Probleem 1
Leerdoel: Met wat voor psychopathologie hebben we te maken? Anorexia
Prins h19 en Verhulst h14
Eetproblemen gaan soms wel en soms niet gepaard met een afwijkend gewicht, ook iemand
met een normaal gewicht kan een eetprobleem hebben.
meest bekende eetstoornis is Anorexia Nervosa.
Anorexia valt in de DSM onder de Voedings- en eetstoornissen.
DSM-5 criteria voor anorexia:
- Restrictie van energie-inname ten opzichte van wat men nodig heeft resulterend in
een significant laag gewicht.
- Een intense angst om in gewicht toe te nemen of om dik te worden, of persistent
gedrag dat gewichtstoename belet terwijl er juist sprake is van een significant laag
gewicht.
- Een verstoring in de manier waarop de patiënt zijn/haar gewicht of lichaamsvormen
ervaart, waarbij er een zeer grote invloed van gewicht en lichaamsvormen is op de
zelfevaluatie of een hardnekkig gebrek aan erkenning van de ernst van het lage
gewicht.
Bij Boulimia is er wel sprake van een normaal lichaamsgewicht. Hierbij si er sprake van een
normaal eetpatroon gecombineerd met eetbuien, vaak zonder veel vasten. Bij Binge Eating
Disorder (BED) oftewel eetbuienstoornis, is er sprake van eetbuien zonder compenserend
gedrag.
2 typen anorexia-patiënten:
- Het beperkende type: vermagert door te weinig te eten en te bewegen.
- Het eetbuien-purgerende type: beperkt ook de voedselinname, maar heeft soms
eetbuien en purgeert (zuiveren van het lichaam, bv door braken of laxeren) daarna.
Bij anorexia is het belangrijk om onderscheid te maken tussen 2 groepen symptomen:
- Door de anorexia:
Angst.
Minder eten en drinken.
Veranderingen in eetgedrag (kleine happen, traag eten, vegetariër worden).
Gewichtsafname (te weinig eten, wel trek, wel bezig met eten/gewicht,
onderschatten van de ersnt).
Hoofd vol (di)eetgedachten (erger bij of na eten).
Controleverlies (glijbaaneffect, versnelling).
Verstoorde terugkoppeling (lager gevoel van honger, hoger gevoel van vol
zijn, onderschatten ondergewicht, foppend spiegelbeeld, geen moeheid).
Bewegingsonrust.
Vergelijkend denken.
Menstruatie verdwijnt.
, - Door het gewichtsverlies:
Somberheid/depressie.
Concentratieproblemen.
Vergeetachtigheid.
Sneller geïrriteerd.
(door)slpaaproblemen.
Spaarstand/energiebehoud.
o Gevoelig voor alles wat samenhangt met eten.
o Stofwisseling omlaag.
o Hart en bloedvaten (lage pols en hartslag, lage bloeddruk,
duizeligheid, flauwvallen, bleek, koude handen en voeten, kouwelijk,
stofjes in bloed vestoord, hartritmestoornissen.
o Temperatuur omlaag.
o Minder zweten/geen rillen.
o Haaruitval.
o Brekende nagels.
o Droge, schilferige huid, jeuk.
o Trage darmen, obstipatie.
o Snel vol gevoel.
Pijn bij liggen of zitten.
Groeistop.
Hoe lager het gewicht, des te hardnekkiger de eetstoornis.
Probleemgebieden bij anorexia:
- Cardiovasculaire problemen: ook binnen in het lichaam nemen de spieren af in
volume, als het hart afneemt in volume komt er meer ruimte tussen het hart en het
hartzakje wat zich dan vult met vocht. Dit kan op het hart gaan drukken en
hartritmestoornissen geven.
- Endocrinologische problemen: het hormonale systeem raakt ontregelt. Menstruatie
stopt, risico op onvruchtbaarheid.
- Orofaciale problemen: bij braken kan BV het tandglazuur beschadigen, kan het
gehemelte beschadigd raken of kan de speekselklier opzwellen.
- Gastro-intestinale problemen: er is sprake van een vertraagde maagleiding waardoor
je sneller een vol gevoel hebt, maar sneller last krijgen van obstipatie en bij braken
klachten aan de slokdarm.
- Hemato-immunologische problemen: immuunsysteem wordt onderdrukt (chronische
staat van ontsteking).
- Neurologische problemen: cognitieve disfunctie met lager IQ en aandachts- en
concentratieproblemen.
- Renaal-urlogische problemen: zowel door excessief als beperkt drinken kunnen
nierproblemen ontstaan.
- Huidproblemen.
Fasen in het anorectische ziektestoornisproces:
1. Fase met de eerste symptomen.
, 2. Fase met een volledig beeld.
3. Fase waarin autoregulatie van de stoornis optreedt.
4. Fase met cerebrale atrofie.
Comorbiditeit
Bij eetproblemen is er vaak ook sprake van angst en depressie. Naar schatting lijdt ongeveer
de helft van de eetstoornispatiënten aan bijkomende depressie of angststoornis en dit kan
de prognose in negatieve zin beïnvloeden. Stemmingsproblemen en angststoornissen zijn
vaak wel secundair aan de eetstoornis (als de eetstoornis vermindert, verdwijnen deze
problemen meestal ook). Vermoedelijk komt ook de borderline persoonlijkheidsstoornis
vaker voor bij eetstoornispatiënten, maar goede studies die dit vast hebben gesteld zijn
zeldzaam.
