Hoorcollege 5 (18-2): Over lijken gaan. Hoe historici over falende overheden
oordelen
Sovjet-Afghaanse oorlog 1979-1989
- Pogingen om verboden te maken over het conflict te praten.
- Idee dat je als mens/groep geen taal hebt om bepaalde zaken uit het verleden te benoemen.
- Culturele afasie.
o Indië; taal vinden voor het leed wat is aangedaan.
o Hoe in publieke sfeer en debat brengen? Hoe gehoord worden en gelijk blijven?
Hoe behoudt een onderzoeker een neutraal onderzoeksperspectief?
Hoe omgaan met blindspots en afasie?
Beladen historisch onderzoek
- Geschiedenis in opdracht van instellingen (overheden).
- Altijd in relatie met contemporaine samenleving.
- Altijd politiek.
- Vaak op gespannen voet met academie.
- Extra spanning: journalistieke nieuwsgierigheid versus politieke machtsbelangen versus
academische afstandelijkheid.
1: Nederland Missieland
- Debat Tweede Kamer over missie naar Kunduz.
o 2011 politiemissie (training).
o Nederland wilde graag bij de G20 -> meedoen aan missie Afghanistan om hierin te
komen.
- Afghanistan Papers -> Washington Post 2019
o ‘We were devoid of a fundamental understanding of Afghanistan (…) What are we
trying to do here? We didn’t have the foggiest notion of what we were undertaking.’
o 2001 tot nu.
- Uruzgan (2006-2010) en Kunduz (2011-2013):
o De koopman en de dominee -> verschillende belangen.
o Bijna alle partijen steunden de missie.
- Rapport Commissie Davids (12—1-2010):
o Onderzoek naar politieke steun Nederland in Irakoorlog (2003) -> klaarheid
scheppen.
o Coalitieafspraak Balkenende IV (2007; PvdA CDA CU).
o Opgerakeld door journalisten (NRC).
o Commissie was een mix van historici, sociale wetenschappers en juristen.
o 11 maanden werk.
o Rol van historici/wetenschappers onder de loep:
Gezaghebbend?
Onderzoek vaardigheden?
Goede connecties?
Zuiver verleden?
Neutraal/objectief?
Te volgzaam?
o De uitkomst/conclusies:
Geen adequaat volkenrechtelijk mandaat voor de inval.
Geen bewijs Nederlandse militaire bijdrage aan de inval.
, Premier Balkenende gaf geen of weinig leiding aan de debatten over Irak.
De informatieverstrekking aan het parlement was op sommige momenten
onvoldoende.
o Gevolgen:
Inhoud: weinig publiek debat.
Geen ruimte voor publiek debat omdat de verantwoordelijken op
zijn gestapt. Politiek en chaos van het moment ontnam effect.
Indirecte exit JPB IV - Motie van Wantrouwen (niet gehaald).
Val Uruzgan-missie.
- Van Parlementair Onderzoek:
o Enquêtes vanaf 1848, Onderzoekscommissies vanaf 1888.
o Zorgvuldige besluitvorming voor het parlement.
o A-politiek? 1910 Troelstra versus Kuyper mislukt.
- Naar Politieke Inquisitie?
o Hoogtijdagen van de parlementaire enquête 1983-2003 -> 8 stuks.
o Parlement minder wetgevende, maar meer controlerende invloed.
o 2003-2010 liever commissies dan enquêtes.
o 2010-2020 wederopstand?
2: Het drama van Bosnië
- Joegoslavië viel onder invloed van de val van de muur uit elkaar. Staten worden
onafhankelijk.
- Bosnië-Herzegovina:
o Drie groepen.
o Land dreigt verscheurd te raken op het moment dat Joegoslavië uit elkaar valt.
- Joegoslavië Oorlog 1991-1995 & 1998-2001.
- Merelveld 28-6-1389:
o Volkeren van Joegoslavië tegen de Ottomanen verloren. Heroïsch gebruik van
verloren slag.
o Servische heroïek benadrukken en onderstrepen.
- Merelveld 1989:
o Milosevic schuift Serviër naar voren als leiders.
- De gegijzelde stad Sarajevo:
o Servische troepen omsingelden stad.
- Mostar:
o Gegijzelde stad.
o Bosniërs en Kroaten proberen Serven weg te jagen.
o Slobodan Praljak -> de slager van Mostar.
- Srebrenica:
o Kleine stad.
o Safe Haven.
o 1995 val van de enclave, VN Dutchbat kon niet ingrijpen.
o Omsingeling enclave vanaf 1993.
o 1995 Moslim-enclave valt.
o Inwoners vluchten naar Dutchbat in Potocari, de meeste mannen proberen te
vluchten.
- Opdracht RIOD/NIOD november 1996-april 2002:
o ‘Klaarheid scheppen’.
o Vrij vormgeven van het onderzoek.
