HISTORISCHE CONTEXT 4 – DUITSLAND IN EUROPA:
(1918-1991)
4.1- Interbellum en Tweede Wereldoorlog (1918-1945):
De nieuwe democratische regering van Duitsland tekende voor een wapenstilstand. De
eerste naoorlogse verkiezingen leverden een grote meerderheid voor de democratische
partijen op. De SPD kreeg de leiding in de regering en namen een democratische grondwet
aan: de Republiek van Weimar. Ondanks de grote democratische meerderheid was de
democratie vanaf het begin wankel. Officieren, hoge ambtenaren, rechters etc. wilden het
liefst terug naar de oude toestand waarin het parlement weinig te zeggen had. Tegelijk werd
de democratie bestreden door extremistische groepen. Al op 4 januari 1919 brak er een
communistische opstand uit. Extreemrechtse ex-militairen richtten vrijkorpsen (=
gewapende groepen vrijwilligers die de opstandelingen met grof geweld aanvielen) op. Door
het geweld verloor een groot deel van de Duitse bevolking zijn vertrouwen in de democratie
en door het verdrag van Versailles werden conservatieven en rechtsextremisten woedend.
Volgens hen had Duitsland de oorlog niet verloren, maar was het ten onder gegaan door een
dolkstoot in de rug van de democratische leiders die om een wapenstilstand hadden
gevraagd en van de socialistische arbeiders en soldaten die in opstand waren gekomen.
Mede door de dolkstootlegende verloren de democratische partijen bij de verkiezingen van
1920 hun meerderheid, en die kregen ze tijdens de Weimarrepubliek nooit meer terug.
De Duitse economie viel stil. De oorzaak hiervan was de ruzie met de geallieerden over de
herstelbetalingen. De Duitse regering liet allemaal extra geld drukken waardoor de waarde
van de Duitse mark enorm daalde. Uiteindelijk gaf de Duitse regering haar verzet tegen de
geallieerden op en zagen de geallieerden in dat zij hun geld alleen konden krijgen als de
Duitse economie zich herstelde en de relaties werden verbeterd. Door het Dawesplan (=
Duitsland geld lenen voor economisch herstel) bloeide de Duitse economie op van 1924 tot
1929 en werd Duitsland toegelaten tot de Volkenbond.
Na de beurskracht in New York in 1929 ging het toch weer mis. De economische crisis leidde
tot een nieuwe politieke chaos. Bij de verkiezingen in 1932 boekten de communistische KPD
en de nationaalsocialistische NSDAP van Adolf Hitler veel winst en behaalden samen de
meerderheid van de Rijksdag. In Hitlers boek Mein Kampf gaf hij de schuld voor de Duitse
nederlaag en alle andere problemen van Duitsland aan de joden. Hitler wilde de oorlog
overdoen, om Duitsland te laten heersen over Europa. Hitler profiteerde van de hernieuwde
politieke instabiliteit. Zijn propaganda overtuigde veel Duitsers ervan dat hij de enige was die
hun land kon redden en die voor werk en inkomen kon zorgen. Hij beloofde het verdrag van
Versailles ongedaan te maken en van Duitsland een krachtige en welvarende
volksgemeinschaft te maken. Grondrechten zoals de vrijheid van meningsuiting en de
vrijheid op vergadering werden afgeschaft. Om de macht helemaal in handen te krijgen, liet
Hitler de Weimargrondwet afschaffen. Dat gebeurde met de zogenoemde Machtigingswet,
die hem het recht gaf geheel buiten het parlement om te regeren. De nazi's begonnen met
terreur en propaganda aan snelle nazificatie van de samenleving. Na een paar weken
opende ze in Dachau het eerste concentratiekamp en richtte ze de geheime staatspolizei
(Gestapo) op, die de taak kregen alle tegenstanders van de nazi's op te sporen en uit te
schakelen. De concentratiekampen en de Gestapo kwamen onder leiding van de SS, de
elite-organisatie van de nazi's. De SS beulde de gevangenen in kampen zo af met
dwangarbeid dat ze stierven en sommige werden doodgeschoten. De propaganda en terreur
droegen eraan bij dat het overgrote deel van de Duitsers gehoorzaam was aan het
naziregime. De werkloosheid verdween doordat Hitler Duitsland bewapende. Hij trok zich
niets aan van het verdrag van Versailles en liet volop oorlogswapen maken, ook voerde hij
de militaire dienstplicht weer in.