Anorexiapatiënten hebben vaak geen voorgeschiedenis van psychiatrische problemen. Soms
is er voorafgaand aan de anorexia wel sprake geweest van BV depressie, angststoornis,
dwangstoornis, sociale fobie, maar als depressieve symptomen aanwezig zijn moet er altijd
goed worden gekeken of deze niet secundair zijn aan de eetstoornis.
Een eetstoornis ontstaat vaak in de adolescentie. In deze periode speelt het zelfbeeld een
belangrijke rol, nemen veel kinderen in gewicht toe als voorbereiding op de groeispurt en
start de menstruatie. Daarnaast leggen de media en de maatschappij vaak de nadruk op het
ideaal om slank te zijn. Ook is het de periode waarin jongeren proberen zelfstandigheid te
ontwikkelen en controle te krijgen over hun eigen leven. Autonomie en zelf-controle zijn
belangrijke thema’s bij eetstoornissen.
Prevalentie
Ruim 90% van de anorexiapatiënten is vrouw. Uit onderzoek blijkt dat 0,8% van de
adolescente meisjes anorexia heeft, 2,6% boulimia en 3% de eetbuistoornis. Prevalentie is
echter vaak moeilijk vast te stellen, omdat patiënten het vaak geheim houden en omdat een
groot deel ook niet in de gezondheidszorg terecht komt.
Elk jaar krijgen 1300 jeugdigen in Nederland anorexia, bijna allemaal tussen de 10 en 20 jaar.
Hiervan is 93% meisje en 7% jongen.
Anorexia en boulimia komen in alle sociale lagen van de bevolking in dezelfde mate voor.
Eetstoornissen lijken vaker voor te komen in geïndustrialiseerde landen, waar er veel
voedsel beschikbaar is en een slankheidsideaal bestaat.
De afgelopen decennia is in de algemene populatie het aandeel anorexia en
boulimiapatiënten niet toegenomen, maar anorexia is in de leeftijdsgroep van 15-19 jarige
meisjes wel toegenomen.
Verloop en prognose
In 6-10% van de gevallen waarvoor opname in de GGZ nodig is, leidt anorexia tot een
vroegtijdige dood (door suïcide of als gevolg van de uithongering).
Leerdoel: Met wat voor psychopathologie hebben we te maken? Anorexia
Prins h19 en Verhulst h14
Eetproblemen gaan soms wel en soms niet gepaard met een afwijkend gewicht, ook iemand
met een normaal gewicht kan een eetprobleem hebben.
meest bekende eetstoornis is Anorexia Nervosa.
Anorexia valt in de DSM onder de Voedings- en eetstoornissen.
DSM-5 criteria voor anorexia:
- Restrictie van energie-inname ten opzichte van wat men nodig heeft resulterend in
een significant laag gewicht.
- Een intense angst om in gewicht toe te nemen of om dik te worden, of persistent
gedrag dat gewichtstoename belet terwijl er juist sprake is van een significant laag
gewicht.
- Een verstoring in de manier waarop de patiënt zijn/haar gewicht of lichaamsvormen
ervaart, waarbij er een zeer grote invloed van gewicht en lichaamsvormen is op de
zelfevaluatie of een hardnekkig gebrek aan erkenning van de ernst van het lage
gewicht.
Bij Boulimia is er wel sprake van een normaal lichaamsgewicht. Hierbij si er sprake van een
normaal eetpatroon gecombineerd met eetbuien, vaak zonder veel vasten. Bij Binge Eating
Disorder (BED) oftewel eetbuienstoornis, is er sprake van eetbuien zonder compenserend
gedrag.
2 typen anorexia-patiënten:
- Het beperkende type: vermagert door te weinig te eten en te bewegen.
- Het eetbuien-purgerende type: beperkt ook de voedselinname, maar heeft soms
eetbuien en purgeert (zuiveren van het lichaam, bv door braken of laxeren) daarna.
Bij anorexia is het belangrijk om onderscheid te maken tussen 2 groepen symptomen:
- Door de anorexia:
Angst.
Minder eten en drinken.
Veranderingen in eetgedrag (kleine happen, traag eten, vegetariër worden).
Gewichtsafname (te weinig eten, wel trek, wel bezig met eten/gewicht,
onderschatten van de ersnt).
Hoofd vol (di)eetgedachten (erger bij of na eten).
Controleverlies (glijbaaneffect, versnelling).
Verstoorde terugkoppeling (lager gevoel van honger, hoger gevoel van vol
zijn, onderschatten ondergewicht, foppend spiegelbeeld, geen moeheid).
Bewegingsonrust.
Vergelijkend denken.
Menstruatie verdwijnt.
, - Door het gewichtsverlies:
Somberheid/depressie.
Concentratieproblemen.
