Samenvatting ‘Meer dan onderwijs’ pedagogiek
toets
H1 De pedagogische opdracht van het onderwijs
1.1 inleiding
Lea Dasberg (1993)
Deze vrouw gaat ervan uit dat het onderwijs de taak heeft mensen te
helpen bij menswording, dat wil zeggen om zowel de meelopers als
dwarsligger te worden.
Meeloper = kennismaken en meelopen met de bestaande
ontwikkelingen, kennisnemen van nieuwe inzichten, vaardigheden leren
om je in de samenleving goed te kunnen redden en daaraan constructief
te kunnen bijdragen.
Dwarsligger = in de betekenis van kritische leren kijken naar bestaande
ontwikkelingen en nieuwe inzichten in de huidige samenleving. Hierbij
gaat het om het vormen van je eigen mening en anders durven te zijn dan
anderen.
Micha de Winter (2000)
Hij houdt zich bezig met onderwijs en onderzoek op het gebied van
jeugdbeleid, jeugdzorg en maatschappelijke opvoedingsprocessen. Hij
vindt dat naast ouders en de school de maatschappij ook een
verantwoordelijkheid heeft in het opvoeden van onze kinderen.
Biesta
Gaat in het onderwijs niet om de leerlingen leren, maar dat ze iets leren,
dat ze iets waardevols leren en dat ze het van iemand leren. Inhoud +
doel + relatie. De leraar doet ertoe.
Paragraaf 1.2 De pedagogische opdracht van de basisschool
Iedere school heeft een pedagogische opdracht.
Pedagogie is een samengesteld uit de woorden pais en agogein.
Pais = kind
Agogein = leiden
Paideia = het leiden of begeleiden van kinderen.
Het boek zegt, onder school verstaan we: ‘Kinderen begeleiden bij
menswording, dat wil zeggen bij het leren meeloper en dwarsligger te
worden en bij het leren betrokken, sociale volwassenen te worden.
Hierbij staan taal, rekenen en andere vakken in dienst van dit doel.
1
,Natuurlijke opvoeders = de ouders zelf.
Ouders blijven altijd de eindverantwoordelijke voor de opvoeding.
Kind en professionele opvoeder = Denk hierbij aan een leraar een
bijdrage aan de ontwikkeling van het kind heeft.
Paragraaf 1.3 Mensen op weg
Kind en natuurlijke opvoeders (Ouders) -> De geheel van opvoeding. School –
pedagogische opdracht – onderwijs. Kind en professionele opvoeders -> Menswording.
Opvoeding en onderwijs begeleiden kinderen op weg naar hun
menswording.
Wording wil zeggen -> kinderen zijn in ontwikkeling.
Ontwikkelingen die zich in de collectieve geschiedenis voordoen, hebben
invloed op de individuele ontwikkeling,
Wezenskenmerken van mens-zijn:
Creator zijn -> Vermogen zelf nieuwe dingen bedenken en maken.
Keuzevrijheid hebben -> Keuzes kunnen maken, doelen bepalen
en daarvoor gaan.
Verantwoordelijkheid kunnen dragen -> de manier waarop
keuzes worden gemaakt.
Betekenissen geven -> mensen kunnen zelf betekenis geven aan
de werkelijkheid en zo nieuwe kennis doen ontstaan.
Zin zoeken en zin geven -> bijvoorbeeld, waar we naar toe willen
en waarom we dat willen.
Deze kenmerken zijn zowel het vertrekpunt als het doel in onze
gedachtegang over opvoeding en onderwijs.
Mensen kun je leren kennen aan hun relatie met de wereld.
Zingevingsvragen = vragen zodat kinderen leren meeloper en
dwarsligger te worden, Ook wel zelf iemand zijn en ontwikkelen.
Nussbaum (1947) - Ontwikkelde de ‘Human Capabilities Approach’, een
specifieke mensenrechtenbenadering.
Bij armoede en welvaart wordt niet alleen gekeken naar het BPN, maar
ook of mensen de zogeheette capabilities kunnen ontwikkelen, waar ze
recht op hebben.
