Methodologie van sociaal wetenschappelijk onderzoek
Deel 3
Hoorcollege 1
In het college worden de volgende onderwerpen behandeld:
Waarom zou je kwalitatief onderzoek doen en wat houdt dit in?
Ontologie and epistemologie van kwalitatief onderzoek - een constructivistisch en
interpretivistisch perspectief
Reflexiviteit en positionaliteit
Kwalitatieve onderzoeksvraag
Sensitizing concepts
Theorie en kwalitatief onderzoek: Inductie, deductie, abductie
Stappen in een kwalitatief onderzoeksdesign - het belang van iteratie en flexibiliteit
Criteria voor beoordeling van kwalitatief onderzoek
Wat kenmerkt kwalitatief onderzoek?
VB: Hoe ervaren mensen het krijgen van een taakstraf? Wat voelde je op het moment dat je een
taakstraf kreeg?
Betekenisgeving
Sociale werkelijkheid begrijpen, in een bepaalde context en vanuit een bepaald perspectief
Kijken door de ogen van respondenten
Data verzamelen door in gesprek te gaan, of door middel van interactie met anderen
Dataverzameling vooral door:
Interviews
Focusgroepen
Participerende observatie
Basis kwantitatief VS kwalitatief
Ontologie: “wat is de aard van sociale werkelijkheid = zijnsleer?”
Epistemologie: “wat is de aard van kennis en kennisvergeving = kennisleer?”
1
, Constructivisme
Geen vaste, zelfstaande sociale realiteit die wij op een neutrale manier kunnen beschrijven,
verklaren of representeren, op één enkele ‘correcte’ manier
Sociale werkelijkheid ontstaat door interacties tussen mensen, betekenissen, en is intrinsiek
veranderlijk
Kennis is geen neutrale weergave van de realiteit, maar een construct, een specifieke manier
om die werkelijkheid te begrijpen geconstrueerd
Kennis/begrip van de werkelijkheid is geconstrueerd in interactie met anderen en vervolgens
geinstitutionaliseerd in bepaalde manieren van denken over die werkelijkheid
Voorbeeld: Bestuderen van jongeren in de publieke ruimte:
Voor de docent, die uit Italië komt was niet bekend met de term ‘hangjongeren’. Dit begrip is in
Nederland ontstaan, een bepaald frame over jongeren en het heel invloed op hoe mensen kijken naar
jongeren.
Interpretivsme
Kijken vanuit sociale specifieke perspectieven, ervaringen en interpretatief van anderen begrijpen,
zodat jouw perspectief vergroot wordt.
VB: Kijken vanuit perspectief van jongeren.
De sociale werkelijkheid begrijpen vanuit een bepaald perspectief
Kijken door de ogen van anderen (respondenten)
Door onderzoek willen we bepaalde ervaringen en interpretaties van de werkelijkheid
blootleggen en begrijpen
Toegang tot verschillende interpretaties van de werkelijkheid, verschillende leefwerelden
Kwalitatief onderzoek
Richt zich op:…. de beleving van de mensen die je bestudeert, en de betekenis die zij zelf aan hun
leefwereld geven. Oftewel: kijken door de ogen van mensen die je bestudeert.
Details, nuances en complexiteit:
Context (‘thick description’)
o Het is belangrijk om de context gedetailleerd te beschrijven, want alleen in een
bepaalde context kun je de interpretaties begrijpen.
Processen / ontwikkelingen
Het idee dat belevingen/ betekenisgeving relevant zijn: interpretivistisch perspectief
2
Deel 3
Hoorcollege 1
In het college worden de volgende onderwerpen behandeld:
Waarom zou je kwalitatief onderzoek doen en wat houdt dit in?
Ontologie and epistemologie van kwalitatief onderzoek - een constructivistisch en
interpretivistisch perspectief
Reflexiviteit en positionaliteit
Kwalitatieve onderzoeksvraag
Sensitizing concepts
Theorie en kwalitatief onderzoek: Inductie, deductie, abductie
Stappen in een kwalitatief onderzoeksdesign - het belang van iteratie en flexibiliteit
Criteria voor beoordeling van kwalitatief onderzoek
Wat kenmerkt kwalitatief onderzoek?
VB: Hoe ervaren mensen het krijgen van een taakstraf? Wat voelde je op het moment dat je een
taakstraf kreeg?
Betekenisgeving
Sociale werkelijkheid begrijpen, in een bepaalde context en vanuit een bepaald perspectief
Kijken door de ogen van respondenten
Data verzamelen door in gesprek te gaan, of door middel van interactie met anderen
Dataverzameling vooral door:
Interviews
Focusgroepen
Participerende observatie
Basis kwantitatief VS kwalitatief
Ontologie: “wat is de aard van sociale werkelijkheid = zijnsleer?”
Epistemologie: “wat is de aard van kennis en kennisvergeving = kennisleer?”
1
, Constructivisme
Geen vaste, zelfstaande sociale realiteit die wij op een neutrale manier kunnen beschrijven,
verklaren of representeren, op één enkele ‘correcte’ manier
Sociale werkelijkheid ontstaat door interacties tussen mensen, betekenissen, en is intrinsiek
veranderlijk
Kennis is geen neutrale weergave van de realiteit, maar een construct, een specifieke manier
om die werkelijkheid te begrijpen geconstrueerd
Kennis/begrip van de werkelijkheid is geconstrueerd in interactie met anderen en vervolgens
geinstitutionaliseerd in bepaalde manieren van denken over die werkelijkheid
Voorbeeld: Bestuderen van jongeren in de publieke ruimte:
Voor de docent, die uit Italië komt was niet bekend met de term ‘hangjongeren’. Dit begrip is in
Nederland ontstaan, een bepaald frame over jongeren en het heel invloed op hoe mensen kijken naar
jongeren.
Interpretivsme
Kijken vanuit sociale specifieke perspectieven, ervaringen en interpretatief van anderen begrijpen,
zodat jouw perspectief vergroot wordt.
VB: Kijken vanuit perspectief van jongeren.
De sociale werkelijkheid begrijpen vanuit een bepaald perspectief
Kijken door de ogen van anderen (respondenten)
Door onderzoek willen we bepaalde ervaringen en interpretaties van de werkelijkheid
blootleggen en begrijpen
Toegang tot verschillende interpretaties van de werkelijkheid, verschillende leefwerelden
Kwalitatief onderzoek
Richt zich op:…. de beleving van de mensen die je bestudeert, en de betekenis die zij zelf aan hun
leefwereld geven. Oftewel: kijken door de ogen van mensen die je bestudeert.
Details, nuances en complexiteit:
Context (‘thick description’)
o Het is belangrijk om de context gedetailleerd te beschrijven, want alleen in een
bepaalde context kun je de interpretaties begrijpen.
Processen / ontwikkelingen
Het idee dat belevingen/ betekenisgeving relevant zijn: interpretivistisch perspectief
2
