Samenvatting Communicatie periode 3 leerjaar 1

, Praktijk periode 3 samenvatting
ELEMENTAIRE SOCIALE VAARDIGHEDEN

HOOFDSTUK 1 WAARNEMEN EN INTERPRETEREN.

Degene die spreekt of op een andere wijze informatie geeft, noemen we de zender. Degene
tot wie de informatie is gericht, degene die luistert, kijkt, ruikt, tast of proeft noemen we de
ontvanger. Datgene wat de zender aan de ontvanger wil laten weten, noemen we de
boodschap. Dit alles vindt plaats in de context van de situatie waarin beiden zich bevinden.
De boodschap wordt via een kanaal doorgegeven.

Contextuele factoren
De situatie heeft in dit verband betrekking op de totale context waarbinnen gecommuniceerd
wordt, dus niet alleen de fysieke omgeving. De volgende factoren kunnen vaak voor een
stroring zorgen:
- De plaats waar gecommuniceerd wordt
- Aanwezigheid van derden
- Tijdsdruk
- Pregnantie
 Verandering/ beweging
 Afwijking
 Herhaling
 Intensiteit

Factoren aan de kant van de zender
Er zijn verschillende factoren die ervoor kunnen zorgen dat de boodschap al wordt gevormd
door de zender zelf. Het is dan voor de ontvanger erg moeilijk om de juiste betekenis van de
boodschap te achterhalen.
- De zender wil informatie achterhouden:
Iemand die antwoord geeft op een vraag, maar daarbij niet het achterste van de tong wil
laten zien, zal proberen er op zo’n manier omheen te praten dat de ontvanger denkt dat hij
een volledig antwoord heeft gekregen.
- De zender weet niet precies wat hij wil/moet zeggen:
Niet altijd heb je een duidelijk antwoord voor ogen als iets aan je wordt gevraagd. Als je dan
toch probeert een antwoord te formuleren, zeg je soms iets heel anders dan je bij nader
inzien bedoelt.
- De zender is erg met zichzelf bezig
Er kunnen zich situaties voordoen waarin je meer met jezelf bezig bent, dan met het duidelijk
formuleren van je gedachten.
- De zender spreekt een andere taal dan de ontvanger
Wil je dat je boodschap goed overkomt, dan zal je je in woordgebruik, zinsbouw en
voorbeelden moeten aanpassen aan het referentiekader van de ander.
- Pregnantie door zender
Door bewust of onbewust gebruik te maken van de aspecten van pregnantie die al
eerdergenoemd werden, kan de zender onderdelen van zijn boodschap speciaal
benadrukken.
- Het non-verbale gedrag is niet in overstemming met wat iemand zegt:
Dit is bijvoorbeeld het geval als iemand glimlachend tegen je zegt dat hij vreselijk kwaad is.

Factoren aan de kant van de ontvanger:

, Ook aan de kant van de ontvanger speelt een aantal factoren mee bij de waarneming en
interpretatie van de boodschappen die anderen uitzenden. De factoren bepalen welke
selectie we maken uit de prikkels, de boodschappen die op ons afkomen. Deze selectie
bepaalt al voor een belangrijk deel onze interpretatie van de situatie.
- Kennis en ervaring:
We nemen bij voorkeur informatie waar die ons bekend voorkomt of waar we al eerder
ervaring mee hebben opgedaan. We interpreteren informatie bij voorkeur in een bekende
richting.
- Gevoelens:
Wanneer je je in een situatie op je gemakt voelt, zullen je andere dingen opvallen dan
wanneer je gespannen of onzeker bent.
- Aandacht:
We richten onze aandacht op de informatie die voor ons doel nodig is.
- Opvattingen, normen en waarden:
We nemen eerder en gemakkelijker informatie waar als deze past binnen ons
referentiekader. Als het niet binnen ons referentiekader past kan dit zorgen voor spanningen
en stress.
- Motivatie
- Humeur:
Als je in een goede bui bent, zie je alles van de zonnige kant, tegenovergestelde is als je
chagrijnig bent
- Lichamelijke gesteldheid:
Je lichamelijke conditie is van invloed op hoe en wat je waarneemt.
- Afweermechanismen:
Soms kan informatie ons zodanig (dreigen te) raken, dat we er maar liever even door voor
zijn

Interpretatiefouten:
De informatie die we doormiddel van de zintuigen waarnemen, wordt doorgestuurd naar de
hersenen. Daar kennen we aan de informatie een bepaalde betekenis toe, we interpreteren
de informatie.
- Acceptatie van selectieve informatie:
Je accepteert dat je selectief waarneemt en verandert daar niets aan. Je richt je aandacht op
dingen die in jouw straatje passen.
- Te snel begrijpen en reageren:
Als je niet de tijd neemt om eerst de hele situatie in beeld te brengen, maar reageert op het
eerste het beste wet je hoort of ziet. Je reageert dan niet op iemands eigenlijke verhaal,
maar op de inleidende woorden. Je denkt zeker te weten wat het vervolg is.
- Generaliseren:
Te snel komen op een algemeen oordeel, op grond van een enkele gebeurtenis.
- Vooroordelen:
Onze interpretaties van informatie wordt nogal eens gekleurd door ongegronde of voorbarige
opvattingen over personen of situaties.
- Stereotypen:
Hierbij scheer je hele groepen over één kant door ieder lid van de groep vaste
eigenschappen of kenmerken toe te schrijven.
- Halo-effect:
Bij de interpretatie van informatie worden we vaak misleid door het uitstralingseffect van een
of enkele eigenschappen.
- Identificatie:
Wanneer je je sterk met iemand identificeert, zal de waarneming en de interpretatie van
informatie over die persoon sterk beïnvloeden. Vooral positief.
- Projectie:
Wanneer je je eigen (onbewuste) gevoelens toeschrijft aan een ander.