2
,De capabilities benadering is gebaseerd op 3 kenmerken:
1. Elk mens wordt als uniek wezen geboren me talenten en
mogelijkheden. Deze moeten ontwikkelt worden, zodat iedereen kan
worden wie hij in aanleg is. Omgeving is hierbij onmisbaar.
2. Ieder mens blijft echter zelf verantwoordelijk voor dit proces.
3. Een goede samenleving is een samenleving die iedereen in de
gelegenheid stelt om zijn capaciteiten te ontplooien.
10 capabilities die fundamenteel zijn voor een volwaardig menselijk
bestaan:
1. Leven
2. Lichamelijke gezondheid
3. Lichamelijke onschendbaarheid (vrijheid van geweld en
voortplanting.
4. Zintuigelijke waarneming, verbeeldingskracht en denken.
5. Gevoelens
6. Praktische inzicht
7. Sociale banden
8. Andere biologische soorten (zorgen voor dieren en planten)
9. Spel
10. Vormgeving van eigen omgeving
Volgens Nussbaum zijn emoties onmisbaar in het zoeken naar het goede
leven.
1.4 Mens- en maatschappijbeelden
Mensbeeld = Mensbeelden zijn opvattingen over de mens waarbij
antwoord gegeven wordt op die vraag: wie of wat is de mens?
Een mensbeeld wordt geleefd.
De wijze waarop je naar je mensbeeld kijkt en er mee om gaat heeft te
maken met je identiteit.
Identiteit = eenheid van zijn
Een mensbeeld heeft ook te maken met ons gedrag en de doelen die we
nastreven, hierbij zijn waarden en normen ook van grote invloed.
4 mensbeelden:
1. Naturalistische mensbeeld
3
, De biologische aanleg van de mens. De eigenschappen van een leerling
zijn dan van nature aanwezig. Hierbij voer je weinig invloed uit op de
leerlingen. Ook wel pedagogische perssimisme.
2. Cultuur-historische mensbeeld
De mens heeft het vermogen om in te gaan tegen zijn natuur. De mens is
een rationeel wezen. Hij kan zich losmaken van de natuur en de cultuur
scheppen. Dit gaat dus vooral om wat de persoon zelf schept
Ook wel het pedagogische optimisme.
Ratio = mens kan beste keuze maken.
Cultuur = alles wat door de mens tot stand is gekomen.
3. Religieus mensbeeld
Bij het religieus mensbeeld gaat het erom dat de mens vooral begrepen
wordt vanuit zijn schepsel-zijn: de mens kan nooit alleen uit zichzelf
worden verstaan. Dat iemand geschapen is door god en daardoor uniek is.
Hierbij vinden zij uitspraken en verhalen waarin waarden worden
aangedragen belangrijk, zoals opoffering.
Religie = verbonden zijn.
Religie moet je niet ontkennen of wegstoppen, maar toelaten en ermee
omgaan en ontwikkelen.
4. Antropocentrische mensbeeld
Hierbij gaat het vooral om zijn eigen bestaan. Bewust van eigen bestaan
en gaat dat een invulling geven.
De mens is een vrij individu die zelf invulling geeft aan de wijze waarop
het leven geleefd wordt. Zorgt voor veel verantwoordelijkheden.
Pedagogische pessimisme = Hierbij vertrouwt de leraar op de
biologische aanleg van een kind. Hierbij laat de leraar meer los
Pedagogische optimisme = Via het onderwijs kinderen helpen zich
verder te ontwikkelen. Hierbij stuurt de leraar.
Psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het menselijke
gedrag en de achtergronden ervan.
De psychoanalyse:
Dieptepsychologie -> Dat de menselijke geest wordt gezien als een
ijsberg. 1/10 deel va de menselijke geest ligt boven water (het bewuste)
en 9/10 deel ligt onder water (het onbewuste)
Grondlegger van de psychoanalyse is Sigmund Freud.
Onderscheid in de mens tussen Es of Id, Ich, ego of ik en uber-ich of
super-ego.
Es (Id) (Ook wel lustprincipe)
Een onderbewust mechanisme dat op twee soorten energie werkt.
