.3 Verschillen tussen baby’s..............................................................................................................9
7.3.1 Persoonlijkheidsontwikkeling: kenmerken die baby’s uniek maken......................................9
7.3.2 Temperament: Stabiele factoren in het gedrag van een kind..............................................10
Hoofdstuk 8 (veerkracht)......................................................................................................................10
8.3.5 Lichamelijke en geestelijke mishandeling: de schaduwzijde van het gezinsleven...................10
Hoofdstuk 9 De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd..................................................11
9.1.1 Piagets stadium van pre operationeel denken.....................................................................11
9.1.2 De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling...........................................11
9.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur...........................11
9.2 De taalontwikkeling....................................................................................................................12
9.2.1 Linguïstische vooruitgang in de peuter- en kleutertijd........................................................12
9.2.2 Egocentrisch taalgebruik......................................................................................................12
1
, Hoofdstuk 10 De sociale ontwikkeling & de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
..............................................................................................................................................................12
10.1 Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’...................................................................................12
10.1.1 De persoonlijkheidsontwikkeling: conflicten oplossen......................................................12
10.1.2 Het zelfbeeld in de peuter- en kleutertijd..........................................................................13
10.1.3 Genderidentiteit: Het ontstaan van mannelijkheid en vrouwelijkheid..............................13
10.2 Vrienden en familie: Het sociale leven van peuters en kleuters...............................................14
10.2.1 Het ontstaan van vriendschappen.....................................................................................14
10.2.2 De regels van het spel........................................................................................................14
10.2.3 De theory of mind van peuters en kleuters: begrijpen wat anderen denken....................14
10.2.4 Het gezinsleven van peuters en kleuters...........................................................................15
10.3 Morele ontwikkeling en agressie..............................................................................................15
10.3.1 Het ontstaan van moreel besef: goed en fout in de maatschappij....................................15
10.3.2 Agressie en geweld bij peuters en kleuters: oorzaken en gevolgen...................................16
Hoofdstuk 12 De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd...................................................................16
12.1 De intellectuele en taalkundige ontwikkeling...........................................................................16
12.1.1 De cognitieve ontwikkelingen volgens Piaget....................................................................16
12.1.2 Informatieverwerking in de schooltijd...............................................................................17
12.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling in klassikaal onderwijs..................................17
12.1.4 Taalontwikkeling: De betekenis van woorden...................................................................17
12.1.5 Tweetaligheid....................................................................................................................18
Hoofdstuk 13 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd...............18
13.1 De ontwikkeling van het eigen ik..................................................................................................18
13.1.1 De psychologische ontwikkeling en zelfkennis in de schooltijd: vlijt-versus-
minderwaardigheid......................................................................................................................18
13.2 Relaties in de schooltijd............................................................................................................18
13.2.1 Stadia van vriendschap: een veranderende kijk op vrienden.............................................18
13.2.2 Individuele verschillen bij vriendschap: wat maakt een kind populair?.............................19
13.2.3 Gender en vriendschap: segregatie van de seksen in de schooltijd...................................19
13.2.4 Interetnische vriendschappen: Integratie binnen en buiten het klaslokaal.......................19
13.2.5 Pesten op school en online................................................................................................19
13.3 Het gezin in de schooltijd..........................................................................................................19
13.3.1 De veranderende thuisomgeving.......................................................................................19
13.3.2 Jeugdzorg...........................................................................................................................20
Hoofdstuk 14 De fysieke ontwikkeling in de adolescentie....................................................................20
14.1 De fysieke rijping......................................................................................................................20
2
Ontwikkelingspsychologie
,Inhoud
Hoofdstuk 5 Groei en ontwikkeling........................................................................................................4
5.1.1 Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd.....................................................................4
5.1.2 Het zenuwstelsel en de hersenen: de fundamenten van onze ontwikkeling.............................4
Hoofdstuk 6 De cognitieve ontwikkeling in de babytijd..........................................................................5
6.1 Cognitieve ontwikkelingen volgens Piaget....................................................................................5
6.1.1 Belangrijke elementen van Piagets theorie...........................................................................5
6.1.2 De sensomotorische periode: De basis van de vroege cognitieve groei................................6
6.1.3 Meningen over Piaget: steun en kritiek.................................................................................7
6.2 De informatieververwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling..............................................7
6.2.1 Codering, opslag en terughalen: De grondslagen van informatieverwerking........................7
