Politiek OLP3
Intro tot de stof:
Materiele leefgebieden – werk, financiën, dagbesteding
Politiek = de stem van het volk
Politieke participatie
- Vertegenwoordiger kiezen, protesteren, in boom klimmen om kap te stoppen
Andere vormen van participatie:
Landelijk referendum zelf organiseren, Brieven schrijven aan regeringen, Burgeradviesraad
- Het probleem met de stem van een volk: dit eindigt meestal in dictatoriale regimes. Een volk
bestaat namelijk niet uit een mening, maar is pluriform en gelaagd. Zoveel mensen, zoveel
meningen. Dat maakt politieke processen dus ook niet altijd eenvoudig.
- Stem van de man.. Is dat wel zo? Er is niet 1 type burger, iedereen is anders. Gevaar als een
van die mensen aan de macht komen: alleen regels en wetten voor 1 bepaalde groep
Politiek is een middel om de chaos in het land te structureren/organiseren
Stemlozen / niet interessant gevangenen, jongeren, ouderen, asielzoekers, arme immigranten
- Moeilijke / onpopulaire onderwerpen blijven liggen: milieu, verzorgingsstaat etc.
Geld en geprofessionaliseerde lobby’s bepalen vaak of de politicus en dus de beleidsmaker luistert!
Greenpeace en PR.
Je kunt allereerst natuurlijk opkomen voor jezelf en je eigen belangen Als burger ben je vaak
geneigd dit te doen, bijv. bij verkiezingen kijk je naar partij die jou belangen het meest verdedigd. Is
overigens niet altijd goed, als iedereen denkt aan eigen belang, polariseer je je vertegenwoordiging
Politiek is een concept kan mening over verschillen Verschillende definities
betekent ook dat er verschillende onderwerpen wel of niet besproken worden in de politiek
Beleid –stuur in de auto– is het middel voor de bestuurder om ergens naar toe te gaan
• Deschouwer: politiek heeft te maken met het besturen van een samenleving
• Van Deth en Vis: een situatie waarbij de overheid betrokken is of bij zou moeten zijn
(gezondheidszorg, ziektepremie)
• Hoogerwerf: politiek is overheidsbeleid, alsmede de totstandkoming daarvan en de effecten
• Laver: politiek is elke mengeling van conflict en samenwerking(bijv. ruzie met buurman over
hoogte heg) schoolbestuur, gezin
• Lasswell: politiek is wie krijgt wat, wanneer en hoe?
• Easton: politiek is de gezaghebbende toedeling van waarden voor een samenleving
,Easton – er is een machthebber met gezag, die gezaghebber dikt waarden aan die hij belangrijk vindt
bijv. NL met participatieland en met christelijke feestdagen vrij
H5 Politieke participatie en sociale bewegingen (pag. 107-119)
In tegenstelling tot vroeger wil men tegenwoordig dat zo veel mogelijk mensen deelnemen aan de
politiek of er een actieve belangstelling voor hebben. Er zijn meerdere instrumenten om je mening te
geven naast verkiezingen.
Politieke participatie
Burgers van een democratie beschikken over formele kanalen om invloed uit te oefenen op het
politieke besluitvormingsproces: verkiezingen waarnaar de afgevaardigden hun belangen behartigen
en je verkiesbaar stellen
Politieke participatie = de mogelijkheid voor burgers om hun preferenties en belangen aan de
overheid door te spelen en op hen druk uit toe oefenen die tot antwoord leidt.
Een volwaardige vorm van politieke participatie heeft dus altijd 2 componenten:
- Informatie over de eigen voorkeuren en preferenties
die informatie is niet vrijblijvend en daarom 2 e component nodig
- Politieke druk: de burgers geven aan dat ze willen dat de beleidsmakers rekening houden
met hun vereisten. Die druk kan soms dwingend zijn.
Burgers beschikken dus over een groot aantal mogelijke instrumenten om hun mening te geven. Men
kan hierin een onderscheid maken tussen conventionele en niet-conventionele actiemiddelen.