4
toets
H1 De pedagogische opdracht van het onderwijs
1.1 inleiding
Lea Dasberg (1993)
Deze vrouw gaat ervan uit dat het onderwijs de taak heeft mensen te
helpen bij menswording, dat wil zeggen om zowel de meelopers als
dwarsligger te worden.
Meeloper = kennismaken en meelopen met de bestaande
ontwikkelingen, kennisnemen van nieuwe inzichten, vaardigheden leren
om je in de samenleving goed te kunnen redden en daaraan constructief
te kunnen bijdragen.
Dwarsligger = in de betekenis van kritische leren kijken naar bestaande
ontwikkelingen en nieuwe inzichten in de huidige samenleving. Hierbij
gaat het om het vormen van je eigen mening en anders durven te zijn dan
anderen.
Micha de Winter (2000)
Hij houdt zich bezig met onderwijs en onderzoek op het gebied van
jeugdbeleid, jeugdzorg en maatschappelijke opvoedingsprocessen. Hij
vindt dat naast ouders en de school de maatschappij ook een
verantwoordelijkheid heeft in het opvoeden van onze kinderen.
Biesta
Gaat in het onderwijs niet om de leerlingen leren, maar dat ze iets leren,
dat ze iets waardevols leren en dat ze het van iemand leren. Inhoud +
doel + relatie. De leraar doet ertoe.
Paragraaf 1.2 De pedagogische opdracht van de basisschool
Iedere school heeft een pedagogische opdracht.
Pedagogie is een samengesteld uit de woorden pais en agogein.
Pais = kind
Agogein = leiden
Paideia = het leiden of begeleiden van kinderen.
Het boek zegt, onder school verstaan we: ‘Kinderen begeleiden bij
menswording, dat wil zeggen bij het leren meeloper en dwarsligger te
worden en bij het leren betrokken, sociale volwassenen te worden.
Hierbij staan taal, rekenen en andere vakken in dienst van dit doel.
1
,Natuurlijke opvoeders = de ouders zelf.
Ouders blijven altijd de eindverantwoordelijke voor de opvoeding.
Kind en professionele opvoeder = Denk hierbij aan een leraar een
bijdrage aan de ontwikkeling van het kind heeft.
Paragraaf 1.3 Mensen op weg
Kind en natuurlijke opvoeders (Ouders) -> De geheel van opvoeding. School –
pedagogische opdracht – onderwijs. Kind en professionele opvoeders -> Menswording.
Opvoeding en onderwijs begeleiden kinderen op weg naar hun
menswording.
Wording wil zeggen -> kinderen zijn in ontwikkeling.
Ontwikkelingen die zich in de collectieve geschiedenis voordoen, hebben
invloed op de individuele ontwikkeling,
Wezenskenmerken van mens-zijn:
Creator zijn -> Vermogen zelf nieuwe dingen bedenken en maken.
Keuzevrijheid hebben -> Keuzes kunnen maken, doelen bepalen
en daarvoor gaan.
Verantwoordelijkheid kunnen dragen -> de manier waarop
keuzes worden gemaakt.
Betekenissen geven -> mensen kunnen zelf betekenis geven aan
de werkelijkheid en zo nieuwe kennis doen ontstaan.
Zin zoeken en zin geven -> bijvoorbeeld, waar we naar toe willen
en waarom we dat willen.
Deze kenmerken zijn zowel het vertrekpunt als het doel in onze
gedachtegang over opvoeding en onderwijs.
Mensen kun je leren kennen aan hun relatie met de wereld.
Zingevingsvragen = vragen zodat kinderen leren meeloper en
dwarsligger te worden, Ook wel zelf iemand zijn en ontwikkelen.
Nussbaum (1947) - Ontwikkelde de ‘Human Capabilities Approach’, een
specifieke mensenrechtenbenadering.
Bij armoede en welvaart wordt niet alleen gekeken naar het BPN, maar
ook of mensen de zogeheette capabilities kunnen ontwikkelen, waar ze
recht op hebben.
