MBZ ziekte van Crohn
Inhoud
1. Korte omschrijving ziektebeeld
2. Epidemiologie
3. Etiologie
4. Normale bouw en functie/normaal menselijk functioneren
5. Categorie/indeling
6. Verklaring van verschijnselen
7. Diagnose
8. Therapie
9. Gevolgen en bijwerkingen
10. Complicaties
11. Prognose
12. Preventie
13. Verpleegkundig methodiek
14. Bronnen
Pagina 1
, MBZ ziekte van Crohn
1. Korte omschrijving ziektebeeld
De ziekte van Crohn is een chronische darmontstekingsziekte in het hele spijsverteringskanaal. In
1932 werd deze ziekte voor het eerst beschreven door de Amerikaanse arts Burrill B. Crohn. De ziekte
van Crohn noemt men, net als colitis ulcerosa, ook wel een inflammatory bowel disease (IBD).
Inflammatory Bowel Diseases (IBD), in het Nederlands: inflammatoire (ontstekingsachtige)
darmziekten, is de meest gebruikte benaming voor chronische ontstekingen van het maagdarmkanaal.
Zoals gezegd zijn de meeste patiënten met de ziekte van Crohn zijn de dunne darm, de dikke darm, en/
of de endeldarm ontstoken, maar er kan ook sprake zijn van ontstekingen in de rest van het
spijsverteringskanaal. De ontsteking kan alle lagen van de darmwand aantasten. De ontsteking kan
zich langzaam uitbreiden en veroorzaakt littekenweefsel in de darmwand. Soms groeien de zweren
zover door de darmwand heen dat er een verbinding ontstaat naar de huid of de andere organen, dit
noemen we een fistel. Dit maakt dat de ziekte kan voorkomen vanaf de mond tot aan de anus.
Bij colitis ulcerosa is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van de dikke
darm, voornamelijk de dikke darm en de endeldarm. Colitis ulcerosa betekent letterlijk een ontsteking
van de dikke darm (colon = dikke darm, -itis = ontsteking), waarbij zweren gevormd worden
(ulcerosa). De ontsteking beperkt zich tot het slijmvlies, dat de binnenkant van de dikke darm bekleed.
De ontsteking begint meestal in de endeldarm. De endeldarm is het onderste deel van de dikke darm
vlak voor de anus. Na verloop van tijd kan de ontsteking zich naar boven uitbreiden over de hele dikke
darm. Bij het overgrote deel van de patiënten is vooral het linkerdeel van de dikke darm ontstoken. Dit
is het deel dat direct aansluit aan de endeldarm. Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten
ontstoken. Gezonde en zieke stukken darm wisselen elkaar niet af zoals bij de ziekte van Crohn. De
ontstoken plekken van de dikke darm en endeldarm vloeien samen.
Bij colitis ulcerosa ontstaan er ook zweren in de darmwand. Het verschil met de ziekte van Crohn is
dat de zweren niet zo diep in de darmwand doordringen. Ze blijven meer aan de oppervlakte. Fistels en
vernauwingen komen bij colitis ulcerosa dan ook vrijwel niet voor. Colitis ulcerosa kan heel
geleidelijk beginnen, maar ook vrij plotseling. Net als bij de ziekte van Crohn zijn de klachten bij
iedereen verschillend. De een heeft vaker en ernstiger klachten dan een ander. Soms blijven de
klachten spontaan weg om opeens weer in volle hevigheid op te vlammen. Bij colitis ulcerosa komen
soms ook ontstekingen buiten de dikke darm en endeldarm voor.
Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten ontstoken. Ook kunnen er klachten en ontstekingen
buiten de darm kunnen voorkomen bij colitis ulcerosa.
IBD-U:
IBD-U staat voor ‘colitis-type unclassified’. Bij deze vorm staat vast dat het gaat om IBD, maar artsen
kunnen geen onderscheid maken tussen colitis of crohn. De ontsteking beperkt zich tot de dikke darm,
vandaar de naam colitis. De behandeling is als die van colitis. Het komt voor bij ongeveer 10 procent
van de patiënten met IBD. Bij de meeste patiënten volgt na enige tijd alsnog de diagnose crohn of
colitis.
Pagina 2
, MBZ ziekte van Crohn
UC-like Crohn’s disease:
De UC-like Crohn’s disease is een vorm van de ziekte van Crohn. Het is wel degelijk crohn, maar de
ziekte gedraagt zich als colitis. Patiënten hebben meestal crohn-activititeit aan de linkerkant van de
dikke darm. Mensen krijgen medicatie die meestal ook aan mensen met colitis normaliter wordt
gegeven.
