MAW begrippenlijst H8 t/m 10
8.1
Verhouding - De wijze waarop mensen zich van elkaar onderscheiden en tot elkaar verhouden en de
manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan deze verschillen. Het verwijst ook naar
onderlinge betrekkingen tussen staten.
Macht - Het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
Conflict - Een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar tegenwerken om de eigen
doelen te bereiken.
8.2
Gezag – Macht die als legitiem beschouwd wordt.
Legitiem - (macht die) Erkent en geaccepteerd wordt.
Gezag op microniveau - Wanneer de macht van een persoon wordt erkent:
- Persoonlijke kwaliteiten
- Geleverde prestaties
- De positie of functie die iemand heeft
Interne soevereiniteit - Wanneer de macht van overheid wordt erkent.
Representatie - De vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of enkele
betrokkenen die namens de groep optreden.
Representativiteit - De mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen met die van de groep die
vertegenwoordigd wordt.
Politieke instituties - Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag van mensen en
hun onderlinge relaties rond politieke machtsuitoefening en politieke besluitvorming reguleren.
Punten waarop representatie betrekking kan hebben ->
1: Achtergrondkenmerken
2: Standpunten
3: Besluiten
8.3
Politieke participatie - Mensen/burgers doen mee aan de politiek.
Ontwikkelingsvisie - Politieke participatie is een doel op zichzelf.
Burgers leren er veel van en hun zelfvertrouwen en bekwaamheid om te participeren neemt toe. Ook
wordt het politieke stelsel daardoor breed gesteund en worden er besluiten genomen die
daadwerkelijk berusten op de wil van (de meerderheid) van de bevolking. (meer representativiteit).
In deze visie wordt betrokkenheid van burgers bij het politiek systeem toegejuicht.
, Instrumentele visie - Politieke participatie is vooral een middel om tot besluiten te komen.
Mensen weten zelf het beste wat hun belangen zijn, en door te stemmen geven ze de gekozen
politici een aanwijzing voor de inrichting van het beleid. Te veel participatie is een gevaar voor de
democratie, want de meeste mensen denken niet erg democratisch. In deze visie staat de stabiliteit
van het politieke systeem centraal.
Visies van ideologieën op macht -
1. Socialisme/sociaaldemocratie
Gelijkwaardigheid is belangrijk, mensen moeten inspraak hebben en gelijke kansen om te
participeren. Voor een referendum. (ontwikkelingsvisie)
2. Confessionalisme/christendemocratie
Burgers kunnen stemmen bij verkiezingen, volksvertegenwoordigers moeten rekening
houden met de wensen van de kiezers. Tegen een referendum. (instrumentele visie)
3. Liberalisme
Kracht van het individu is belangrijk, mensen moeten daarom wel participeren. Voor een
referendum. (ontwikkelingsvisie)
8.4
Instituties van democratische rechtsstaat -
1. Democratie
Mensen hebben het recht om te mogen kiezen wie het land besturen. Alle burgers in een
democratie hebben de vrijheid om te mogen stemmen en al die stemmen hebben dezelfde
waarde (gelijkheid)
2. Rechtsstaat
Mensen moeten gelijk behandeld worden door de overheid (gelijkheid) en ook hebben de
mensen rechten (vrijheden) ten opzichte van de overheid.
Democratisering – Het proces van verandering van de machts- en gezagsverhoudingen door een
grotere inspraak en medezeggenschap van degene met minder macht.
Soorten rechten bij democratisering -
1. Klassieke grondrechten, rechten om burgers te beschermen ten opzichte van de staat.
2. Politieke rechten, rechten van burgers om mee te beslissen.
3. Sociale rechten, rechten van burgers voor meer welvaart en welzijn.
9.2
Sociale ongelijkheid:
ongelijkheid: Een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet aangeboren
kenmerken, consequenties hebben voor hun maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke
verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en behandeling.
Verschillen in sociale ongelijkheid:
1. Verschillen tussen mensen kunnen aangeboren en niet-aangeboren zijn .
2. Verschillen hebben consequenties voor iemands maatschappelijke positie..
3. Verschillen leiden tot – ongelijke verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken,
ongelijke waardering, ongelijke behandeling..
Sociale stratificatie:
stratificatie: Een verdeling van de maatschappij in groepen waartussen sociale ongelijkheid
bestaat.
Sociale lagen:
lagen: Een ander woord voor de groepen van de sociale stratificatie.