- Conclusies over Dutchbat:
oordelen
Sovjet-Afghaanse oorlog 1979-1989
- Pogingen om verboden te maken over het conflict te praten.
- Idee dat je als mens/groep geen taal hebt om bepaalde zaken uit het verleden te benoemen.
- Culturele afasie.
o Indië; taal vinden voor het leed wat is aangedaan.
o Hoe in publieke sfeer en debat brengen? Hoe gehoord worden en gelijk blijven?
Hoe behoudt een onderzoeker een neutraal onderzoeksperspectief?
Hoe omgaan met blindspots en afasie?
Beladen historisch onderzoek
- Geschiedenis in opdracht van instellingen (overheden).
- Altijd in relatie met contemporaine samenleving.
- Altijd politiek.
- Vaak op gespannen voet met academie.
- Extra spanning: journalistieke nieuwsgierigheid versus politieke machtsbelangen versus
academische afstandelijkheid.
1: Nederland Missieland
- Debat Tweede Kamer over missie naar Kunduz.
o 2011 politiemissie (training).
o Nederland wilde graag bij de G20 -> meedoen aan missie Afghanistan om hierin te
komen.
- Afghanistan Papers -> Washington Post 2019
o ‘We were devoid of a fundamental understanding of Afghanistan (…) What are we
trying to do here? We didn’t have the foggiest notion of what we were undertaking.’
o 2001 tot nu.
- Uruzgan (2006-2010) en Kunduz (2011-2013):
o De koopman en de dominee -> verschillende belangen.
o Bijna alle partijen steunden de missie.
- Rapport Commissie Davids (12—1-2010):
o Onderzoek naar politieke steun Nederland in Irakoorlog (2003) -> klaarheid
scheppen.
o Coalitieafspraak Balkenende IV (2007; PvdA CDA CU).
o Opgerakeld door journalisten (NRC).
o Commissie was een mix van historici, sociale wetenschappers en juristen.
o 11 maanden werk.
o Rol van historici/wetenschappers onder de loep:
Gezaghebbend?
Onderzoek vaardigheden?
Goede connecties?
Zuiver verleden?
Neutraal/objectief?
Te volgzaam?
o De uitkomst/conclusies:
Geen adequaat volkenrechtelijk mandaat voor de inval.
Geen bewijs Nederlandse militaire bijdrage aan de inval.
, Premier Balkenende gaf geen of weinig leiding aan de debatten over Irak.
De informatieverstrekking aan het parlement was op sommige momenten
onvoldoende.
o Gevolgen:
Inhoud: weinig publiek debat.
Geen ruimte voor publiek debat omdat de verantwoordelijken op
zijn gestapt. Politiek en chaos van het moment ontnam effect.
Indirecte exit JPB IV - Motie van Wantrouwen (niet gehaald).
Val Uruzgan-missie.
- Van Parlementair Onderzoek:
o Enquêtes vanaf 1848, Onderzoekscommissies vanaf 1888.
o Zorgvuldige besluitvorming voor het parlement.
o A-politiek? 1910 Troelstra versus Kuyper mislukt.
- Naar Politieke Inquisitie?
o Hoogtijdagen van de parlementaire enquête 1983-2003 -> 8 stuks.
o Parlement minder wetgevende, maar meer controlerende invloed.
o 2003-2010 liever commissies dan enquêtes.
o 2010-2020 wederopstand?
2: Het drama van Bosnië
- Joegoslavië viel onder invloed van de val van de muur uit elkaar. Staten worden
onafhankelijk.
- Bosnië-Herzegovina:
o Drie groepen.
o Land dreigt verscheurd te raken op het moment dat Joegoslavië uit elkaar valt.
- Joegoslavië Oorlog 1991-1995 & 1998-2001.
- Merelveld 28-6-1389:
o Volkeren van Joegoslavië tegen de Ottomanen verloren. Heroïsch gebruik van
verloren slag.
o Servische heroïek benadrukken en onderstrepen.
- Merelveld 1989:
o Milosevic schuift Serviër naar voren als leiders.
- De gegijzelde stad Sarajevo:
o Servische troepen omsingelden stad.
- Mostar:
o Gegijzelde stad.
o Bosniërs en Kroaten proberen Serven weg te jagen.
o Slobodan Praljak -> de slager van Mostar.
- Srebrenica:
o Kleine stad.
o Safe Haven.
o 1995 val van de enclave, VN Dutchbat kon niet ingrijpen.
o Omsingeling enclave vanaf 1993.
o 1995 Moslim-enclave valt.
o Inwoners vluchten naar Dutchbat in Potocari, de meeste mannen proberen te
vluchten.
- Opdracht RIOD/NIOD november 1996-april 2002:
o ‘Klaarheid scheppen’.
o Vrij vormgeven van het onderzoek.
- Conclusies over Dutchbat:
