Task 5. Attention disorders and agnosia
Probleemstelling
Wat is neglect en hoe werkt het?
Leerdoelen
Wat is aandacht en bewustzijn en hoe zijn deze aan elkaar gelinkt?
Kalat – Biological Psychology. Chapter 13
The Mind-Brain Relationship
Biologische verklaringen van gedrag verhogen het mind–body of mind–brain probleem: wat
is de relatie tussen de geest en de hersenen? De meeste niet-wetenschappers
veronderstellen blijkbaar dualisme, de overtuiging dat lichaam en geest afzonderlijk
bestaan. Bijna alle huidige filosofen en neurowetenschappers wijzen dualisme af. Een
beslissend bezwaar is dat dualisme conflicteert met een van de hoekstenen van de
natuurkunde, bekend als de wet van behoud van materie en energie: materie kan
transformeren in energie, en energie kan transformeren in materie, maar geen van beide
komt uit niets, verdwijnt in niets, of veranderen tenzij vanwege invloed van andere materie
of energie. Daarom kan een geest die niet bestaat uit materie of energie niets laten
gebeuren, zelfs geen spierbewegingen.
Het alternatief voor dualisme is monisme, het geloof dat het universum uit slechts één soort
substantie bestaat. Verschillende vormen van monisme zijn mogelijk in de volgende
categorieën:
- Materialism de opvatting dat alles wat bestaat materieel of fysiek is. Volgens één
versie van deze opvatting, 'eliminatief materialisme', bestaan mentale gebeurtenissen
helemaal niet, en elke volkspsychologie die het concept van geest of mentale activiteit
omvat, vergist zich fundamenteel.
- Mentalism de opvatting dat alleen geesten echt bestaan en dat de fysieke wereld niet
zou kunnen bestaan tenzij sommigen zich hiervan bewust waren.
- Identity position de opvatting dat mentale processen en bepaalde soorten
hersenprocessen hetzelfde zijn. De identiteitspositie zegt dat de geest hersenactiviteit is.
Onderzoekers hanteren monisme als de meest redelijke werkhypothese. Voor zover we
weten, kun je geen mentale activiteit hebben zonder hersenactiviteit en kun je bepaalde
soorten hersenactiviteit niet hebben zonder mentale activiteit.
David Chalmers (1995) maakte onderscheid tussen wat hij de gemakkelijke problemen en
het moeilijke probleem van bewustzijn noemt. De gemakkelijke problemen hebben
betrekking op vragen als het verschil tussen waken en slapen en welke hersenactiviteit
tijdens bewustzijn optreedt. Deze kwesties zijn wetenschappelijk moeilijk, maar niet
filosofisch. Het moeilijke probleem daarentegen is waarom het bewustzijn überhaupt
bestaat.
Consciousness of a Stimulus
Bewustzijn definiëren is moeilijk. Voor praktische doeleinden gebruiken onderzoekers de
volgende operationele definitie: als een coöperatief persoon zijn besef van de ene stimulus
,meldt en niet de andere, dan was hij of zij zich bewust van de eerste en niet van de tweede.
Bij personen die niet kunnen praten, inclusief baby's en niet-menselijke dieren, is deze
definitie niet van toepassing. Daarom is onderzoek naar bewustzijn beperkt tot
coöperatieve, gezonde mensen, gewoonlijk volwassenen.
Flash suppression
Experiments Using Masking
Veel onderzoeken maken gebruik van masking: een korte visuele stimulus wordt
voorafgegaan en gevolgd door langere interfererende stimuli. In veel gevallen presenteren
onderzoekers alleen de korte en een langere stimulus, in welk geval de procedure backward
masking wordt genoemd.
Met behulp van fMRI en opgeroepen potentialen ontdekten de onderzoekers dat de
stimulus in eerste instantie de primaire visuele cortex activeert in zowel de bewuste als de
onbewuste toestand, maar deze sterker activeert in de bewuste toestand, vanwege minder
interferentie. In de bewuste toestand verspreidt de activiteit zich ook naar extra
hersengebieden, waaronder de prefrontale cortex en pariëtale cortex, die het signaal
versterken en het terug reflecteren naar de visuele cortex.
Bewustzijn van een stimulus remt tegelijkertijd reacties op andere stimuli.
Een bewuste stimulans synchroniseert ook de reacties voor neuronen in verschillende
hersengebieden.
Over het algemeen impliceren de gegevens dat het bewustzijn van een stimulus afhankelijk
is van de hoeveelheid en verspreiding van hersenactiviteit. Bewust worden van iets betekent
dat de informatie meer van de activiteit van je hersenen overneemt.
