H4 inleiding in de psychologie
Psychologen definiëren leren ruim: als een proces waardoor ervaringen een
blijvende verandering veroorzaken in het gedrag of in de cognitieve processen.
Om verwarring te voorkomen, zullen we twee aspecten van onze definitie van leren
nader uitleggen;
Ten eerste spreken we pas van leren als het tot een blijvende verandering in
gedrag leidt. Stel dat je ooit een pijnlijke injectie hebt gehad waardoor je het
beeld van de injectienaald hebt gekoppeld aan de pijnlijke ervaring van de prik.
Als je sindsdien alleen al bij het zien van een injectienaald ineenkrimpt, is er
sprake van een blijvende verandering in je manier van reageren en heeft dat met
leren te maken.
Ten tweede kan leren, volgens onze definitie, ook leiden tot een blijvende
verandering in cognitieve processen. Beïnvloeding van cognitieve processen is
minder gemakkelijk te demonstreren, omdat we innerlijke ervaringen niet
rechtstreeks kunnen observeren.
Eenvoudige en complexe vormen van leren
Bij habituatie gaat het om het níét reageren op een stimulus. Door habituatie kun je
gemakkelijker concerteren op belangrijke stimuli, terwijl je stimuli die geen aandacht
verdienen negeert, zoals het gevoel van de stoel waar je op zit.
Een andere relatief eenvoudige vorm van leren, vinden we vooral bij mensen: de
voorkeur voor stimuli waaraan we al eerder zijn blootgesteld. Dit mere exposure-
effect is waarschijnlijk de reden waarom veel adverteren zo effectief is.
4.1 hoe verklaart klassieke conditionering leren?
4.1.1 de kernpunten van klassieke conditionering
Klassieke conditionering is een leerproces dat voor het eerst is beschreven door
de Russische fysioloog Ivan Pavlov in het begin van de 20e eeuw. Het is een vorm
van associatief leren waarbij een organisme een neutrale stimulus (iets wat normaal
geen specifieke reactie oproept) leert associëren met een onvoorwaardelijke stimulus
(iets wat automatisch een bepaalde reactie oproept).
Verwerving
Klassieke conditionering begint altijd met een ongeconditioneerde stimulus (UGS):
een stimulus die zonder conditionering een reflexieve respons oproept. In Pavlovs
experimenten was voedsel de UCS, omdat het de reflex van speekselvorming opriep.
In de taal van de klassieke conditionering wordt dit dus een ongeconditioneerde
reflex genoemd, of, om een algemenere term te gebruiken, een ongeconditioneerde
respons (UCR).
Tijdens de verwervingsfase, het eerste leerstadium in de klassieke conditionering,
wordt een neutrale stimulus (bijvoorbeeld het geluid van een bel) herhaaldelijk
samen met de UCS aangeboden. Dit samen aanbieden wordt in de klassieke
conditionering contiguïteit genoemd. Na een aantal pogingen zal de neutrale
stimulus in principe dezelfde respons oproepen als de UCS.
, Zodra het geluid in Pavlov experiment tot speekselafscheiding leidt, zeggen we dat
de oorspronkelijk neutrale stimulus is veranderd in een geconditioneerde stimulus
(CS). Het geluid is nu in staat dezelfde respons van speekselafscheiding op te
roepen als de UCS.
Hoewel de respons op de CS in essentie dezelfde is als de speekselrespons die
oorspronkelijk door de UCS werd geproduceerd, noemen we hem nu de
geconditioneerde respons (CR).
Timing is essentieel in conditionering. In de meeste gevallen moeten de CS en de
UCS snel na elkaar worden aangeboden, zodat het organisme het gewenste verband
kan leggen. De tijdsperiode tussen de CS en de UCS die tot de beste conditionering
leidt, is afhankelijk van het soort respons dat moet worden geconditioneerd.
De bouwstenen van klassieke conditionering zijn dus de volgende: de UCS, de UCR,
de NS (die de CS wordt), de CR en de tijdsperiode tussen stimulus en respons.
Extinctie en spontaan herstel
Extinctie (in de context van klassieke conditionering); de afname van een
geconditioneerde associatie als gevolg van de afwezigheid van een
ongeconditioneerde stimulus of bekrachtiger.
Anderzijds betekent extinctie niet dat de respons voorgoed verdwenen is. Het is
beter te zeggen dat de respons (tijdelijk) onderdrukt wordt. het lijkt erop dat het
Psychologen definiëren leren ruim: als een proces waardoor ervaringen een
blijvende verandering veroorzaken in het gedrag of in de cognitieve processen.
