4.1C Vroegdiagnostiek
HC 1: Openingscollege
Classificatie vs diagnostiek
❖ Diagnostiek
➢ Diagnostiek is het verkrijgen van een uniek, gedetailleerd en compleet beeld van de
problematiek van een specifiek individu op een specifiek moment. Met als doel
indicatiestelling en behandeling te bevorderen
➢ Diagnostiek vraagt om een holistische theorie van de persoon waarbij verklaring van de
klachten gezocht wordt in een leergeschiedenis, biologische en omgevingsfactoren
❖ Classificatie
➢ Classificatie is onderdeel van het diagnostisch proces
➢ Het is het onderbrengen van symptomen in een categorie vaak aan de hand van de
dSM-V of andere classificatiesystemen
➢ Classificatie is niet de diagnose of de oorzaak → veelvoorkomende oorzaak is de
cirkelredenering: ik ben druk want ik heb ADHD
Systematische diagnostiek aan de hand van de empirische cyclus
❖ Nodig om valkuilen te voorkomen
➢ Beschikbaarheidsdiagnostiek: benadering vanuit eigen referentiekader
➢ Reïficatie → cirkelredenering
➢ Onjuiste interventies
❖ Diagnostische cyclus
➢ Klachtanalyse
■ Wat brengt jullie hier: ordenen van klachten
■ Verhelderen van verwachtingen en hulpvraag
■ Uitdiepen van de klacht en verloop van de klacht
➢ Probleemanalyse
■ Belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingsanamnese
■ Groeperen en benoemen van problemen
■ Onderzoeksvraag
➢ Verklaringsanalyse
■ Opstellen van verklarende hypothesen
■ Afname van testen: verklaring zoeken voor problematiek
■ Komen tot een integratief beeld
➢ Indicatieanalyse: op basis van antwoord op onderzoeksvragen komen tot aanbeveling
voor interventies
Meten is niet weten!
● Het resultaat suggereert bepaalde mate van objectiviteit
● Gemeten betekent niet vooruitgang (diagnostiek is geen doel op zich)
● Metingen zijn slechts een voorstadium van weten
● Metingen leiden tot ware kennis na inpassing in een toetsbare theorie
Dus door meten tot weten
, HC 2: Diagnostiek bij mensen met een LVB
Criteria verstandelijke beperking (DSM-V)
❖ Beperking in het intellectueel functioneren
➢ -2 SD afwijken van het gemiddelde
➢ -1 SD - -2 SD → moeilijk lerend intelligentieniveau
➢ IQ-test
❖ Beperking in het adaptief functioneren → ZRM/Adapt/Vineland-II
➢ Conceptueel domein: lezen, rekenen, schrijven
➢ Sociaal domein: interpersoonlijke communicatie, empathie, inlevingsvermogen
➢ Praktisch domein: zelfzorg, baan, vrije tijd, post, administratie
❖ Voor het 18e levensjaar aanwezig
➢ Signalen
■ Geen school (afgerond)
■ Speciaal (basis)onderwijs
■ Vroege ontwikkelingsachterstand → anamnese
➢ Oorzaken → maar bij 50% is de oorzaak bekend
■ Infectie of middelengebruik tijdens de zwangerschap
■ Problemen rond de geboorte
■ Aangeboren afwijkingen
■ Syndroom
➢ Niet voor het 18e levensjaar, maar wel criteria 1 en 2, dan
■ Niet aangeboren hersenletsel
■ Differentiaal diagnostiek → ASS, ADHD, andere (leer)problematiek, trauma
Prevalentie
● 1 tot 3% van de bevolking → IQ < 70
● 13,6% van de Nederlanders heeft een IQ tussen de 70-85
Ernst verstandelijke beperking
IQ Ontwikkelingsleeftijd Niveau
0-20 0-2 jaar Zeer ernstige verstandelijke beperking
20-35 2-4 jaar Ernstige verstandelijke beperking
35-50 4-6 jaar Matige verstandelijke beperking
50-70 6-12 jaar Lichte verstandelijke beperking
70-85 12-16 jaar Zwakbegaafd - moeilijk lerend
85-115 >16 jaar Normaal begaafd
IQ-test
● WAIS-IV-NL → volwassenen
● WISC-V → kinderen 6-16 jaar
● WPPSI-IV → kinderen 2,5-7 jaar
● BSID → baby’s / dreumesen
● SON 6-40 → non-verbaal
● KleuterSON 2-8 → non-verbaal
