Probleemstelling
Hoe werkt taal in de hersenen?
Komt in auditore gebied, dan gaat het naar Wernicke waar er een betekenis aan gegeven
wordt, deze gaat naar Broca en dan naar primaire motor cortex om te praten
Love & Brumm – Language Processing Disorders
A historical perspective
Veel van wat we nu weten over hoe de hersenen taal verwerken, ontstond halverwege de
late jaren 1800 in gepubliceerde casus- en groepsstudieverslagen van personen die na een
beroerte taalstoornissen hadden opgelopen. Deze taalstoornis wordt nu afasie genoemd en
wordt gekenmerkt door een verminderd vermogen om taal te produceren en/of te begrijpen
in de gesproken, ondertekende of geschreven modaliteiten.
Afasie ontstaat als gevolg van neuraal trauma (meestal een beroerte) en belemmert de
goede werking van hersengebieden die de taal ondersteunen. Bij de meeste mensen gaat dit
om schade aan de linkerhersenhelft.
In 1861 gaf de Franse neuroloog Paul Broca misschien de meest bekende eerste beschrijving
van een taalstoornis na focale hersenschade. Na de dood van de patiënt en daaropvolgende
autopsie, ontdekte Broca schade aan het linker onderste frontale gebied van de hersenen
van deze patiënt, en hij schreef daarom speech output abilities toe aan dit omschreven
neurale gebied. Op deze manier werd "Broca's afasie" vooral bekend als een
spraakproductiestoornis na schade aan de linker onderste frontale gebieden van de
hersenen.
Tien jaar later merkte de Duitse neuroloog Karl Wernicke op dat taalachterstanden konden
optreden na schade aan andere delen van de hersenen dan het linker onderste frontale
gebied, en dat de symptomen verschilden afhankelijk van de betrokken hersengebieden.
Wernicke legde een verband tussen de linker superieure temporale gyrus en taalbegrip.
Hieruit werd "Wernickes afasie" gekenmerkt als een taalbegripstoornis als gevolg van schade
aan de linker superieure temporale gyrus.
Het was het werk van Broca en Wernicke dat vroeg onderzoek naar hersenletsel en het
effect ervan op taal aanjaagde.
Leerdoelen
Wat is afasie en wat zijn de subtypes?
Love & Brumm – Language Processing Disorders
"Pure" gevallen van een bepaald type afasie worden zelden waargenomen.
,Broca’s aphasia
Meestal gekenmerkt door stilstaande, niet-vloeiende spraak. Grammaticale functiewoorden
(zoals "is", "en" "de") en verbuigingen (voor tijd, aantallen, geslacht), worden vaak
weggelaten in de gesproken of geschreven taalproductie, waarbij voornamelijk woorden met
rootinhoud worden geproduceerd. Taalproductie wordt daarom beschreven als telegrafisch
of agrammatisch ("zonder grammatica"). Taalbeschadiging in de afasie van Broca strekt zich
uit tot het begrijpen van meer complexe zinsconstructies zoals niet-canoieke structuren.
Afasie van Broca en een subtype dat bekend staat als agrammatische afasie, treden meestal
op na schade aan de linker onderste frontale gebieden.
, Transcortical motor aphasia
Deze patiënten zijn ook niet-vloeiend en kunnen telegrafische of agrammatische spraak
produceren. Deze individuen vertonen echter, anders dan die met Broca's afasie, doorgaans
een intacte herhaling. Hersenletsel bij deze groep is meestal in gebieden rondom het gebied
van Broca, in de voorste superieure frontale kwab.
Wernicke’s aphasia
De patiënt heeft gemakkelijke taalproductie en spraak die grammaticale structuur bevat. Bij
dit soort vloeiende afasie bracht de 'bewaarde' spraakvaardigheid oorspronkelijk
onderzoekers ertoe de afasie van Wernicke uitsluitend als een beperking van het begrip te
beschouwen. Dit kunnen jargon of neologistische parafasieën zijn, dit zijn uitingen die
klinken als woorden van de taal van de spreker, maar in feite geen echte woorden zijn.
Neologismen suggereren een verminderde zoektocht naar woorden of semantische
verwerking bij de afasie van Wernicke.
Transcortical sensory aphasia
Dit syndroom bestaat uit lege of met jargon gevulde spraak. Mensen met dit zeldzame type
afasie kunnen niet begrijpen wat anderen tegen hen zeggen. In tegenstelling tot de afasie
van Wernicke kunnen deze personen echter woorden of zinnen herhalen. Laesies in
hersengebieden nabij het gebied van Wernicke leiden vaak tot dit soort vloeiende afasie.
Conduction aphasia
Het wordt klassiek gedefinieerd als een stoornis van verminderde herhaling van auditief
materiaal. Recenter onderzoek heeft aangetoond dat het vinden van woorden in de stoornis
is aangetast, en dat personen met conductieafasie vaak fonemische parafasieën produceren
in lopende spraak. Letsel tot de supramarginale gyrus en boogvormige fasciculus wordt
meestal geassocieerd met conductieafasie.
Global aphasia
Dit is het ernstigste type van afasie, waarbij zowel het taalbegrip als de productie diepgaand
worden beïnvloed, waardoor het individu ernstig wordt aangetast. Hersenletsels lopen
meestal over de frontale en temporale lobben.
Anomic aphasia / anomia
Anomische afasie is misschien de mildste vorm van de aandoening en wordt gekenmerkt
door problemen bij het herinneren van woorden of namen. Personen met deze beperking
gebruiken vaak circumlocutions (spreken in een cirkelachtige manier) om woorden uit te
drukken die ze zich niet kunnen herinneren of produceren. Personen met anomische afasie
vertonen mogelijk geen andere duidelijke tekenen van stoornis en kunnen in feite relatief