TAAK 4: Memory
Traditionele categorisering van leren
- Klassiek conditioneren (Pavlov)
o Het paren van 2 stimuli verandert de reactie op 1 van de stimuli
o Begint met het presenteren van een geconditioneerde stimulus (CS): roept in eerste
instantie geen reactie op
o Daarna wordt de ongeconditioneerde stimulus (UCS) gepresenteerd: roept
automatisch een ongeconditioneerd respons (UCS) op
o Geconditioneerd respons (CR): de nieuwe, geleerde reactie op CS doordat UCS en CS
meerdere keren in combinatie zijn gepresenteerd
o Voorbeeld: een hond geluid (CS) presenteren, gevolgd met vlees (UCS), waardoor de
hond slijm begint aan te maken (UCR)
Na meerdere keren deze stimuli te paren, zorgt het geluid alleen (CS) dat de
hond begint te kwijlen (CR)
- Instrumentaal/operant conditioneren
o Een reactie veroorzaakt een reinforcer of een punishment
o Reinforcer: een event dat de toekomstige kans van de reactie vergroot
o Punishment: een event die de frequentie van het respons onderdrukt
- Primaire verschil tussen klassiek- en operant conditioneren
o Operant: de reactie van het individu bepaalt de uitkomst (reinforcer of punishment)
o Klassiek: de CS en UCS vinden plaats onafhankelijk van het gedrag van het individu
Het gedrag is echter wel handig in het voorbereiden voor de UCS
Engram: de fysieke representatie van wat er is geleerd.
- Bijv.: de verbinding tussen 2 hersengebieden
- Karl S. Lashley (1890-1958)
o Als leren afhankelijk is van nieuwe- of versterkte verbindingen tussen
hersengebieden, zou een knip in een bepaalde verbinding een einde maken aan
behorend geleerde reactie
o Voerde dieronderzoek uit waarbij hij laesies maakte in verschillende gebieden van de
cortex. De laesies verstoorde uitvoering, maar het tekort was meer afhankelijk van
de hoeveelheid hersenletsel dan diens locatie. Hij concludeerde 2 principes over het
zenuwstelsel:
Equipotentiality: alle delen van de cortex dragen evenveel bij aan complexe
gedragingen zoals leren, en ieder gedeelte van de cortex kan een ander
gedeelte vervangen
Mass action: de cortex werkt als een geheel, en meer cortex is beter
o Modern onderzoek verwerpt echter Lashley’s principes
- Modern onderzoek naar het engram
o Richard F. Thompson
Onderzocht de locatie van leren
Stelde een opeenvolging van hersengebieden voor, van sensorische
receptoren naar motorneuronen (-A-B-C-D-E-F-)
Het beschadigen van één van deze gebieden verstoord leren, maar
er kan niet met zekerheid worden gezegd dat leren plaatsvond in
desbetreffende gebied
Lateral interpositus nucleus (LIP): een nucleus in het cerebellum dat
essentieel is voor leren
,PS: Welke soorten geheugenproblemen zijn er?
LD:
