Communicatie en identiteit
Hoorcollege 1 (03/09/2024)
Communicatie
- Het uitwisselen van informatie
- Communicatie is de uitwisseling van symbolische informatie, die plaatsvindt tussen mensen
die zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid onmiddellijk of gemedieerd. Deze info wordt
deels bewust, deels onbewust gegeven ontvangen en geïnterpreteerd
Organisationele communicatie
- The process by which individuals stimulate meaning in de minds of other individual by means
of verbal or nonverbal messages in the context of a formal organization.
Het proces van communiceren
Bedoelde boodschap Verzonden boodschap (medium) RUIS Boodschap zoals ontvangen
Boodschap zoals begrepen
Iedereen heeft toegang tot gelijke informatie
Mogelijke inspanningen zender
- Boodschap goed coderen
o Jargongebruik
o KISS (keep it short and simple)
- Goede medium kiezen
- Controleren of boodschap is aangekomen
- Willen leren: feedback vragen
- Ruis reduceren
Situationeel effect: invloed van (weinig beheersbare) omstandigheden
Communicatie en organisatie
- Problemen bij communicatie in organisaties:
o De hiërarchie/organisatiestructuur
o Creëren van de inhoud van formele communicatie
o Betekenis die aan de communicatie-uiting wordt verleend
o Informatie overload
o ‘cultuurverschillen’ (afdelingen)
o Communicatieklimaat (open vs gesloten)
,De ontvanger nader geanalyseerd
Informatieverwerking
- Ook vooral gericht op de manier waarop individuen informatie verwerken
o Nogal psychologisch: uiterst cognitief (hersenprocessen)
o Cognitive misser: stereotypen, besluitvorming mensen die niet enorm veel
aandacht besteden aan de info die tot hen komt
o Beïnvloeding van gedrag besluitvorming
Cognitie: kenvermogen, is de mentale activiteit en het proces van kennisverwerving door
waarneming en het verwerken van de daarmee opgedane informatie door het denken
Elaboration likelihood model
- Geen motivatie: perifere route
- Geen bekwaamheid: perifere route
- Toch ook attitudeverandering: met verleidelijke ‘cues’
Wel motivatie + bekwaamheid: soms wel, soms geen blijvende attitudeverandering centrale route
Perifere route betekent niet dat er geen invloed is
Waarom is men niet gemotiveerd om informatief te verwerken als het gaat om belangrijke kwesties?
- Vaststaande mening
- Raakt identiteit
- ‘dubieuze’ bron
- Gevoel onder druk te worden gezet
- Te druk
- ‘information overload
,Hoorcollege 2 – 05/09/2024
Cues en nudges: klein duwtje in de rug (doet De Overheid bijvoorbeeld)
Vaak onbewuste invloed
Communicatie vs informatie
- Communicatie binnen organisatie / door organisatie
o Natuurlijk niet alleen informeren
o Niet neutraal, er op gericht attitudes en gedrag manipuleren
o Niet zo veel anders dan reclame
Kenmerkend onderzoek communicatie in organisaties
- Effecten communicatie op attitudes
o Identificatie / commitment
o Organisatieverandering
- Effecten op gedrag van mensen
o Organizational citizenship behavior (OCB) gedrag dat gunstig is voor de
organisatie, maar wat niet afgedwongen kan worden
o Prestaties / effectiviteit
o Vertrek
- Het gaat dus meestal over de ontvanger van de communicatie
Non-verbale communicatie
- Welke fysieke/visuele/temporele aspecten van communicatie zijn relevant in organisaties?
o Zegt vaak meer dan de verbale communicatie, zeker als de verbale communicatie iets
anders suggereert dan bijvoorbeeld de gezichtsuitdrukking.
o Sprake van manipulatie voorbeeld: kleding, tijd en ruimte
Sociale identiteitsbenadering
Sociale psychologie: invloed van omgeving op individu
- Macht van de situatie: bestaat de vrije wil?
Sociaalpsychologisch perspectief
Effecten van persoonlijke disportie op gedrag worden bepaald door:
- Kenmerken van de situatie
- Gedrag / aanwezigheid van anderen
- Weinig aandacht voor persoonlijkheid, karakter
- “Psychologie van de hoop”
Kuddegedrag: je wilt niet dom overkomen, je bent onderdeel van een groep
Het psychologische experiment
- Kunstmatige situatie
- Manipulatie van situatie
o Zogenaamd goede of slechte prestatie
o Zogenaamd samenwerken met iemand van eigen groep of iemand van andere groep
o Informatie afkomstig van eigen groep / andere groepen
, o Onderhandelingen sterk restrictief (doelen ect.)