Om verwarring te voorkomen, zullen we twee aspecten van onze definitie van leren
nader uitleggen;
Ten eerste spreken we pas van leren als het tot een blijvende verandering in
gedrag leidt. Stel dat je ooit een pijnlijke injectie hebt gehad waardoor je het
beeld van de injectienaald hebt gekoppeld aan de pijnlijke ervaring van de prik.
Als je sindsdien alleen al bij het zien van een injectienaald ineenkrimpt, is er
sprake van een blijvende verandering in je manier van reageren en heeft dat met
leren te maken.
Ten tweede kan leren, volgens onze definitie, ook leiden tot een blijvende
verandering in cognitieve processen. Beïnvloeding van cognitieve processen is
minder gemakkelijk te demonstreren, omdat we innerlijke ervaringen niet
rechtstreeks kunnen observeren.
Eenvoudige en complexe vormen van leren
Bij habituatie gaat het om het níét reageren op een stimulus. Door habituatie kun je
gemakkelijker concerteren op belangrijke stimuli, terwijl je stimuli die geen aandacht
verdienen negeert, zoals het gevoel van de stoel waar je op zit.
Een andere relatief eenvoudige vorm van leren, vinden we vooral bij mensen: de
voorkeur voor stimuli waaraan we al eerder zijn blootgesteld. Dit mere exposure-
effect is waarschijnlijk de reden waarom veel adverteren zo effectief is.
4.1 hoe verklaart klassieke conditionering leren?
4.1.1 de kernpunten van klassieke conditionering
Klassieke conditionering is een leerproces dat voor het eerst is beschreven door
de Russische fysioloog Ivan Pavlov in het begin van de 20e eeuw. Het is een vorm
van associatief leren waarbij een organisme een neutrale stimulus (iets wat normaal
geen specifieke reactie oproept) leert associëren met een onvoorwaardelijke stimulus
(iets wat automatisch een bepaalde reactie oproept).
Verwerving
Klassieke conditionering begint altijd met een ongeconditioneerde stimulus (UGS):
een stimulus die zonder conditionering een reflexieve respons oproept. In Pavlovs
experimenten was voedsel de UCS, omdat het de reflex van speekselvorming opriep.
In de taal van de klassieke conditionering wordt dit dus een ongeconditioneerde
reflex genoemd, of, om een algemenere term te gebruiken, een ongeconditioneerde
respons (UCR).
Tijdens de verwervingsfase, het eerste leerstadium in de klassieke conditionering,
wordt een neutrale stimulus (bijvoorbeeld het geluid van een bel) herhaaldelijk
samen met de UCS aangeboden. Dit samen aanbieden wordt in de klassieke
conditionering contiguïteit genoemd. Na een aantal pogingen zal de neutrale
stimulus in principe dezelfde respons oproepen als de UCS.
, Zodra het geluid in Pavlov experiment tot speekselafscheiding leidt, zeggen we dat
de oorspronkelijk neutrale stimulus is veranderd in een geconditioneerde stimulus
(CS). Het geluid is nu in staat dezelfde respons van speekselafscheiding op te
roepen als de UCS.
Hoewel de respons op de CS in essentie dezelfde is als de speekselrespons die
oorspronkelijk door de UCS werd geproduceerd, noemen we hem nu de
geconditioneerde respons (CR).
Timing is essentieel in conditionering. In de meeste gevallen moeten de CS en de
UCS snel na elkaar worden aangeboden, zodat het organisme het gewenste verband
kan leggen. De tijdsperiode tussen de CS en de UCS die tot de beste conditionering
leidt, is afhankelijk van het soort respons dat moet worden geconditioneerd.
De bouwstenen van klassieke conditionering zijn dus de volgende: de UCS, de UCR,
de NS (die de CS wordt), de CR en de tijdsperiode tussen stimulus en respons.
Extinctie en spontaan herstel
Extinctie (in de context van klassieke conditionering); de afname van een
geconditioneerde associatie als gevolg van de afwezigheid van een
ongeconditioneerde stimulus of bekrachtiger.
Anderzijds betekent extinctie niet dat de respons voorgoed verdwenen is. Het is
beter te zeggen dat de respons (tijdelijk) onderdrukt wordt. het lijkt erop dat het