Experiments Using Binocular Rivalry
Voor de gemiddelde persoon duurt elke waarneming ongeveer 2 seconden voordat de ander
deze vervangt, hoewel sommige mensen percepties sneller of langzamer schakelen. Deze
verschuivingen, die binocular rivalry aantonen, zijn geleidelijk en vegen van de ene kant
naar de andere. Je kunt je aandacht vrijwillig verleggen naar het ene of het andere beeld,
maar slechts in beperkte mate. De twee afbeeldingen verdelen je aandachtstijd niet
noodzakelijk gelijk. Sommige mensen zien met één oog langer dan het andere. Ook houdt
een emotioneel geladen beeld in het algemeen de aandacht langer vast dan een neutraal
beeld. Naarmate de eerste waarneming vervaagt en de stimulus die door het andere oog
wordt gezien, deze vervangt, vervaagt ook het eerste patroon van hersenactiviteit en
vervangt een ander patroon het.
Nogmaals, de conclusie is dat een bewuste stimulus veel van de hersenen sterk activeert en
vrijwel de hersenactiviteit overneemt. Wanneer dezelfde stimulus onbewust is, produceert
deze zwakkere en minder wijdverbreide activiteit.
Je ziet het of wel of niet je bent bewust van het 1 of het andere
The Fate of an Unattended Stimulus
Als je een sterke interesse in iets hebt, krijgt een afbeelding van dat soort objecten sneller je
bewustzijn dan voor andere mensen. Als je je sneller bewust wordt van iets heel
betekenisvols dan je je bewust wordt voor iets soortgelijks maar minder betekenisvol,
besloten je hersenen blijkbaar dat de stimulus zinvol was voordat je je ervan bewust werd.
De conclusie is dat veel van hersenactiviteit onbewust is, en zelfs onbewuste activiteit kan
gedrag beïnvloeden.
, Consciousness as a Threshold Phenomenon
Bewustzijn is een drempelverschijnsel. Wanneer een stimulus voldoende neuronen in
voldoende mate activeert, weerkaatst de activiteit, vergroot en strekt zich uit over een groot
deel van de hersenen. Als een stimulus dat niveau niet bereikt, vervaagt het patroon. Uit een
ander onderzoek bleek echter dat zelfs wanneer mensen geen bewustzijn van een stimulus
melden, ze met 62% nauwkeurigheid konden raden welke van twee mogelijke stimuli het
was. Opnieuw zien we het punt dat stimuli enig effect kunnen uitoefenen, zelfs zonder
bewuste waarneming.
The Timing of Consciousness
Je kunt je ergens bewust van worden nadat het is verdwenen. Op de een of andere manier
hielden je hersenen het in reserve, in staat om het achteraf te activeren.
Het phi-fenomeen houdt in dat een nieuwe stimulus soms het bewustzijn verandert van wat
eraan voorafging. Iemand die links een stip ziet en vervolgens een stip rechts, ziet de stip
bewegen van links naar rechts. De waargenomen beweging zou hebben plaatsgevonden
voordat de stip aan de rechterkant verscheen, maar de persoon had geen reden om die
beweging af te leiden tot nadat de stip aan de rechterkant verscheen.
Conscious and Unconscious People
Verlies van bewustzijn werd gekenmerkt door verminderde algemene activiteit en vooral
door verminderde connectiviteit tussen de hersenschors en subcorticale gebieden zoals de
thalamus, hypothalamus en basale ganglia. Aanvankelijk herstel van het bewustzijn hing af
van een verhoogde connectiviteit tussen subcorticale en corticale gebieden, en latere
toename van alertheid hing af van verhoogde activiteit in de cortex. Met een verlies van
connectiviteit kan geen enkele stimulus zijn activiteit verspreiden en is de persoon zich van
niets bewust. Mensen in een minimaal bewuste staat reageren op ten minste enkele stimuli,
hoewel ze niet kunnen praten.
Attention
Aandacht is niet synoniem met bewustzijn, maar het is nauw verwant. Van alle informatie
die je ogen, oren en andere receptoren treft, ben je je bewust van alleen die paar waarop je
je aandacht richt.
Brain Areas Controlling Attention
Psychologen onderscheiden bottom-up van top-down aandacht. Een bottom-up proces
hangt af van de stimulus. Een top-downproces is opzettelijk. Soms overschrijft een top-
downproces bottom-up processen. Opzettelijke, top-down richting van aandacht hangt af
van delen van de prefrontale cortex en pariëtale cortex. Ze richten de aandacht door het
reactievermogen in delen van de thalamus te vergemakkelijken, wat op zijn beurt de
activering van de juiste gebieden van de sensorische cortex verhoogt.
Een van de favoriete manieren van psychologen om aandacht te bestuderen, is het Stroop
effect, de moeilijkheid om woorden te negeren en de kleur van de inkt te zeggen.
Soms dwaalt je 'geest af', die een taak verstoort, vooral een moeilijke. Alles wat anders is,
trekt de aandacht.