- Cruciaal: random toewijzing
- Grote voordeel, ook hier: causaliteit
o Enige verschil tussen de conditities is de manipulatie enige serieuze verklaring
o Een effect komt niet door individuele verschillen of persoonlijkheid
Sociale identiteitsbenadering
Het belang van groepslidmaatschappen
Social identity is a person’s sense of who their group membership(s)
- Theorie is ontstaan uit conflict realistische conflict theorie (campbell, 1965)
o Competitie om schaarse goederen
- Minimale voorwaarden conflict minimale groepen paradigma (Tajfel)
o Ingroup favoritisme: meer punten voor eigen groepsleden dan voor de andere groep
o Outgroup favoritisme: meer punten voor de andere groep
o Minimale voorwaarde conflict: de vermelding dat er twee groepen zijn om punten
aan te geven is genoeg
- Categorisatie: indeling in groepen op basis van arbitrair criterium (willekeurig) is
voldoende voor het optreden van discriminatie tussen groepen, dus zelfs als
o Er geen geschiedenis is
o Er geen interactie tussen de personen is
o De ene groep niet beter is dan de andere
o Eigenbelang niet meespeelt
3 processen
- Sociale categorisatie Cognitief effect: het is onwillekeurig, niet motivationeel. Ook een
basis voor stereotypering
o Ordening van personen (en informatie)
o Assimilatie binnen groepen
o Contrast tussen groepen
- Sociale vergelijking
o Waarde van groepskenmerken
o Hoge status – positieve identiteit
- Sociale identificatie: Mensen streven naar een positieve sociale identiteit
o Zelfbeeld afhankelijk van groep
o Motivatie: (positieve) distinctiviteit
o Eigen groep positief afschilderen
o Aansluiting zoeken bij gewaardeerde groepen
o Distinctiviteit
Hoorcollege 1 (03/09/2024)
Communicatie
- Het uitwisselen van informatie
- Communicatie is de uitwisseling van symbolische informatie, die plaatsvindt tussen mensen
die zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid onmiddellijk of gemedieerd. Deze info wordt
deels bewust, deels onbewust gegeven ontvangen en geïnterpreteerd
Organisationele communicatie
- The process by which individuals stimulate meaning in de minds of other individual by means
of verbal or nonverbal messages in the context of a formal organization.
Het proces van communiceren
Bedoelde boodschap Verzonden boodschap (medium) RUIS Boodschap zoals ontvangen
Boodschap zoals begrepen
Iedereen heeft toegang tot gelijke informatie
Mogelijke inspanningen zender
- Boodschap goed coderen
o Jargongebruik
o KISS (keep it short and simple)
- Goede medium kiezen
- Controleren of boodschap is aangekomen
- Willen leren: feedback vragen
- Ruis reduceren
Situationeel effect: invloed van (weinig beheersbare) omstandigheden
Communicatie en organisatie
- Problemen bij communicatie in organisaties:
o De hiërarchie/organisatiestructuur
o Creëren van de inhoud van formele communicatie
o Betekenis die aan de communicatie-uiting wordt verleend
o Informatie overload
o ‘cultuurverschillen’ (afdelingen)
o Communicatieklimaat (open vs gesloten)
,De ontvanger nader geanalyseerd
Informatieverwerking
- Ook vooral gericht op de manier waarop individuen informatie verwerken
o Nogal psychologisch: uiterst cognitief (hersenprocessen)
o Cognitive misser: stereotypen, besluitvorming mensen die niet enorm veel
aandacht besteden aan de info die tot hen komt
o Beïnvloeding van gedrag besluitvorming
Cognitie: kenvermogen, is de mentale activiteit en het proces van kennisverwerving door
waarneming en het verwerken van de daarmee opgedane informatie door het denken
Elaboration likelihood model
- Geen motivatie: perifere route
- Geen bekwaamheid: perifere route
- Toch ook attitudeverandering: met verleidelijke ‘cues’
Wel motivatie + bekwaamheid: soms wel, soms geen blijvende attitudeverandering centrale route
Perifere route betekent niet dat er geen invloed is
Waarom is men niet gemotiveerd om informatief te verwerken als het gaat om belangrijke kwesties?