Conventionele door de overheid/elite zelf georganiseerd. Hét voorbeeld hiervan zijn verkiezingen
en partijcongressen. Hierbij bepaalt de overheid zelf de regels van het spel zoals wie mag stemmen.
- Betekent niet dat deze actiemiddelen geen radicale verandering teweeg kunnen brengen: hij
kan wel organiseren, maar ook weggestemd worden en zo macht verliezen
Niet-conventionele vorm bepaald door participanten zelf bv. betogingen: demonstranten bepalen
zelf wanneer en hoe ze de straat op gaan.
- Niet conventionele middelen zijn niet persé bedreigend, wel moeilijk voor overheid om hier
gepast antwoord op te vinden
- Belangrijk voor effectiviteit van collectieve acties is hun stoorvermogen – bedreiging van
normale gang van zaken
Er ontstaan steeds nieuwe vormen van politieke participatie bijv. via social media of consumptie
(opzettelijk bepaalde producten aanschaffen als fair trade of boycotten als een producent die
milieunormen niet naleeft)
Over de politieke druk bestaat onenigheid: niet altijd duidelijk welk effect acties hebben
In het begin werd politieke participatie niet positief ervaren. Sommigen zagen hierin een aantasting
van de principes van de democratie: we kiezen vertegenwoordigers en die maken het beleid.
- Het zou ondemocratisch zijn de politiek over te laten aan ‘de macht van de straat’
, - Risico op overload: burgers zouden teveel eisen op politici afvuren
- Risico dat iedereen eisen gaat stellen die in tegenstrijd zijn met elkaar bang dat de
overheid deze eisen niet zal kunnen kanaliseren
Nu is er weinig overgebleven van deze sceptische houding ten opzichte van massale participatie. In
het algemeen beschouwt men een hoog participatieniveau bij een groot deel van de bevolking als
kenmerk van een volwaardige en sterke democratie
Ongelijke participatie
Ongelijkheden in participatie zijn hardnekkig bronnen van ongelijkheid:
1. Onderwijsniveau: hoger opgeleiden nemen actiever deel dan lager opgeleiden door meer kennis
en interesse over politiek, meer vaardigheden en plaatsen andere thema’s op de agenda dan
lager opgeleiden. Zo telt hun stem zwaarder mee.
kan leiden tot dualisering: lager geschoolden nemen niet alleen in minder mate deel, ze doen dat
ook op andere manieren en in een andere omgeving – lid van andere organisaties, stemmen op
andere partijen, info uit andere bronnen (eerder tv dan krant) 2 subculturen
2. Geslacht: jaren 50 – vrouwen minder belangstelling voor politiek. Objectieve redenen voor dit
verschil: vrouwen waren toen gemiddeld lager opgeleid en hadden minder vaak een betaalde
baan. Deze redenen zijn nu weggevallen.
participatie van vrouwen enorm gestegen maar kloof van participatieniveau blijft hardnekkig
2 redenen voor deze hardnekkigheid
- Ongelijkheden in privésfeer:
Vrouwen verrichten nog grotendeels huishoudelijk werk, minder vrije tijd voor bv politiek
- Verschillen bij organisaties zelf:
Vaak worden organisaties gedomineerd door mannen wat er voor zorgt dat de inbreng van
vrouwen niet altijd gewaardeerd of gestimuleerd wordt dit kan zorgen voor een selffulfilling
prophecy: vrouwen zullen zo minder geneigd zijn lid te worden van organisaties
Vrouwen vaker protesten en sociale bewegingen en mannen vaker politieke partijen
Gender gap: vrouwen hebben een andere politieke voorkeur dan mannen
Dalende participatie
Een hoog participatieniveau wordt gezien als basiskenmerk van een gezonde, goed functionerende
democratie. Toch is er sprake van een mogelijke daling v.d politieke participatie.
- Minder interesse in politiek minder kranten en nieuws volgen
- Minder betrokken bij het politieke en maatschappelijke gebeuren
Deze pessimistische beschrijving van Robert Putnam heeft geleid tot het opzetten van onderzoeken
om na te gaan of dit ook zo is, en zo ja, alleen in de VS of ook in de EU.
