Leefklimaat in de klinische forensische zorg
Hoofdstuk 4 – Sociotherapeutisch werken in gedwongen kader
Het verhaal van een sociotherapeuten
De patiënt in het gedwongen kader
Er kunnen zich situaties voordoen waarin het raadzaam is dat iemand wordt opgenomen. Dat kan
zijn in een open kliniek zonder maatregel, maar ook met een maatregel. Meestal stemt de patiënt in
met vrijwillige opname, al dan niet met reeds een Rechterlijke Macht (RM) in het dossier.
Het belangrijkste argument voor opname is dat het dreigt mis te gaan.
Als iemand met een RM wordt opgenomen, wordt hij geplaatst op een gesloten afdeling. Dat wil
zeggen dat hij niet van de afdeling af kan zonder dat er een sociotherapeut bij is om de deuren te
openen. Deze maatregel is ingesteld om het gevaar voor de patiënt zelf en/of de omgeving te
reduceren.
Belangrijke taken van een sociotherapeut zijn:
1. Patiënt motiveren om mee te werken aan de behandeling en inname medicatie
2. Zodanige voorwaarden met patiënt scheppen zodat hij zonder gevaar weer voor zichzelf kan
zorgen
3. Het observeren van de patiënt
4. Samen met andere sociotherapeuten een beeld vormen van een patiënt
Een psychiater zal alvorens hij een traject wil gaan inzetten, aan de sociotherapeut vragen wat zijn
bevindingen zijn. Hij is daarbij deels afhankelijk van zijn rapportages en observaties.
Als iemand wordt opgenomen in een open setting, gebeurt dit meestal zonder maategel. Het
essentiële verschil met gedwongen opnames is dat de deuren open zijn, de patiënten een wandeling
kunnen gaan maken, kortom zo de deur kunnen uitlopen. De sociotherapeut zit sneller op één lijn
met de patiënt. Vanaf de eerste dag wordt er samen gekeken naar situaties waarin het dreigt mis te
gaan. Een opname in een open setting kan dienen om de patiënt goed te observeren en te kijken
waar iemand nog kan veranderen.
De dagelijkse praktijk
Structuur is van groot belang omdat veel patiënten gewend zijn om ’s nachts te leven en overdag te
slapen, weinig meer te eten en niet meer buiten de deur te komen. Patiënten hebben doorgaans
een psychische problematiek waardoor zij niet in staat zijn om te leven volgens de waarden en
normen van de maatschappij. De sociotherapeut is er om ze die voor te houden. Hij is toegankelijk
aanwezig op de afdeling, gaat in gesprek en is transparant.
In een gesloten setting is er vaak agressie. Die agressie kan verschillende vormen aannemen:
- Verbale agressie: schelden
- Agressie gericht op het lichaam: fysiek
Er zijn verschillende oorzaken voor agressie:
- Psychische gesteldheid: patiënt kan een opdracht van stemmen uit zijn hoofd krijgen.
- Agressie is coping als gevolg van de opname: Onmacht en frustratie worden geuit wegens het niet
hebben van recht van spreken en niet de keuze voor gedwongen opname hebben gemaakt, maar
wel moeten uitvoeren.
- Spanningen op de afdeling: Op één lijn zitten en consequent zijn, verhelpt dit en zorgt voor rust.
Een sociotherapeut moet tegenover agressie zelf zijn houding bepalen. Wat niet helpt is boos
worden. Boos worden is een frustratie van jezelf en de ander kan daar niets mee. Je moet agressie
goed kunnen incasseren en beseffen dat patiënten jou als functionaris (wegens jouw functie) iets
willen aandoen, niet als persoon.
Hoofdstuk 4 – Sociotherapeutisch werken in gedwongen kader
Het verhaal van een sociotherapeuten
De patiënt in het gedwongen kader
Er kunnen zich situaties voordoen waarin het raadzaam is dat iemand wordt opgenomen. Dat kan
zijn in een open kliniek zonder maatregel, maar ook met een maatregel. Meestal stemt de patiënt in
met vrijwillige opname, al dan niet met reeds een Rechterlijke Macht (RM) in het dossier.
Het belangrijkste argument voor opname is dat het dreigt mis te gaan.
Als iemand met een RM wordt opgenomen, wordt hij geplaatst op een gesloten afdeling. Dat wil
zeggen dat hij niet van de afdeling af kan zonder dat er een sociotherapeut bij is om de deuren te
openen. Deze maatregel is ingesteld om het gevaar voor de patiënt zelf en/of de omgeving te
reduceren.
Belangrijke taken van een sociotherapeut zijn:
1. Patiënt motiveren om mee te werken aan de behandeling en inname medicatie
2. Zodanige voorwaarden met patiënt scheppen zodat hij zonder gevaar weer voor zichzelf kan
zorgen
3. Het observeren van de patiënt
4. Samen met andere sociotherapeuten een beeld vormen van een patiënt
Een psychiater zal alvorens hij een traject wil gaan inzetten, aan de sociotherapeut vragen wat zijn
bevindingen zijn. Hij is daarbij deels afhankelijk van zijn rapportages en observaties.
Als iemand wordt opgenomen in een open setting, gebeurt dit meestal zonder maategel. Het
essentiële verschil met gedwongen opnames is dat de deuren open zijn, de patiënten een wandeling
kunnen gaan maken, kortom zo de deur kunnen uitlopen. De sociotherapeut zit sneller op één lijn
met de patiënt. Vanaf de eerste dag wordt er samen gekeken naar situaties waarin het dreigt mis te
gaan. Een opname in een open setting kan dienen om de patiënt goed te observeren en te kijken
waar iemand nog kan veranderen.
De dagelijkse praktijk
Structuur is van groot belang omdat veel patiënten gewend zijn om ’s nachts te leven en overdag te
slapen, weinig meer te eten en niet meer buiten de deur te komen. Patiënten hebben doorgaans
een psychische problematiek waardoor zij niet in staat zijn om te leven volgens de waarden en
normen van de maatschappij. De sociotherapeut is er om ze die voor te houden. Hij is toegankelijk
aanwezig op de afdeling, gaat in gesprek en is transparant.
In een gesloten setting is er vaak agressie. Die agressie kan verschillende vormen aannemen:
- Verbale agressie: schelden
- Agressie gericht op het lichaam: fysiek
Er zijn verschillende oorzaken voor agressie:
- Psychische gesteldheid: patiënt kan een opdracht van stemmen uit zijn hoofd krijgen.
- Agressie is coping als gevolg van de opname: Onmacht en frustratie worden geuit wegens het niet
hebben van recht van spreken en niet de keuze voor gedwongen opname hebben gemaakt, maar
wel moeten uitvoeren.
- Spanningen op de afdeling: Op één lijn zitten en consequent zijn, verhelpt dit en zorgt voor rust.
Een sociotherapeut moet tegenover agressie zelf zijn houding bepalen. Wat niet helpt is boos
worden. Boos worden is een frustratie van jezelf en de ander kan daar niets mee. Je moet agressie
goed kunnen incasseren en beseffen dat patiënten jou als functionaris (wegens jouw functie) iets
willen aandoen, niet als persoon.