1. Hoe kan geheugen worden geclassificeerd?
Onderzoek naar types geheugen
- Kort-termijn geheugen
o Beperkte capaciteit
o Vereist herhaling, wordt anders snel vergeten
o Als iets wordt vergeten, is het compleet kwijt uit het geheugen
- Lang-termijn geheugen
o Grote capaciteit
o Wordt lang onthouden, mogelijk niet 100% accuraat
o Als iets wordt vergeten, kan een hint al helpen met het reconstrueren van wat er
gedacht vergeten te zijn
- Consolidatie: als iets voor een voldoende tijdsperiode wordt opgeslagen in het kort-termijn
geheugen, is het mogelijk om te consolideren (= versterken) naar het lang-termijn geheugen
, oLater onderzoek maakte het onderscheid tussen kort-termijn en lang-termijn
geheugen toenemend problematisch
Veel kort-termijn geheugen is niet simpelweg een tijdelijke opslag die
onderweg is naar lang-termijn geheugen. Het lang genoeg vasthouden van
een herinnering betekent niet dat het automatisch een permanente
herinnering wordt
o Consolidatie is afhankelijk van veel meer dan de tijd die nodig is voor het vormen van
nieuwe eiwitten
De vereiste tijd voor consolidatie varieert enorm; emotioneel belangrijke
herinneringen vormen snel
Flashbulb memories: als een event extreem opwindend is (bijv. je 1 e
kus) wordt niet alleen het event zelf herinnert, maar ook wat er net
voorgaand- en daarna gebeurde
Oorzaak: sterk emotionele ervaring => opwinding van de locus
coeruleus => toename noradrenaline in de cortex, dopamine in de
hippocampus & epinefrine en cortisol die de amygdala en
hippocampus activeren
Synaptic tag-and-capture proces: de hersenen labelt een zwakke,
nieuwe herinnering voor latere stabilisatie als een vergelijkbaar,
meer belangrijk event snel daaropvolgend plaatsvindt
- Werkgeheugen
o Vervangt het concept van kort-termijn geheugen; de capaciteit om een beperkte
hoeveelheid info in gedachte te houden, waardoor verschillende cognitieve
vaardigheden worden bevorderd, waaronder leren en beredeneren
Visueel werkgeheugen: sterk beperkte capaciteit; zelfs gezonde jonge
volwassenen kunnen slechts 3 tot 4 simpele visuele objecten in hun
werkgeheugen onderhouden
Lang-termijn geheugen: nodig voor als de capaciteit van het werkgeheugen
wordt overschreden, of als het werkgeheugen is verstoord doordat aandacht
verschuift richting ander materiaal
o Gestuurd door frontale hersengebieden
o Baddeley & Hitch (1994): werkgeheugen: de manier waarop info wordt opgeslagen
terwijl ermee wordt gewerkt
o Delayed response task: een bekende test voor het werkgeheugen, waarbij er wordt
gereageerd op iets dat kort geleden werd gezien of gehoord
Tijdens de vertraging slaat het individu een representatie van de stimulus op
Kort-termijn geheugen Lang-termijn geheugen
Capaciteit Beperkt Onbeperkt
Onthouden Kortdurend; tijdelijk Permanent; opslag van
vasthouden van info belangrijke info, mogelijk niet
100% accuraat
Vergeten Vergeten = compleet gewist uit Middels enkele hints kan
geheugen stukje bij beetje weer terug
worden geroepen;
verschillende fragmenten met
elkaar associëren
Traditionele categorisering van leren
- Klassiek conditioneren (Pavlov)
o Het paren van 2 stimuli verandert de reactie op 1 van de stimuli
o Begint met het presenteren van een geconditioneerde stimulus (CS): roept in eerste
instantie geen reactie op
o Daarna wordt de ongeconditioneerde stimulus (UCS) gepresenteerd: roept
automatisch een ongeconditioneerd respons (UCS) op
o Geconditioneerd respons (CR): de nieuwe, geleerde reactie op CS doordat UCS en CS
meerdere keren in combinatie zijn gepresenteerd
o Voorbeeld: een hond geluid (CS) presenteren, gevolgd met vlees (UCS), waardoor de
hond slijm begint aan te maken (UCR)
Na meerdere keren deze stimuli te paren, zorgt het geluid alleen (CS) dat de
hond begint te kwijlen (CR)
- Instrumentaal/operant conditioneren
o Een reactie veroorzaakt een reinforcer of een punishment
o Reinforcer: een event dat de toekomstige kans van de reactie vergroot
o Punishment: een event die de frequentie van het respons onderdrukt
- Primaire verschil tussen klassiek- en operant conditioneren
o Operant: de reactie van het individu bepaalt de uitkomst (reinforcer of punishment)
o Klassiek: de CS en UCS vinden plaats onafhankelijk van het gedrag van het individu
Het gedrag is echter wel handig in het voorbereiden voor de UCS
Engram: de fysieke representatie van wat er is geleerd.