HC 1: Openingscollege
Classificatie vs diagnostiek
❖ Diagnostiek
➢ Diagnostiek is het verkrijgen van een uniek, gedetailleerd en compleet beeld van de
problematiek van een specifiek individu op een specifiek moment. Met als doel
indicatiestelling en behandeling te bevorderen
➢ Diagnostiek vraagt om een holistische theorie van de persoon waarbij verklaring van de
klachten gezocht wordt in een leergeschiedenis, biologische en omgevingsfactoren
❖ Classificatie
➢ Classificatie is onderdeel van het diagnostisch proces
➢ Het is het onderbrengen van symptomen in een categorie vaak aan de hand van de
dSM-V of andere classificatiesystemen
➢ Classificatie is niet de diagnose of de oorzaak → veelvoorkomende oorzaak is de
cirkelredenering: ik ben druk want ik heb ADHD
Systematische diagnostiek aan de hand van de empirische cyclus
❖ Nodig om valkuilen te voorkomen
➢ Beschikbaarheidsdiagnostiek: benadering vanuit eigen referentiekader
➢ Reïficatie → cirkelredenering
➢ Onjuiste interventies
❖ Diagnostische cyclus
➢ Klachtanalyse
■ Wat brengt jullie hier: ordenen van klachten
■ Verhelderen van verwachtingen en hulpvraag
■ Uitdiepen van de klacht en verloop van de klacht
➢ Probleemanalyse
■ Belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingsanamnese
■ Groeperen en benoemen van problemen
■ Onderzoeksvraag
➢ Verklaringsanalyse
■ Opstellen van verklarende hypothesen
■ Afname van testen: verklaring zoeken voor problematiek
■ Komen tot een integratief beeld
➢ Indicatieanalyse: op basis van antwoord op onderzoeksvragen komen tot aanbeveling
voor interventies
Meten is niet weten!
● Het resultaat suggereert bepaalde mate van objectiviteit
● Gemeten betekent niet vooruitgang (diagnostiek is geen doel op zich)
● Metingen zijn slechts een voorstadium van weten
● Metingen leiden tot ware kennis na inpassing in een toetsbare theorie
Dus door meten tot weten
, HC 2: Diagnostiek bij mensen met een LVB
Criteria verstandelijke beperking (DSM-V)
❖ Beperking in het intellectueel functioneren
➢ -2 SD afwijken van het gemiddelde
➢ -1 SD - -2 SD → moeilijk lerend intelligentieniveau
➢ IQ-test
❖ Beperking in het adaptief functioneren → ZRM/Adapt/Vineland-II
➢ Conceptueel domein: lezen, rekenen, schrijven
➢ Sociaal domein: interpersoonlijke communicatie, empathie, inlevingsvermogen
➢ Praktisch domein: zelfzorg, baan, vrije tijd, post, administratie
❖ Voor het 18e levensjaar aanwezig
➢ Signalen
■ Geen school (afgerond)
■ Speciaal (basis)onderwijs
■ Vroege ontwikkelingsachterstand → anamnese
➢ Oorzaken → maar bij 50% is de oorzaak bekend
■ Infectie of middelengebruik tijdens de zwangerschap
■ Problemen rond de geboorte
■ Aangeboren afwijkingen
■ Syndroom
➢ Niet voor het 18e levensjaar, maar wel criteria 1 en 2, dan
■ Niet aangeboren hersenletsel
■ Differentiaal diagnostiek → ASS, ADHD, andere (leer)problematiek, trauma
Prevalentie
● 1 tot 3% van de bevolking → IQ < 70
● 13,6% van de Nederlanders heeft een IQ tussen de 70-85
Ernst verstandelijke beperking
IQ Ontwikkelingsleeftijd Niveau
0-20 0-2 jaar Zeer ernstige verstandelijke beperking
20-35 2-4 jaar Ernstige verstandelijke beperking
35-50 4-6 jaar Matige verstandelijke beperking
50-70 6-12 jaar Lichte verstandelijke beperking
70-85 12-16 jaar Zwakbegaafd - moeilijk lerend
85-115 >16 jaar Normaal begaafd
IQ-test
● WAIS-IV-NL → volwassenen
● WISC-V → kinderen 6-16 jaar
● WPPSI-IV → kinderen 2,5-7 jaar
● BSID → baby’s / dreumesen
● SON 6-40 → non-verbaal
● KleuterSON 2-8 → non-verbaal