Probleemstelling
Wat is neglect en hoe werkt het?
Leerdoelen
Wat is aandacht en bewustzijn en hoe zijn deze aan elkaar gelinkt?
Kalat – Biological Psychology. Chapter 13
The Mind-Brain Relationship
Biologische verklaringen van gedrag verhogen het mind–body of mind–brain probleem: wat
is de relatie tussen de geest en de hersenen? De meeste niet-wetenschappers
veronderstellen blijkbaar dualisme, de overtuiging dat lichaam en geest afzonderlijk
bestaan. Bijna alle huidige filosofen en neurowetenschappers wijzen dualisme af. Een
beslissend bezwaar is dat dualisme conflicteert met een van de hoekstenen van de
natuurkunde, bekend als de wet van behoud van materie en energie: materie kan
transformeren in energie, en energie kan transformeren in materie, maar geen van beide
komt uit niets, verdwijnt in niets, of veranderen tenzij vanwege invloed van andere materie
of energie. Daarom kan een geest die niet bestaat uit materie of energie niets laten
gebeuren, zelfs geen spierbewegingen.
Het alternatief voor dualisme is monisme, het geloof dat het universum uit slechts één soort
substantie bestaat. Verschillende vormen van monisme zijn mogelijk in de volgende
categorieën:
- Materialism de opvatting dat alles wat bestaat materieel of fysiek is. Volgens één
versie van deze opvatting, 'eliminatief materialisme', bestaan mentale gebeurtenissen
helemaal niet, en elke volkspsychologie die het concept van geest of mentale activiteit
omvat, vergist zich fundamenteel.
- Mentalism de opvatting dat alleen geesten echt bestaan en dat de fysieke wereld niet
zou kunnen bestaan tenzij sommigen zich hiervan bewust waren.
- Identity position de opvatting dat mentale processen en bepaalde soorten
hersenprocessen hetzelfde zijn. De identiteitspositie zegt dat de geest hersenactiviteit is.
Onderzoekers hanteren monisme als de meest redelijke werkhypothese. Voor zover we
weten, kun je geen mentale activiteit hebben zonder hersenactiviteit en kun je bepaalde
soorten hersenactiviteit niet hebben zonder mentale activiteit.
David Chalmers (1995) maakte onderscheid tussen wat hij de gemakkelijke problemen en
het moeilijke probleem van bewustzijn noemt. De gemakkelijke problemen hebben
betrekking op vragen als het verschil tussen waken en slapen en welke hersenactiviteit
tijdens bewustzijn optreedt. Deze kwesties zijn wetenschappelijk moeilijk, maar niet
filosofisch. Het moeilijke probleem daarentegen is waarom het bewustzijn überhaupt
bestaat.
Consciousness of a Stimulus
Bewustzijn definiëren is moeilijk. Voor praktische doeleinden gebruiken onderzoekers de
volgende operationele definitie: als een coöperatief persoon zijn besef van de ene stimulus
,meldt en niet de andere, dan was hij of zij zich bewust van de eerste en niet van de tweede.
Bij personen die niet kunnen praten, inclusief baby's en niet-menselijke dieren, is deze
definitie niet van toepassing. Daarom is onderzoek naar bewustzijn beperkt tot
coöperatieve, gezonde mensen, gewoonlijk volwassenen.
Flash suppression
Experiments Using Masking
Veel onderzoeken maken gebruik van masking: een korte visuele stimulus wordt
voorafgegaan en gevolgd door langere interfererende stimuli. In veel gevallen presenteren
onderzoekers alleen de korte en een langere stimulus, in welk geval de procedure backward
masking wordt genoemd.
Met behulp van fMRI en opgeroepen potentialen ontdekten de onderzoekers dat de
stimulus in eerste instantie de primaire visuele cortex activeert in zowel de bewuste als de
onbewuste toestand, maar deze sterker activeert in de bewuste toestand, vanwege minder
interferentie. In de bewuste toestand verspreidt de activiteit zich ook naar extra
hersengebieden, waaronder de prefrontale cortex en pariëtale cortex, die het signaal
versterken en het terug reflecteren naar de visuele cortex.
Bewustzijn van een stimulus remt tegelijkertijd reacties op andere stimuli.
Een bewuste stimulans synchroniseert ook de reacties voor neuronen in verschillende
hersengebieden.
Over het algemeen impliceren de gegevens dat het bewustzijn van een stimulus afhankelijk
is van de hoeveelheid en verspreiding van hersenactiviteit. Bewust worden van iets betekent
dat de informatie meer van de activiteit van je hersenen overneemt.