Geen dalende politieke participatie, wel verschuivingen en andere manieren
Intro tot de stof:
Materiele leefgebieden – werk, financiën, dagbesteding
Politiek = de stem van het volk
Politieke participatie
- Vertegenwoordiger kiezen, protesteren, in boom klimmen om kap te stoppen
Andere vormen van participatie:
Landelijk referendum zelf organiseren, Brieven schrijven aan regeringen, Burgeradviesraad
- Het probleem met de stem van een volk: dit eindigt meestal in dictatoriale regimes. Een volk
bestaat namelijk niet uit een mening, maar is pluriform en gelaagd. Zoveel mensen, zoveel
meningen. Dat maakt politieke processen dus ook niet altijd eenvoudig.
- Stem van de man.. Is dat wel zo? Er is niet 1 type burger, iedereen is anders. Gevaar als een
van die mensen aan de macht komen: alleen regels en wetten voor 1 bepaalde groep
Politiek is een middel om de chaos in het land te structureren/organiseren
Stemlozen / niet interessant gevangenen, jongeren, ouderen, asielzoekers, arme immigranten
- Moeilijke / onpopulaire onderwerpen blijven liggen: milieu, verzorgingsstaat etc.
Geld en geprofessionaliseerde lobby’s bepalen vaak of de politicus en dus de beleidsmaker luistert!
Greenpeace en PR.
Je kunt allereerst natuurlijk opkomen voor jezelf en je eigen belangen Als burger ben je vaak
geneigd dit te doen, bijv. bij verkiezingen kijk je naar partij die jou belangen het meest verdedigd. Is
overigens niet altijd goed, als iedereen denkt aan eigen belang, polariseer je je vertegenwoordiging
Politiek is een concept kan mening over verschillen Verschillende definities
betekent ook dat er verschillende onderwerpen wel of niet besproken worden in de politiek
Beleid –stuur in de auto– is het middel voor de bestuurder om ergens naar toe te gaan
• Deschouwer: politiek heeft te maken met het besturen van een samenleving
• Van Deth en Vis: een situatie waarbij de overheid betrokken is of bij zou moeten zijn
(gezondheidszorg, ziektepremie)
• Hoogerwerf: politiek is overheidsbeleid, alsmede de totstandkoming daarvan en de effecten
• Laver: politiek is elke mengeling van conflict en samenwerking(bijv. ruzie met buurman over
hoogte heg) schoolbestuur, gezin
• Lasswell: politiek is wie krijgt wat, wanneer en hoe?
• Easton: politiek is de gezaghebbende toedeling van waarden voor een samenleving
,Easton – er is een machthebber met gezag, die gezaghebber dikt waarden aan die hij belangrijk vindt
bijv. NL met participatieland en met christelijke feestdagen vrij
H5 Politieke participatie en sociale bewegingen (pag. 107-119)
In tegenstelling tot vroeger wil men tegenwoordig dat zo veel mogelijk mensen deelnemen aan de
politiek of er een actieve belangstelling voor hebben. Er zijn meerdere instrumenten om je mening te
geven naast verkiezingen.
Politieke participatie
Burgers van een democratie beschikken over formele kanalen om invloed uit te oefenen op het
politieke besluitvormingsproces: verkiezingen waarnaar de afgevaardigden hun belangen behartigen
en je verkiesbaar stellen
Politieke participatie = de mogelijkheid voor burgers om hun preferenties en belangen aan de
overheid door te spelen en op hen druk uit toe oefenen die tot antwoord leidt.
Een volwaardige vorm van politieke participatie heeft dus altijd 2 componenten:
- Informatie over de eigen voorkeuren en preferenties
die informatie is niet vrijblijvend en daarom 2 e component nodig
- Politieke druk: de burgers geven aan dat ze willen dat de beleidsmakers rekening houden
met hun vereisten. Die druk kan soms dwingend zijn.
Burgers beschikken dus over een groot aantal mogelijke instrumenten om hun mening te geven. Men
kan hierin een onderscheid maken tussen conventionele en niet-conventionele actiemiddelen.
