De genetische basis van kanker;
Cellen van 1 individu zijn genetisch identiek, daarom zijn er net zoveel soorten tumoren als celtypen.
Tumoren ontstaan uit 1 cel
Kanker = een kwaadaardige tumor
Oncologie = de studie van kanker
Tumor= kwaadaardig kankergezwel
Kanker ontstaan door ophoping van fouten in de cel
Vormen van kanker bij jonge kinderen : - leukemien, neuroblastomen (bijniermerg) en
nephroblastomen (nieren).
100 jaar en geen kanker ? puur geluk, kanker is een ouderdomsziekte, dus dat betekend dat hoe
ouder je wordt, hoe meer kans je hebt op kanker. Er komen al 10^4 fouten per cel per dag voor dus
als jij al 100 jaar leeft heb je al 100X 365 dagen kans gehad op kanker. Dit is meer dan bijvoorbeeld
een kind van 8. De kans dat je namelijk meerdere mutaties in een cel krijgt is klein.
Je hebt 2 soorten tumoren: solide en niet solide (leukemie)
1. Goedaardig ( benigne)
2. Kwaadaardig ( maligne)
3. Uitzaaiing (metastase)
1. Bij een goedaardige tumor liggen de cellen nog op hun plek ( ze hebben hun eigen plek)
2. Bij een kwaadaardige tumor liggen de cellen niet meer op eigen plek en groeien ze in het
omliggend weefsel
3. Bij uitzaaiing liggen de cellen niet meer op eigen plek en vormt er een tumor elders in het
lichaam.
Leerdoel 1 : relatie tussen DNA RNA en een eiwit en daarmee uitleggen waardoor mutaties in
DNA de oorzaak van kanker zijn.
Kanker ontstaat door veranderingen in het DNA. Zo'n verandering heet een mutatie.
Bij kanker gaat het vooral om mutaties in genen die een rol spelen bij de groei en deling
van cellen. Door een mutatie kan een gen het signaal geven dat de cel moet delen. Een
gen met een mutatie kan ook te laat of niet het signaal geven dat een cel moet afsterven.
Zo kunnen oude of beschadigde cellen blijven bestaan.
- DNA bestaat uit een reeks nucleotiden waarin A-T en C-G met elkaar verbonden zijn.
- RNA is een kopie van de template streng van het DNA, hier zit A-U en C-G aan elkaar
verbonden.
- De verandering van DNA naar RNA heet transcriptie.
- Een eiwit bestaat uit 1 codon en dat bestaat uit 3 nucleotiden.
- Kanker ontstaat door mutaties in het DNA. Dit komt omdat een mutatie kan zorgen voor het
stimuleren van celdeling. Er zijn wel meer mutaties nodig dan 1 voor het ontstaan van
, kanker. Deze mutatie in een gen kan ervoor zorgen dat het een signaal afgeeft aan de cel om
te delen, waardoor er te veel onnodige cellen ontstaan en er zo kanker kan ontstaan.
Adenoma = goedaardige klier tumor
Carcinoma = kwaadaardige epitheel tumor
Adenocarcinoma = kwaadaardige klier epitheel tumor
Lipoma = goedaardige vet tumor
Sarcoma= kwaadaardige bindweefseltumor
Chondrosarcoma = kwaadaardige kraakbeentumor
Lymphoma = solide tumor in lymfoïde weefsel
Blastoma = kwaadaardige tumor in jonge cellen
Neuroblastoma= kwaadaardige tumor in zenuwstelsel
Glioma= kwaadaardige hersen (of ruggenmerg) tumor
Melanoma = kwaadaardige huidtumor
Hepatoma = kwaadaardige lever tumor
Leukemie = kwaadaardige tumor in het beenmerg.
De celcyclus:
Celdeling is nodig voor vervanging van versleten cellen
Zowel voor als na het kopiëren van DNA is er een checkpoint waar fouten in het DNA worden herkent
en hersteld.
Wordt zo’n fout niet herkent en gefixeerd dan leidt dit tot blokkering van verdere verloop op
celdeling waardoor de cel in apoptose gaat.
