Hoofdstuk 6 Koolstofchemie
Paragraaf 1 Koolwaterstoffen
Een koolstofverbinding is een verbinding waarin de atoomsoort koolstof C, aanwezig is
Koolwaterstoffen zijn alle verbindingen waarin alleen de atoomsoorten koolstof C, en
waterstof H, aanwezig zijn.
Onvertakt: elk C-atoom is met maximaal Vertakt: bevat minimaal een C-atoom
verbonden met 3 of 4 andere C-atomen. 2 andere C-atomen verbonden.
Verzadigde koolwaterstoffen bevatten alleen enkele
verbindingen.
Onverzadigde koolwaterstoffen bevatten een of meer dubbele bindingen.
Cyclische (alifatische) koolwaterstoffen bevatten een cirkel van koolstoffen.
Aromatische koolwaterstoffen bevatten een benzeenring.
Als een koolwaterstof geen van beide bevat, is het acyclisch.
Een stof kan dezelfde molecuulformule hebben, maar andere structuurformules. Dit noem je
isomerie en de twee verschillende stoffen zijn isomeren.
Paragraaf 2 Systematische namen
Naamgeving van onvertakte alkanen
Stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van vertakkingen (alkylgroepen)
Vertakking Naam
H3C – Methyl
H3C – CH2 – Ethyl
Naamgeving van vertakte alkanen
Plaats(en) alkylgroep(en) + hoeveelheid alkylgroepen + stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van onvertakte alkenen
Stam + plaats dubbele binding + hoeveelheid dubbele bindingen + uitgang ‘een’
Naamgeving van vertakte alkenen
Plaats vertakking + naam vertakking + stam + plaats dubbele binding + uitgang ‘een’
Naamgeving van onvertakte cycloalkenen
Voorvoegsel ‘cyclo’ + stam + uitgang ‘een’
, Naamgeving van vertakte cycloalkenen
Plaats vertakking + naam vertakking + voorvoegsel ‘cyclo’ + stam + uitgang ‘een’
Naamgeving van alkynen
Stam + plaats drievoudige binding + uitgang ‘yn’
Naamgeving van vertakte alkynen
Plaats vertakking + naam vertakking + stam + plaats drievoudige binding + uitgang ‘yn’
Naamgeving van aromaten
Plaats vertakking(en) + hoeveelheid vertakkingen + stam (benzeen)
Paragraaf 3 Karakteristieke groepen I
Naamgeving van halogeenverbindingen
Karakteristieke groepen: F, Cl, Br en I
Plaats karakteristieke groep + karakteristieke groep + stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van ethers
Karakteristieke groep C – O – C
De kortste keten met het O-atoom wordt de zijketen en is de
alkoxy groep
De langste keten bepaalt de stamnaam
Stam alkoxygroep + oxy + stam + uitgang ‘aan’
1-ethoxypropaan
Naamgeving van alcoholen
Stam + plaats OH + achtervoegsel ‘ol’
Paragraaf 4 Karakteristieke groepen II
Naamgeving van aldehyden
Algemene structuur: R – CH = O
Stam + uitgang ‘al’
Methanal, 3,3-dimethylbutanal
Naamgeving van ketonen
Algemene structuur: C = O
Stam + uitgang ‘on’
Propanon, Pentaan-2-on
Naamgeving van aminen
Algemene structuur: NH2
Stam + plaats NH2 + achtervoegsel ‘amine’
Methaanamine, propaan-1,3-diamine
Paragraaf 1 Koolwaterstoffen
Een koolstofverbinding is een verbinding waarin de atoomsoort koolstof C, aanwezig is
Koolwaterstoffen zijn alle verbindingen waarin alleen de atoomsoorten koolstof C, en
waterstof H, aanwezig zijn.
Onvertakt: elk C-atoom is met maximaal Vertakt: bevat minimaal een C-atoom
verbonden met 3 of 4 andere C-atomen. 2 andere C-atomen verbonden.
Verzadigde koolwaterstoffen bevatten alleen enkele
verbindingen.
Onverzadigde koolwaterstoffen bevatten een of meer dubbele bindingen.
Cyclische (alifatische) koolwaterstoffen bevatten een cirkel van koolstoffen.
Aromatische koolwaterstoffen bevatten een benzeenring.
Als een koolwaterstof geen van beide bevat, is het acyclisch.
Een stof kan dezelfde molecuulformule hebben, maar andere structuurformules. Dit noem je
isomerie en de twee verschillende stoffen zijn isomeren.
Paragraaf 2 Systematische namen
Naamgeving van onvertakte alkanen
Stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van vertakkingen (alkylgroepen)
Vertakking Naam
H3C – Methyl
H3C – CH2 – Ethyl
Naamgeving van vertakte alkanen
Plaats(en) alkylgroep(en) + hoeveelheid alkylgroepen + stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van onvertakte alkenen
Stam + plaats dubbele binding + hoeveelheid dubbele bindingen + uitgang ‘een’
Naamgeving van vertakte alkenen
Plaats vertakking + naam vertakking + stam + plaats dubbele binding + uitgang ‘een’
Naamgeving van onvertakte cycloalkenen
Voorvoegsel ‘cyclo’ + stam + uitgang ‘een’
, Naamgeving van vertakte cycloalkenen
Plaats vertakking + naam vertakking + voorvoegsel ‘cyclo’ + stam + uitgang ‘een’
Naamgeving van alkynen
Stam + plaats drievoudige binding + uitgang ‘yn’
Naamgeving van vertakte alkynen
Plaats vertakking + naam vertakking + stam + plaats drievoudige binding + uitgang ‘yn’
Naamgeving van aromaten
Plaats vertakking(en) + hoeveelheid vertakkingen + stam (benzeen)
Paragraaf 3 Karakteristieke groepen I
Naamgeving van halogeenverbindingen
Karakteristieke groepen: F, Cl, Br en I
Plaats karakteristieke groep + karakteristieke groep + stam + uitgang ‘aan’
Naamgeving van ethers
Karakteristieke groep C – O – C
De kortste keten met het O-atoom wordt de zijketen en is de
alkoxy groep
De langste keten bepaalt de stamnaam
Stam alkoxygroep + oxy + stam + uitgang ‘aan’
1-ethoxypropaan
Naamgeving van alcoholen
Stam + plaats OH + achtervoegsel ‘ol’
Paragraaf 4 Karakteristieke groepen II
Naamgeving van aldehyden
Algemene structuur: R – CH = O
Stam + uitgang ‘al’
Methanal, 3,3-dimethylbutanal
Naamgeving van ketonen
Algemene structuur: C = O
Stam + uitgang ‘on’
Propanon, Pentaan-2-on
Naamgeving van aminen
Algemene structuur: NH2
Stam + plaats NH2 + achtervoegsel ‘amine’
Methaanamine, propaan-1,3-diamine