Vergeetachtigheid.
Sneller geïrriteerd.
(door)slpaaproblemen.
Spaarstand/energiebehoud.
o Gevoelig voor alles wat samenhangt met eten.
o Stofwisseling omlaag.
o Hart en bloedvaten (lage pols en hartslag, lage bloeddruk,
duizeligheid, flauwvallen, bleek, koude handen en voeten, kouwelijk,
stofjes in bloed vestoord, hartritmestoornissen.
o Temperatuur omlaag.
o Minder zweten/geen rillen.
o Haaruitval.
o Brekende nagels.
o Droge, schilferige huid, jeuk.
o Trage darmen, obstipatie.
o Snel vol gevoel.
Pijn bij liggen of zitten.
Groeistop.
Hoe lager het gewicht, des te hardnekkiger de eetstoornis.
Probleemgebieden bij anorexia:
- Cardiovasculaire problemen: ook binnen in het lichaam nemen de spieren af in
volume, als het hart afneemt in volume komt er meer ruimte tussen het hart en het
hartzakje wat zich dan vult met vocht. Dit kan op het hart gaan drukken en
hartritmestoornissen geven.
- Endocrinologische problemen: het hormonale systeem raakt ontregelt. Menstruatie
stopt, risico op onvruchtbaarheid.
- Orofaciale problemen: bij braken kan BV het tandglazuur beschadigen, kan het
gehemelte beschadigd raken of kan de speekselklier opzwellen.
- Gastro-intestinale problemen: er is sprake van een vertraagde maagleiding waardoor
je sneller een vol gevoel hebt, maar sneller last krijgen van obstipatie en bij braken
klachten aan de slokdarm.
- Hemato-immunologische problemen: immuunsysteem wordt onderdrukt (chronische
staat van ontsteking).
- Neurologische problemen: cognitieve disfunctie met lager IQ en aandachts- en
concentratieproblemen.
- Renaal-urlogische problemen: zowel door excessief als beperkt drinken kunnen
nierproblemen ontstaan.
- Huidproblemen.
Fasen in het anorectische ziektestoornisproces:
1. Fase met de eerste symptomen.
, 2. Fase met een volledig beeld.
3. Fase waarin autoregulatie van de stoornis optreedt.
4. Fase met cerebrale atrofie.
Comorbiditeit
Bij eetproblemen is er vaak ook sprake van angst en depressie. Naar schatting lijdt ongeveer
de helft van de eetstoornispatiënten aan bijkomende depressie of angststoornis en dit kan
de prognose in negatieve zin beïnvloeden. Stemmingsproblemen en angststoornissen zijn
vaak wel secundair aan de eetstoornis (als de eetstoornis vermindert, verdwijnen deze
problemen meestal ook). Vermoedelijk komt ook de borderline persoonlijkheidsstoornis
vaker voor bij eetstoornispatiënten, maar goede studies die dit vast hebben gesteld zijn
zeldzaam.
Anorexiapatiënten hebben vaak geen voorgeschiedenis van psychiatrische problemen. Soms
is er voorafgaand aan de anorexia wel sprake geweest van BV depressie, angststoornis,
dwangstoornis, sociale fobie, maar als depressieve symptomen aanwezig zijn moet er altijd
goed worden gekeken of deze niet secundair zijn aan de eetstoornis.
Een eetstoornis ontstaat vaak in de adolescentie. In deze periode speelt het zelfbeeld een
belangrijke rol, nemen veel kinderen in gewicht toe als voorbereiding op de groeispurt en
start de menstruatie. Daarnaast leggen de media en de maatschappij vaak de nadruk op het
ideaal om slank te zijn. Ook is het de periode waarin jongeren proberen zelfstandigheid te
ontwikkelen en controle te krijgen over hun eigen leven. Autonomie en zelf-controle zijn
belangrijke thema’s bij eetstoornissen.
Prevalentie
Ruim 90% van de anorexiapatiënten is vrouw. Uit onderzoek blijkt dat 0,8% van de
adolescente meisjes anorexia heeft, 2,6% boulimia en 3% de eetbuistoornis. Prevalentie is
echter vaak moeilijk vast te stellen, omdat patiënten het vaak geheim houden en omdat een
groot deel ook niet in de gezondheidszorg terecht komt.
Elk jaar krijgen 1300 jeugdigen in Nederland anorexia, bijna allemaal tussen de 10 en 20 jaar.
Hiervan is 93% meisje en 7% jongen.
Anorexia en boulimia komen in alle sociale lagen van de bevolking in dezelfde mate voor.
Eetstoornissen lijken vaker voor te komen in geïndustrialiseerde landen, waar er veel
voedsel beschikbaar is en een slankheidsideaal bestaat.
De afgelopen decennia is in de algemene populatie het aandeel anorexia en
boulimiapatiënten niet toegenomen, maar anorexia is in de leeftijdsgroep van 15-19 jarige
meisjes wel toegenomen.
Verloop en prognose
In 6-10% van de gevallen waarvoor opname in de GGZ nodig is, leidt anorexia tot een
vroegtijdige dood (door suïcide of als gevolg van de uithongering).