6.2.2 Het geheugen in de babytijd..................................................................................................7
6.2.3 Individuele verschillen in intelligentie: Is de ene baby slimmer dan de andere?...................7
Hoofdstuk 7 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd......................8
7.1 De basis van sociaal gedrag..........................................................................................................8
7.1.2 De ontwikkeling van het ik: weten baby’s wie ze zijn?..........................................................8
7.1.3 Social referencing: Voelen we wat anderen voelen?.............................................................8
7.1.4 Theory of mind: Hoe baby’s het mentale leven van anderen en zichzelf zien.......................8
7.2 Relaties aangaan...........................................................................................................................8
7.2.1 Hechting: het vormen van sociale banden.............................................................................8
7.2.2 De totstandkoming van hechting: de rollen van de moeder en de vader..............................9
7.2.3 Interactie met baby’s: ontluikende relaties...........................................................................9
7.3 Verschillen tussen baby’s..............................................................................................................9
7.3.1 Persoonlijkheidsontwikkeling: kenmerken die baby’s uniek maken......................................9
7.3.2 Temperament: Stabiele factoren in het gedrag van een kind..............................................10
Hoofdstuk 8 (veerkracht)......................................................................................................................10
8.3.5 Lichamelijke en geestelijke mishandeling: de schaduwzijde van het gezinsleven...................10
Hoofdstuk 9 De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd..................................................11
9.1.1 Piagets stadium van pre operationeel denken.....................................................................11
9.1.2 De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling...........................................11
9.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur...........................11
9.2 De taalontwikkeling....................................................................................................................12
9.2.1 Linguïstische vooruitgang in de peuter- en kleutertijd........................................................12
9.2.2 Egocentrisch taalgebruik......................................................................................................12
1
, Hoofdstuk 10 De sociale ontwikkeling & de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
..............................................................................................................................................................12
10.1 Een antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’...................................................................................12
10.1.1 De persoonlijkheidsontwikkeling: conflicten oplossen......................................................12
10.1.2 Het zelfbeeld in de peuter- en kleutertijd..........................................................................13
10.1.3 Genderidentiteit: Het ontstaan van mannelijkheid en vrouwelijkheid..............................13
10.2 Vrienden en familie: Het sociale leven van peuters en kleuters...............................................14
10.2.1 Het ontstaan van vriendschappen.....................................................................................14
10.2.2 De regels van het spel........................................................................................................14
10.2.3 De theory of mind van peuters en kleuters: begrijpen wat anderen denken....................14
10.2.4 Het gezinsleven van peuters en kleuters...........................................................................15
10.3 Morele ontwikkeling en agressie..............................................................................................15
10.3.1 Het ontstaan van moreel besef: goed en fout in de maatschappij....................................15
10.3.2 Agressie en geweld bij peuters en kleuters: oorzaken en gevolgen...................................16
Hoofdstuk 12 De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd...................................................................16
12.1 De intellectuele en taalkundige ontwikkeling...........................................................................16
12.1.1 De cognitieve ontwikkelingen volgens Piaget....................................................................16
12.1.2 Informatieverwerking in de schooltijd...............................................................................17
12.1.3 Vygotsky’s visie op cognitieve ontwikkeling in klassikaal onderwijs..................................17
12.1.4 Taalontwikkeling: De betekenis van woorden...................................................................17
12.1.5 Tweetaligheid....................................................................................................................18
Hoofdstuk 13 De sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd...............18
13.1 De ontwikkeling van het eigen ik..................................................................................................18
13.1.1 De psychologische ontwikkeling en zelfkennis in de schooltijd: vlijt-versus-
minderwaardigheid......................................................................................................................18
13.2 Relaties in de schooltijd............................................................................................................18
13.2.1 Stadia van vriendschap: een veranderende kijk op vrienden.............................................18
13.2.2 Individuele verschillen bij vriendschap: wat maakt een kind populair?.............................19
13.2.3 Gender en vriendschap: segregatie van de seksen in de schooltijd...................................19
13.2.4 Interetnische vriendschappen: Integratie binnen en buiten het klaslokaal.......................19
13.2.5 Pesten op school en online................................................................................................19
13.3 Het gezin in de schooltijd..........................................................................................................19
13.3.1 De veranderende thuisomgeving.......................................................................................19
13.3.2 Jeugdzorg...........................................................................................................................20
Hoofdstuk 14 De fysieke ontwikkeling in de adolescentie....................................................................20
14.1 De fysieke rijping......................................................................................................................20
2