Conventionele door de overheid/elite zelf georganiseerd. Hét voorbeeld hiervan zijn verkiezingen
en partijcongressen. Hierbij bepaalt de overheid zelf de regels van het spel zoals wie mag stemmen.
- Betekent niet dat deze actiemiddelen geen radicale verandering teweeg kunnen brengen: hij
kan wel organiseren, maar ook weggestemd worden en zo macht verliezen
Niet-conventionele vorm bepaald door participanten zelf bv. betogingen: demonstranten bepalen
zelf wanneer en hoe ze de straat op gaan.
- Niet conventionele middelen zijn niet persé bedreigend, wel moeilijk voor overheid om hier
gepast antwoord op te vinden
- Belangrijk voor effectiviteit van collectieve acties is hun stoorvermogen – bedreiging van
normale gang van zaken
Er ontstaan steeds nieuwe vormen van politieke participatie bijv. via social media of consumptie
(opzettelijk bepaalde producten aanschaffen als fair trade of boycotten als een producent die
milieunormen niet naleeft)
Over de politieke druk bestaat onenigheid: niet altijd duidelijk welk effect acties hebben
In het begin werd politieke participatie niet positief ervaren. Sommigen zagen hierin een aantasting
van de principes van de democratie: we kiezen vertegenwoordigers en die maken het beleid.
- Het zou ondemocratisch zijn de politiek over te laten aan ‘de macht van de straat’
, - Risico op overload: burgers zouden teveel eisen op politici afvuren
- Risico dat iedereen eisen gaat stellen die in tegenstrijd zijn met elkaar bang dat de
overheid deze eisen niet zal kunnen kanaliseren
Nu is er weinig overgebleven van deze sceptische houding ten opzichte van massale participatie. In
het algemeen beschouwt men een hoog participatieniveau bij een groot deel van de bevolking als
kenmerk van een volwaardige en sterke democratie
Ongelijke participatie
Ongelijkheden in participatie zijn hardnekkig bronnen van ongelijkheid:
1. Onderwijsniveau: hoger opgeleiden nemen actiever deel dan lager opgeleiden door meer kennis
en interesse over politiek, meer vaardigheden en plaatsen andere thema’s op de agenda dan
lager opgeleiden. Zo telt hun stem zwaarder mee.
kan leiden tot dualisering: lager geschoolden nemen niet alleen in minder mate deel, ze doen dat
ook op andere manieren en in een andere omgeving – lid van andere organisaties, stemmen op
andere partijen, info uit andere bronnen (eerder tv dan krant) 2 subculturen
2. Geslacht: jaren 50 – vrouwen minder belangstelling voor politiek. Objectieve redenen voor dit
verschil: vrouwen waren toen gemiddeld lager opgeleid en hadden minder vaak een betaalde
baan. Deze redenen zijn nu weggevallen.
participatie van vrouwen enorm gestegen maar kloof van participatieniveau blijft hardnekkig
2 redenen voor deze hardnekkigheid
- Ongelijkheden in privésfeer:
Vrouwen verrichten nog grotendeels huishoudelijk werk, minder vrije tijd voor bv politiek
- Verschillen bij organisaties zelf:
Vaak worden organisaties gedomineerd door mannen wat er voor zorgt dat de inbreng van
vrouwen niet altijd gewaardeerd of gestimuleerd wordt dit kan zorgen voor een selffulfilling
prophecy: vrouwen zullen zo minder geneigd zijn lid te worden van organisaties
Vrouwen vaker protesten en sociale bewegingen en mannen vaker politieke partijen
Gender gap: vrouwen hebben een andere politieke voorkeur dan mannen
Dalende participatie
Een hoog participatieniveau wordt gezien als basiskenmerk van een gezonde, goed functionerende
democratie. Toch is er sprake van een mogelijke daling v.d politieke participatie.
- Minder interesse in politiek minder kranten en nieuws volgen
- Minder betrokken bij het politieke en maatschappelijke gebeuren
Deze pessimistische beschrijving van Robert Putnam heeft geleid tot het opzetten van onderzoeken
om na te gaan of dit ook zo is, en zo ja, alleen in de VS of ook in de EU.
Geen dalende politieke participatie, wel verschuivingen en andere manieren