- Bijv.: de verbinding tussen 2 hersengebieden
- Karl S. Lashley (1890-1958)
o Als leren afhankelijk is van nieuwe- of versterkte verbindingen tussen
hersengebieden, zou een knip in een bepaalde verbinding een einde maken aan
behorend geleerde reactie
o Voerde dieronderzoek uit waarbij hij laesies maakte in verschillende gebieden van de
cortex. De laesies verstoorde uitvoering, maar het tekort was meer afhankelijk van
de hoeveelheid hersenletsel dan diens locatie. Hij concludeerde 2 principes over het
zenuwstelsel:
Equipotentiality: alle delen van de cortex dragen evenveel bij aan complexe
gedragingen zoals leren, en ieder gedeelte van de cortex kan een ander
gedeelte vervangen
Mass action: de cortex werkt als een geheel, en meer cortex is beter
o Modern onderzoek verwerpt echter Lashley’s principes
- Modern onderzoek naar het engram
o Richard F. Thompson
Onderzocht de locatie van leren
Stelde een opeenvolging van hersengebieden voor, van sensorische
receptoren naar motorneuronen (-A-B-C-D-E-F-)
Het beschadigen van één van deze gebieden verstoord leren, maar
er kan niet met zekerheid worden gezegd dat leren plaatsvond in
desbetreffende gebied
Lateral interpositus nucleus (LIP): een nucleus in het cerebellum dat
essentieel is voor leren
,PS: Welke soorten geheugenproblemen zijn er?
LD:
1. Hoe kan geheugen worden geclassificeerd?
Onderzoek naar types geheugen
- Kort-termijn geheugen
o Beperkte capaciteit
o Vereist herhaling, wordt anders snel vergeten
o Als iets wordt vergeten, is het compleet kwijt uit het geheugen
- Lang-termijn geheugen
o Grote capaciteit
o Wordt lang onthouden, mogelijk niet 100% accuraat
o Als iets wordt vergeten, kan een hint al helpen met het reconstrueren van wat er
gedacht vergeten te zijn
- Consolidatie: als iets voor een voldoende tijdsperiode wordt opgeslagen in het kort-termijn
geheugen, is het mogelijk om te consolideren (= versterken) naar het lang-termijn geheugen
, oLater onderzoek maakte het onderscheid tussen kort-termijn en lang-termijn
geheugen toenemend problematisch
Veel kort-termijn geheugen is niet simpelweg een tijdelijke opslag die
onderweg is naar lang-termijn geheugen. Het lang genoeg vasthouden van
een herinnering betekent niet dat het automatisch een permanente
herinnering wordt
o Consolidatie is afhankelijk van veel meer dan de tijd die nodig is voor het vormen van
nieuwe eiwitten
De vereiste tijd voor consolidatie varieert enorm; emotioneel belangrijke
herinneringen vormen snel
Flashbulb memories: als een event extreem opwindend is (bijv. je 1 e
kus) wordt niet alleen het event zelf herinnert, maar ook wat er net
voorgaand- en daarna gebeurde
Oorzaak: sterk emotionele ervaring => opwinding van de locus
coeruleus => toename noradrenaline in de cortex, dopamine in de
hippocampus & epinefrine en cortisol die de amygdala en
hippocampus activeren
Synaptic tag-and-capture proces: de hersenen labelt een zwakke,
nieuwe herinnering voor latere stabilisatie als een vergelijkbaar,
meer belangrijk event snel daaropvolgend plaatsvindt
- Werkgeheugen
o Vervangt het concept van kort-termijn geheugen; de capaciteit om een beperkte
hoeveelheid info in gedachte te houden, waardoor verschillende cognitieve
vaardigheden worden bevorderd, waaronder leren en beredeneren
Visueel werkgeheugen: sterk beperkte capaciteit; zelfs gezonde jonge
volwassenen kunnen slechts 3 tot 4 simpele visuele objecten in hun
werkgeheugen onderhouden
Lang-termijn geheugen: nodig voor als de capaciteit van het werkgeheugen
wordt overschreden, of als het werkgeheugen is verstoord doordat aandacht
verschuift richting ander materiaal
o Gestuurd door frontale hersengebieden
o Baddeley & Hitch (1994): werkgeheugen: de manier waarop info wordt opgeslagen
terwijl ermee wordt gewerkt
o Delayed response task: een bekende test voor het werkgeheugen, waarbij er wordt
gereageerd op iets dat kort geleden werd gezien of gehoord
Tijdens de vertraging slaat het individu een representatie van de stimulus op
Kort-termijn geheugen Lang-termijn geheugen
Capaciteit Beperkt Onbeperkt
Onthouden Kortdurend; tijdelijk Permanent; opslag van
vasthouden van info belangrijke info, mogelijk niet
100% accuraat
Vergeten Vergeten = compleet gewist uit Middels enkele hints kan
geheugen stukje bij beetje weer terug
worden geroepen;
verschillende fragmenten met
elkaar associëren