8.1
Verhouding - De wijze waarop mensen zich van elkaar onderscheiden en tot elkaar verhouden en de
manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan deze verschillen. Het verwijst ook naar
onderlinge betrekkingen tussen staten.
Macht - Het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
Conflict - Een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar tegenwerken om de eigen
doelen te bereiken.
8.2
Gezag – Macht die als legitiem beschouwd wordt.
Legitiem - (macht die) Erkent en geaccepteerd wordt.
Gezag op microniveau - Wanneer de macht van een persoon wordt erkent:
- Persoonlijke kwaliteiten
- Geleverde prestaties
- De positie of functie die iemand heeft
Interne soevereiniteit - Wanneer de macht van overheid wordt erkent.
Representatie - De vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties door één of enkele
betrokkenen die namens de groep optreden.
Representativiteit - De mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen met die van de groep die
vertegenwoordigd wordt.
Politieke instituties - Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag van mensen en
hun onderlinge relaties rond politieke machtsuitoefening en politieke besluitvorming reguleren.
Punten waarop representatie betrekking kan hebben ->
1: Achtergrondkenmerken
2: Standpunten
3: Besluiten
8.3
Politieke participatie - Mensen/burgers doen mee aan de politiek.
Ontwikkelingsvisie - Politieke participatie is een doel op zichzelf.
Burgers leren er veel van en hun zelfvertrouwen en bekwaamheid om te participeren neemt toe. Ook
wordt het politieke stelsel daardoor breed gesteund en worden er besluiten genomen die
daadwerkelijk berusten op de wil van (de meerderheid) van de bevolking. (meer representativiteit).
In deze visie wordt betrokkenheid van burgers bij het politiek systeem toegejuicht.
, Instrumentele visie - Politieke participatie is vooral een middel om tot besluiten te komen.
Mensen weten zelf het beste wat hun belangen zijn, en door te stemmen geven ze de gekozen
politici een aanwijzing voor de inrichting van het beleid. Te veel participatie is een gevaar voor de
democratie, want de meeste mensen denken niet erg democratisch. In deze visie staat de stabiliteit
van het politieke systeem centraal.
Visies van ideologieën op macht -
1. Socialisme/sociaaldemocratie
Gelijkwaardigheid is belangrijk, mensen moeten inspraak hebben en gelijke kansen om te
participeren. Voor een referendum. (ontwikkelingsvisie)
2. Confessionalisme/christendemocratie
Burgers kunnen stemmen bij verkiezingen, volksvertegenwoordigers moeten rekening
houden met de wensen van de kiezers. Tegen een referendum. (instrumentele visie)
3. Liberalisme
Kracht van het individu is belangrijk, mensen moeten daarom wel participeren. Voor een
referendum. (ontwikkelingsvisie)
8.4
Instituties van democratische rechtsstaat -
1. Democratie
Mensen hebben het recht om te mogen kiezen wie het land besturen. Alle burgers in een
democratie hebben de vrijheid om te mogen stemmen en al die stemmen hebben dezelfde
waarde (gelijkheid)
2. Rechtsstaat
Mensen moeten gelijk behandeld worden door de overheid (gelijkheid) en ook hebben de
mensen rechten (vrijheden) ten opzichte van de overheid.
Democratisering – Het proces van verandering van de machts- en gezagsverhoudingen door een
grotere inspraak en medezeggenschap van degene met minder macht.
Soorten rechten bij democratisering -
1. Klassieke grondrechten, rechten om burgers te beschermen ten opzichte van de staat.
2. Politieke rechten, rechten van burgers om mee te beslissen.
3. Sociale rechten, rechten van burgers voor meer welvaart en welzijn.
9.2
Sociale ongelijkheid:
ongelijkheid: Een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet aangeboren
kenmerken, consequenties hebben voor hun maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke
verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en behandeling.
Verschillen in sociale ongelijkheid:
1. Verschillen tussen mensen kunnen aangeboren en niet-aangeboren zijn .
2. Verschillen hebben consequenties voor iemands maatschappelijke positie..
3. Verschillen leiden tot – ongelijke verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken,
ongelijke waardering, ongelijke behandeling..
Sociale stratificatie:
stratificatie: Een verdeling van de maatschappij in groepen waartussen sociale ongelijkheid
bestaat.
Sociale lagen:
lagen: Een ander woord voor de groepen van de sociale stratificatie.