Cellen van 1 individu zijn genetisch identiek, daarom zijn er net zoveel soorten tumoren als celtypen.
Tumoren ontstaan uit 1 cel
Kanker = een kwaadaardige tumor
Oncologie = de studie van kanker
Tumor= kwaadaardig kankergezwel
Kanker ontstaan door ophoping van fouten in de cel
Vormen van kanker bij jonge kinderen : - leukemien, neuroblastomen (bijniermerg) en
nephroblastomen (nieren).
100 jaar en geen kanker ? puur geluk, kanker is een ouderdomsziekte, dus dat betekend dat hoe
ouder je wordt, hoe meer kans je hebt op kanker. Er komen al 10^4 fouten per cel per dag voor dus
als jij al 100 jaar leeft heb je al 100X 365 dagen kans gehad op kanker. Dit is meer dan bijvoorbeeld
een kind van 8. De kans dat je namelijk meerdere mutaties in een cel krijgt is klein.
Je hebt 2 soorten tumoren: solide en niet solide (leukemie)
1. Goedaardig ( benigne)
2. Kwaadaardig ( maligne)
3. Uitzaaiing (metastase)
1. Bij een goedaardige tumor liggen de cellen nog op hun plek ( ze hebben hun eigen plek)
2. Bij een kwaadaardige tumor liggen de cellen niet meer op eigen plek en groeien ze in het
omliggend weefsel
3. Bij uitzaaiing liggen de cellen niet meer op eigen plek en vormt er een tumor elders in het
lichaam.
Leerdoel 1 : relatie tussen DNA RNA en een eiwit en daarmee uitleggen waardoor mutaties in
DNA de oorzaak van kanker zijn.
Kanker ontstaat door veranderingen in het DNA. Zo'n verandering heet een mutatie.
Bij kanker gaat het vooral om mutaties in genen die een rol spelen bij de groei en deling
van cellen. Door een mutatie kan een gen het signaal geven dat de cel moet delen. Een
gen met een mutatie kan ook te laat of niet het signaal geven dat een cel moet afsterven.
Zo kunnen oude of beschadigde cellen blijven bestaan.
- DNA bestaat uit een reeks nucleotiden waarin A-T en C-G met elkaar verbonden zijn.
- RNA is een kopie van de template streng van het DNA, hier zit A-U en C-G aan elkaar
verbonden.
- De verandering van DNA naar RNA heet transcriptie.
- Een eiwit bestaat uit 1 codon en dat bestaat uit 3 nucleotiden.
- Kanker ontstaat door mutaties in het DNA. Dit komt omdat een mutatie kan zorgen voor het
stimuleren van celdeling. Er zijn wel meer mutaties nodig dan 1 voor het ontstaan van
, kanker. Deze mutatie in een gen kan ervoor zorgen dat het een signaal afgeeft aan de cel om
te delen, waardoor er te veel onnodige cellen ontstaan en er zo kanker kan ontstaan.
Adenoma = goedaardige klier tumor
Carcinoma = kwaadaardige epitheel tumor
Adenocarcinoma = kwaadaardige klier epitheel tumor
Lipoma = goedaardige vet tumor
Sarcoma= kwaadaardige bindweefseltumor
Chondrosarcoma = kwaadaardige kraakbeentumor
Lymphoma = solide tumor in lymfoïde weefsel
Blastoma = kwaadaardige tumor in jonge cellen
Neuroblastoma= kwaadaardige tumor in zenuwstelsel
Glioma= kwaadaardige hersen (of ruggenmerg) tumor
Melanoma = kwaadaardige huidtumor
Hepatoma = kwaadaardige lever tumor
Leukemie = kwaadaardige tumor in het beenmerg.
De celcyclus:
Celdeling is nodig voor vervanging van versleten cellen
Zowel voor als na het kopiëren van DNA is er een checkpoint waar fouten in het DNA worden herkent
en hersteld.
Wordt zo’n fout niet herkent en gefixeerd dan leidt dit tot blokkering van verdere verloop op
celdeling waardoor de cel in apoptose gaat.