Microscopische colitis (collagene en lymfocytaire colitis):
Bij microscopische colitis zijn de ontstekingscellen alleen zichtbaar met een microscoop. Met het blote
oog, dus via een endoscoop zie je geen afwijkingen. De arts neemt op verschillende plaatsen hapjes
weefsel (biopten) tijdens de endoscopie. Onder de microscoop wordt gekeken naar ontstekingscellen
en een verbrede bindweefselband die hoort bij collagene colitis.
Microscopische colitis is er in twee varianten: collagene en lymfocytaire colitis.
• Collagene colitis is een zeldzame ontstekingsziekte van de dikke darm. Hierbij vindt men
ontstekingen in de bindweefsellaag die zich onder het slijmvlies van de dikke darm bevindt.
Dit leidt tot ernstige en langdurige waterige diarree. Colitis ulcerosa is een chronische
ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. De bindweefsellaag wordt bij colitis ulcerosa
niet aangetast.
• Bij lymfocytaire colitis is er een ophoping van lymfocyten (bepaald type witte bloedcellen) in
het slijmvlies. Kortweg gezegd, er zijn meer ontstekinghoudende cellen aanwezig in de darm
dan normaal, deze zijn niet met het blote oog te zien.
Eosinofiele colitis:
Eosinofiele colitis is een zeldzame allergische aandoening met een onbekende oorzaak. Er is bij deze
vorm van colitis een verhoogde aanwezigheid van een speciaal soort witte bloedcellen (eosinofielen)
in de dikke darm.
De diagnose stelt men door onder andere bloedonderzoek en allergietesten. Bloedonderzoek kan een
verhoogde waarde laten zien van eosinofielen. Dit is echter niet altijd het geval. Ook kunnen er
allergietesten worden gedaan, zoals de huidpriktest, de huid-patch-test of de RAST test. De enige
manier om er zeker van te zijn dat het om eosinofiele colitis gaat, is het wegnemen van hapjes
weefsel (biopten) tijdens een endoscopie en deze te bekijken onder de microscoop, op verhoogde
aanwezigheid van eosinofielen.
Behandeling bestaat uit medicijnen en het weglaten van voedingsmiddelen die de allergie veroorzaken
of de darm irriteren.
2. Epidemiologie
Wereldwijd lijden 5 miljoen mensen aan chronische darmziektes de ziekte van Crohn en colitis
ulcerosa.
De ziekte van Crohn komt steeds vaker voor, met name in de westerse landen. Er zijn momenteel in
Nederland ruim 80.000 mensen met een chronische darmontsteking. Dit is ongeveer 1 op de 200
Pagina 3
Inhoud
1. Korte omschrijving ziektebeeld
2. Epidemiologie
3. Etiologie
4. Normale bouw en functie/normaal menselijk functioneren
5. Categorie/indeling
6. Verklaring van verschijnselen
7. Diagnose
8. Therapie
9. Gevolgen en bijwerkingen
10. Complicaties
11. Prognose
12. Preventie
13. Verpleegkundig methodiek
14. Bronnen
Pagina 1
, MBZ ziekte van Crohn
1. Korte omschrijving ziektebeeld
De ziekte van Crohn is een chronische darmontstekingsziekte in het hele spijsverteringskanaal. In
1932 werd deze ziekte voor het eerst beschreven door de Amerikaanse arts Burrill B. Crohn. De ziekte
van Crohn noemt men, net als colitis ulcerosa, ook wel een inflammatory bowel disease (IBD).
Inflammatory Bowel Diseases (IBD), in het Nederlands: inflammatoire (ontstekingsachtige)
darmziekten, is de meest gebruikte benaming voor chronische ontstekingen van het maagdarmkanaal.
Zoals gezegd zijn de meeste patiënten met de ziekte van Crohn zijn de dunne darm, de dikke darm, en/
of de endeldarm ontstoken, maar er kan ook sprake zijn van ontstekingen in de rest van het
spijsverteringskanaal. De ontsteking kan alle lagen van de darmwand aantasten. De ontsteking kan
zich langzaam uitbreiden en veroorzaakt littekenweefsel in de darmwand. Soms groeien de zweren
zover door de darmwand heen dat er een verbinding ontstaat naar de huid of de andere organen, dit
noemen we een fistel. Dit maakt dat de ziekte kan voorkomen vanaf de mond tot aan de anus.
Bij colitis ulcerosa is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van de dikke
darm, voornamelijk de dikke darm en de endeldarm. Colitis ulcerosa betekent letterlijk een ontsteking
van de dikke darm (colon = dikke darm, -itis = ontsteking), waarbij zweren gevormd worden
(ulcerosa). De ontsteking beperkt zich tot het slijmvlies, dat de binnenkant van de dikke darm bekleed.