2
,De capabilities benadering is gebaseerd op 3 kenmerken:
1. Elk mens wordt als uniek wezen geboren me talenten en
mogelijkheden. Deze moeten ontwikkelt worden, zodat iedereen kan
worden wie hij in aanleg is. Omgeving is hierbij onmisbaar.
2. Ieder mens blijft echter zelf verantwoordelijk voor dit proces.
3. Een goede samenleving is een samenleving die iedereen in de
gelegenheid stelt om zijn capaciteiten te ontplooien.
10 capabilities die fundamenteel zijn voor een volwaardig menselijk
bestaan:
1. Leven
2. Lichamelijke gezondheid
3. Lichamelijke onschendbaarheid (vrijheid van geweld en
voortplanting.
4. Zintuigelijke waarneming, verbeeldingskracht en denken.
5. Gevoelens
6. Praktische inzicht
7. Sociale banden
8. Andere biologische soorten (zorgen voor dieren en planten)
9. Spel
10. Vormgeving van eigen omgeving
Volgens Nussbaum zijn emoties onmisbaar in het zoeken naar het goede
leven.
1.4 Mens- en maatschappijbeelden
Mensbeeld = Mensbeelden zijn opvattingen over de mens waarbij
antwoord gegeven wordt op die vraag: wie of wat is de mens?
Een mensbeeld wordt geleefd.
De wijze waarop je naar je mensbeeld kijkt en er mee om gaat heeft te
maken met je identiteit.
Identiteit = eenheid van zijn
Een mensbeeld heeft ook te maken met ons gedrag en de doelen die we
nastreven, hierbij zijn waarden en normen ook van grote invloed.
4 mensbeelden:
1. Naturalistische mensbeeld
3
, De biologische aanleg van de mens. De eigenschappen van een leerling
zijn dan van nature aanwezig. Hierbij voer je weinig invloed uit op de
leerlingen. Ook wel pedagogische perssimisme.
2. Cultuur-historische mensbeeld
De mens heeft het vermogen om in te gaan tegen zijn natuur. De mens is
een rationeel wezen. Hij kan zich losmaken van de natuur en de cultuur
scheppen. Dit gaat dus vooral om wat de persoon zelf schept
Ook wel het pedagogische optimisme.
Ratio = mens kan beste keuze maken.
Cultuur = alles wat door de mens tot stand is gekomen.
3. Religieus mensbeeld
Bij het religieus mensbeeld gaat het erom dat de mens vooral begrepen
wordt vanuit zijn schepsel-zijn: de mens kan nooit alleen uit zichzelf
worden verstaan. Dat iemand geschapen is door god en daardoor uniek is.
Hierbij vinden zij uitspraken en verhalen waarin waarden worden
aangedragen belangrijk, zoals opoffering.
Religie = verbonden zijn.
Religie moet je niet ontkennen of wegstoppen, maar toelaten en ermee
omgaan en ontwikkelen.
4. Antropocentrische mensbeeld
Hierbij gaat het vooral om zijn eigen bestaan. Bewust van eigen bestaan
en gaat dat een invulling geven.
De mens is een vrij individu die zelf invulling geeft aan de wijze waarop
het leven geleefd wordt. Zorgt voor veel verantwoordelijkheden.
Pedagogische pessimisme = Hierbij vertrouwt de leraar op de
biologische aanleg van een kind. Hierbij laat de leraar meer los
Pedagogische optimisme = Via het onderwijs kinderen helpen zich
verder te ontwikkelen. Hierbij stuurt de leraar.
Psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het menselijke
gedrag en de achtergronden ervan.
De psychoanalyse:
Dieptepsychologie -> Dat de menselijke geest wordt gezien als een
ijsberg. 1/10 deel va de menselijke geest ligt boven water (het bewuste)
en 9/10 deel ligt onder water (het onbewuste)
Grondlegger van de psychoanalyse is Sigmund Freud.
Onderscheid in de mens tussen Es of Id, Ich, ego of ik en uber-ich of
super-ego.
Es (Id) (Ook wel lustprincipe)
Een onderbewust mechanisme dat op twee soorten energie werkt.
4