- Vaststaande mening
- Raakt identiteit
- ‘dubieuze’ bron
- Gevoel onder druk te worden gezet
- Te druk
- ‘information overload
,Hoorcollege 2 – 05/09/2024
Cues en nudges: klein duwtje in de rug (doet De Overheid bijvoorbeeld)
Vaak onbewuste invloed
Communicatie vs informatie
- Communicatie binnen organisatie / door organisatie
o Natuurlijk niet alleen informeren
o Niet neutraal, er op gericht attitudes en gedrag manipuleren
o Niet zo veel anders dan reclame
Kenmerkend onderzoek communicatie in organisaties
- Effecten communicatie op attitudes
o Identificatie / commitment
o Organisatieverandering
- Effecten op gedrag van mensen
o Organizational citizenship behavior (OCB) gedrag dat gunstig is voor de
organisatie, maar wat niet afgedwongen kan worden
o Prestaties / effectiviteit
o Vertrek
- Het gaat dus meestal over de ontvanger van de communicatie
Non-verbale communicatie
- Welke fysieke/visuele/temporele aspecten van communicatie zijn relevant in organisaties?
o Zegt vaak meer dan de verbale communicatie, zeker als de verbale communicatie iets
anders suggereert dan bijvoorbeeld de gezichtsuitdrukking.
o Sprake van manipulatie voorbeeld: kleding, tijd en ruimte
Sociale identiteitsbenadering
Sociale psychologie: invloed van omgeving op individu
- Macht van de situatie: bestaat de vrije wil?
Sociaalpsychologisch perspectief
Effecten van persoonlijke disportie op gedrag worden bepaald door:
- Kenmerken van de situatie
- Gedrag / aanwezigheid van anderen
- Weinig aandacht voor persoonlijkheid, karakter
- “Psychologie van de hoop”
Kuddegedrag: je wilt niet dom overkomen, je bent onderdeel van een groep
Het psychologische experiment
- Kunstmatige situatie
- Manipulatie van situatie
o Zogenaamd goede of slechte prestatie
o Zogenaamd samenwerken met iemand van eigen groep of iemand van andere groep
o Informatie afkomstig van eigen groep / andere groepen
, o Onderhandelingen sterk restrictief (doelen ect.)
- Cruciaal: random toewijzing
- Grote voordeel, ook hier: causaliteit
o Enige verschil tussen de conditities is de manipulatie enige serieuze verklaring
o Een effect komt niet door individuele verschillen of persoonlijkheid
Sociale identiteitsbenadering
Het belang van groepslidmaatschappen
Social identity is a person’s sense of who their group membership(s)
- Theorie is ontstaan uit conflict realistische conflict theorie (campbell, 1965)
o Competitie om schaarse goederen
- Minimale voorwaarden conflict minimale groepen paradigma (Tajfel)
o Ingroup favoritisme: meer punten voor eigen groepsleden dan voor de andere groep
o Outgroup favoritisme: meer punten voor de andere groep
o Minimale voorwaarde conflict: de vermelding dat er twee groepen zijn om punten
aan te geven is genoeg
- Categorisatie: indeling in groepen op basis van arbitrair criterium (willekeurig) is
voldoende voor het optreden van discriminatie tussen groepen, dus zelfs als
o Er geen geschiedenis is
o Er geen interactie tussen de personen is
o De ene groep niet beter is dan de andere
o Eigenbelang niet meespeelt
3 processen
- Sociale categorisatie Cognitief effect: het is onwillekeurig, niet motivationeel. Ook een
basis voor stereotypering
o Ordening van personen (en informatie)
o Assimilatie binnen groepen
o Contrast tussen groepen
- Sociale vergelijking
o Waarde van groepskenmerken
o Hoge status – positieve identiteit
- Sociale identificatie: Mensen streven naar een positieve sociale identiteit
o Zelfbeeld afhankelijk van groep
o Motivatie: (positieve) distinctiviteit
o Eigen groep positief afschilderen
o Aansluiting zoeken bij gewaardeerde groepen
o Distinctiviteit