De ontsteking begint meestal in de endeldarm. De endeldarm is het onderste deel van de dikke darm
vlak voor de anus. Na verloop van tijd kan de ontsteking zich naar boven uitbreiden over de hele dikke
darm. Bij het overgrote deel van de patiënten is vooral het linkerdeel van de dikke darm ontstoken. Dit
is het deel dat direct aansluit aan de endeldarm. Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten
ontstoken. Gezonde en zieke stukken darm wisselen elkaar niet af zoals bij de ziekte van Crohn. De
ontstoken plekken van de dikke darm en endeldarm vloeien samen.
Bij colitis ulcerosa ontstaan er ook zweren in de darmwand. Het verschil met de ziekte van Crohn is
dat de zweren niet zo diep in de darmwand doordringen. Ze blijven meer aan de oppervlakte. Fistels en
vernauwingen komen bij colitis ulcerosa dan ook vrijwel niet voor. Colitis ulcerosa kan heel
geleidelijk beginnen, maar ook vrij plotseling. Net als bij de ziekte van Crohn zijn de klachten bij
iedereen verschillend. De een heeft vaker en ernstiger klachten dan een ander. Soms blijven de
klachten spontaan weg om opeens weer in volle hevigheid op te vlammen. Bij colitis ulcerosa komen
soms ook ontstekingen buiten de dikke darm en endeldarm voor.
Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten ontstoken. Ook kunnen er klachten en ontstekingen
buiten de darm kunnen voorkomen bij colitis ulcerosa.
IBD-U:
IBD-U staat voor ‘colitis-type unclassified’. Bij deze vorm staat vast dat het gaat om IBD, maar artsen
kunnen geen onderscheid maken tussen colitis of crohn. De ontsteking beperkt zich tot de dikke darm,
vandaar de naam colitis. De behandeling is als die van colitis. Het komt voor bij ongeveer 10 procent
van de patiënten met IBD. Bij de meeste patiënten volgt na enige tijd alsnog de diagnose crohn of
colitis.
Pagina 2
, MBZ ziekte van Crohn
UC-like Crohn’s disease:
De UC-like Crohn’s disease is een vorm van de ziekte van Crohn. Het is wel degelijk crohn, maar de
ziekte gedraagt zich als colitis. Patiënten hebben meestal crohn-activititeit aan de linkerkant van de
dikke darm. Mensen krijgen medicatie die meestal ook aan mensen met colitis normaliter wordt
gegeven.
Microscopische colitis (collagene en lymfocytaire colitis):
Bij microscopische colitis zijn de ontstekingscellen alleen zichtbaar met een microscoop. Met het blote
oog, dus via een endoscoop zie je geen afwijkingen. De arts neemt op verschillende plaatsen hapjes
weefsel (biopten) tijdens de endoscopie. Onder de microscoop wordt gekeken naar ontstekingscellen
en een verbrede bindweefselband die hoort bij collagene colitis.
Microscopische colitis is er in twee varianten: collagene en lymfocytaire colitis.
• Collagene colitis is een zeldzame ontstekingsziekte van de dikke darm. Hierbij vindt men
ontstekingen in de bindweefsellaag die zich onder het slijmvlies van de dikke darm bevindt.
Dit leidt tot ernstige en langdurige waterige diarree. Colitis ulcerosa is een chronische
ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. De bindweefsellaag wordt bij colitis ulcerosa
niet aangetast.
• Bij lymfocytaire colitis is er een ophoping van lymfocyten (bepaald type witte bloedcellen) in
het slijmvlies. Kortweg gezegd, er zijn meer ontstekinghoudende cellen aanwezig in de darm
dan normaal, deze zijn niet met het blote oog te zien.
Eosinofiele colitis:
Eosinofiele colitis is een zeldzame allergische aandoening met een onbekende oorzaak. Er is bij deze
vorm van colitis een verhoogde aanwezigheid van een speciaal soort witte bloedcellen (eosinofielen)
in de dikke darm.
De diagnose stelt men door onder andere bloedonderzoek en allergietesten. Bloedonderzoek kan een
verhoogde waarde laten zien van eosinofielen. Dit is echter niet altijd het geval. Ook kunnen er
allergietesten worden gedaan, zoals de huidpriktest, de huid-patch-test of de RAST test. De enige
manier om er zeker van te zijn dat het om eosinofiele colitis gaat, is het wegnemen van hapjes
weefsel (biopten) tijdens een endoscopie en deze te bekijken onder de microscoop, op verhoogde
aanwezigheid van eosinofielen.
Behandeling bestaat uit medicijnen en het weglaten van voedingsmiddelen die de allergie veroorzaken
of de darm irriteren.
2. Epidemiologie
Wereldwijd lijden 5 miljoen mensen aan chronische darmziektes de ziekte van Crohn en colitis
ulcerosa.
De ziekte van Crohn komt steeds vaker voor, met name in de westerse landen. Er zijn momenteel in
Nederland ruim 80.000 mensen met een chronische darmontsteking. Dit is ongeveer 1 op de 200
Pagina 3