(1918-1991)
4.1- Interbellum en Tweede Wereldoorlog (1918-1945):
De nieuwe democratische regering van Duitsland tekende voor een wapenstilstand. De
eerste naoorlogse verkiezingen leverden een grote meerderheid voor de democratische
partijen op. De SPD kreeg de leiding in de regering en namen een democratische grondwet
aan: de Republiek van Weimar. Ondanks de grote democratische meerderheid was de
democratie vanaf het begin wankel. Officieren, hoge ambtenaren, rechters etc. wilden het
liefst terug naar de oude toestand waarin het parlement weinig te zeggen had. Tegelijk werd
de democratie bestreden door extremistische groepen. Al op 4 januari 1919 brak er een
communistische opstand uit. Extreemrechtse ex-militairen richtten vrijkorpsen (=
gewapende groepen vrijwilligers die de opstandelingen met grof geweld aanvielen) op. Door
het geweld verloor een groot deel van de Duitse bevolking zijn vertrouwen in de democratie
en door het verdrag van Versailles werden conservatieven en rechtsextremisten woedend.
Volgens hen had Duitsland de oorlog niet verloren, maar was het ten onder gegaan door een
dolkstoot in de rug van de democratische leiders die om een wapenstilstand hadden
gevraagd en van de socialistische arbeiders en soldaten die in opstand waren gekomen.
Mede door de dolkstootlegende verloren de democratische partijen bij de verkiezingen van
1920 hun meerderheid, en die kregen ze tijdens de Weimarrepubliek nooit meer terug.
De Duitse economie viel stil. De oorzaak hiervan was de ruzie met de geallieerden over de
herstelbetalingen. De Duitse regering liet allemaal extra geld drukken waardoor de waarde
van de Duitse mark enorm daalde. Uiteindelijk gaf de Duitse regering haar verzet tegen de
geallieerden op en zagen de geallieerden in dat zij hun geld alleen konden krijgen als de
Duitse economie zich herstelde en de relaties werden verbeterd. Door het Dawesplan (=
Duitsland geld lenen voor economisch herstel) bloeide de Duitse economie op van 1924 tot
1929 en werd Duitsland toegelaten tot de Volkenbond.
Na de beurskracht in New York in 1929 ging het toch weer mis. De economische crisis leidde
tot een nieuwe politieke chaos. Bij de verkiezingen in 1932 boekten de communistische KPD
en de nationaalsocialistische NSDAP van Adolf Hitler veel winst en behaalden samen de
meerderheid van de Rijksdag. In Hitlers boek Mein Kampf gaf hij de schuld voor de Duitse
nederlaag en alle andere problemen van Duitsland aan de joden. Hitler wilde de oorlog
overdoen, om Duitsland te laten heersen over Europa. Hitler profiteerde van de hernieuwde
politieke instabiliteit. Zijn propaganda overtuigde veel Duitsers ervan dat hij de enige was die
hun land kon redden en die voor werk en inkomen kon zorgen. Hij beloofde het verdrag van
Versailles ongedaan te maken en van Duitsland een krachtige en welvarende
volksgemeinschaft te maken. Grondrechten zoals de vrijheid van meningsuiting en de
vrijheid op vergadering werden afgeschaft. Om de macht helemaal in handen te krijgen, liet
Hitler de Weimargrondwet afschaffen. Dat gebeurde met de zogenoemde Machtigingswet,
die hem het recht gaf geheel buiten het parlement om te regeren. De nazi's begonnen met
terreur en propaganda aan snelle nazificatie van de samenleving. Na een paar weken
opende ze in Dachau het eerste concentratiekamp en richtte ze de geheime staatspolizei
(Gestapo) op, die de taak kregen alle tegenstanders van de nazi's op te sporen en uit te
schakelen. De concentratiekampen en de Gestapo kwamen onder leiding van de SS, de
elite-organisatie van de nazi's. De SS beulde de gevangenen in kampen zo af met
dwangarbeid dat ze stierven en sommige werden doodgeschoten. De propaganda en terreur
droegen eraan bij dat het overgrote deel van de Duitsers gehoorzaam was aan het
naziregime. De werkloosheid verdween doordat Hitler Duitsland bewapende. Hij trok zich
niets aan van het verdrag van Versailles en liet volop oorlogswapen maken, ook voerde hij
de militaire dienstplicht weer in.