Experiments Using Binocular Rivalry
Voor de gemiddelde persoon duurt elke waarneming ongeveer 2 seconden voordat de ander
deze vervangt, hoewel sommige mensen percepties sneller of langzamer schakelen. Deze
verschuivingen, die binocular rivalry aantonen, zijn geleidelijk en vegen van de ene kant
naar de andere. Je kunt je aandacht vrijwillig verleggen naar het ene of het andere beeld,
maar slechts in beperkte mate. De twee afbeeldingen verdelen je aandachtstijd niet
noodzakelijk gelijk. Sommige mensen zien met één oog langer dan het andere. Ook houdt
een emotioneel geladen beeld in het algemeen de aandacht langer vast dan een neutraal
beeld. Naarmate de eerste waarneming vervaagt en de stimulus die door het andere oog
wordt gezien, deze vervangt, vervaagt ook het eerste patroon van hersenactiviteit en
vervangt een ander patroon het.
Nogmaals, de conclusie is dat een bewuste stimulus veel van de hersenen sterk activeert en
vrijwel de hersenactiviteit overneemt. Wanneer dezelfde stimulus onbewust is, produceert
deze zwakkere en minder wijdverbreide activiteit.
Je ziet het of wel of niet je bent bewust van het 1 of het andere
The Fate of an Unattended Stimulus
Als je een sterke interesse in iets hebt, krijgt een afbeelding van dat soort objecten sneller je
bewustzijn dan voor andere mensen. Als je je sneller bewust wordt van iets heel
betekenisvols dan je je bewust wordt voor iets soortgelijks maar minder betekenisvol,
besloten je hersenen blijkbaar dat de stimulus zinvol was voordat je je ervan bewust werd.
De conclusie is dat veel van hersenactiviteit onbewust is, en zelfs onbewuste activiteit kan
gedrag beïnvloeden.
, Consciousness as a Threshold Phenomenon
Bewustzijn is een drempelverschijnsel. Wanneer een stimulus voldoende neuronen in
voldoende mate activeert, weerkaatst de activiteit, vergroot en strekt zich uit over een groot
deel van de hersenen. Als een stimulus dat niveau niet bereikt, vervaagt het patroon. Uit een
ander onderzoek bleek echter dat zelfs wanneer mensen geen bewustzijn van een stimulus
melden, ze met 62% nauwkeurigheid konden raden welke van twee mogelijke stimuli het
was. Opnieuw zien we het punt dat stimuli enig effect kunnen uitoefenen, zelfs zonder
bewuste waarneming.
The Timing of Consciousness
Je kunt je ergens bewust van worden nadat het is verdwenen. Op de een of andere manier
hielden je hersenen het in reserve, in staat om het achteraf te activeren.
Het phi-fenomeen houdt in dat een nieuwe stimulus soms het bewustzijn verandert van wat
eraan voorafging. Iemand die links een stip ziet en vervolgens een stip rechts, ziet de stip
bewegen van links naar rechts. De waargenomen beweging zou hebben plaatsgevonden
voordat de stip aan de rechterkant verscheen, maar de persoon had geen reden om die
beweging af te leiden tot nadat de stip aan de rechterkant verscheen.
Conscious and Unconscious People
Verlies van bewustzijn werd gekenmerkt door verminderde algemene activiteit en vooral
door verminderde connectiviteit tussen de hersenschors en subcorticale gebieden zoals de
thalamus, hypothalamus en basale ganglia. Aanvankelijk herstel van het bewustzijn hing af
van een verhoogde connectiviteit tussen subcorticale en corticale gebieden, en latere
toename van alertheid hing af van verhoogde activiteit in de cortex. Met een verlies van
connectiviteit kan geen enkele stimulus zijn activiteit verspreiden en is de persoon zich van
niets bewust. Mensen in een minimaal bewuste staat reageren op ten minste enkele stimuli,
hoewel ze niet kunnen praten.
Attention
Aandacht is niet synoniem met bewustzijn, maar het is nauw verwant. Van alle informatie
die je ogen, oren en andere receptoren treft, ben je je bewust van alleen die paar waarop je
je aandacht richt.
Brain Areas Controlling Attention
Psychologen onderscheiden bottom-up van top-down aandacht. Een bottom-up proces
hangt af van de stimulus. Een top-downproces is opzettelijk. Soms overschrijft een top-
downproces bottom-up processen. Opzettelijke, top-down richting van aandacht hangt af
van delen van de prefrontale cortex en pariëtale cortex. Ze richten de aandacht door het
reactievermogen in delen van de thalamus te vergemakkelijken, wat op zijn beurt de
activering van de juiste gebieden van de sensorische cortex verhoogt.
Een van de favoriete manieren van psychologen om aandacht te bestuderen, is het Stroop
effect, de moeilijkheid om woorden te negeren en de kleur van de inkt te zeggen.
Soms dwaalt je 'geest af', die een taak verstoort, vooral een moeilijke. Alles wat anders is,
trekt de aandacht.
