23 Verbintenissen uit de wet: de rechtmatige daad
23.1 Inleiding
Na de behandeling van de onrechtmatige daad als een bron van verbintenissen in tekst 22, komen
we nu toe aan de rechtmatige daad als een bron van verbintenissen, namelijk:
- zaakwaarneming: titel 4, afdeling 1
- onverschuldigde betaling: titel 4 afdeling 2
- ongerechtvaardigde verrijking: titel 4 afdeling 3.
23.2 Zaakwaarneming
De zaakwaarneming is geregeld in de eerste afdeling van titel 4 van Boek 6.
Het woorddeel ‘zaak’ uit het begrip ‘zaakwaarneming ‘heeft niets te maken
met het begrip ‘zaak’ uit het goederenrecht, zoals omschreven in artikel 3:2.
Het woord zaak in de afdeling die we nu gaan behandelen, staat gelijk aan
‘belang’. Artikel 6:198 geeft een definitie van zaakwaarneming.
Uit de wetsbepaling kunnen we voor zaakwaarneming de volgende vereisten
halen.
Er moet sprake zijn van de behartiging van eens anders belang.
De belangenbehartiging moet willens en wetens geschieden. Dat
betekent dat de zaakwaarnemer ook de bedoeling moet hebben om
de belangen van een ander te behartigen.
Er moet een redelijke grond voor de belangenbehartiging zijn. Anders
gezegd: het optreden van de zaakwaarnemer moet gerechtvaardigd
zijn.
Tot slot moet de belangenbehartiging plaats hebben gevonden, zonder dat de zaakwaarnemer
hiertoe op grond van een rechtshandeling of een andere (privaatrechtelijke) rechtsverhouding
bevoegd was.
Hierbij valt dan bijvoorbeeld te denken aan een verplichting die kan bestaan op grond
van een arbeidsovereenkomst of een andere overeenkomst om iemands belangen te
behartigen.
Denk bijvoorbeeld aan de vertegenwoordiger van een grote firma. Ook kunnen we
denken aan het geval dat iemand onder curatele is gesteld (zie titel 16 van Boek 1).
De curator is dan op grond van de wet verplicht de belangen van zijn curandus te
behartigen.
We geven een voorbeeld van zaakwaarneming.
A is voor twee weken naar het buitenland vertrokken. Tijdens A’s afwezigheid breken dieven op een nacht bij A in
door twee ruiten in te slaan en nemen alleen wat klein-geld mee. Wel richten ze een enorme ravage aan.
De dag na de inbraak bemerkt A’s buurman B dat twee ruiten van A’s huis stuk zijn. B gaat poolshoogte nemen en
ontdekt dan de ravage.
B belt de politie en geeft een glasbedrijf opdracht de ingeslagen ruiten in het huis van A te vervangen door nieuwe.
Hier is sprake van zaakwaarneming door B, immers:
– B behartigt de belangen van A bij diens afwezigheid.
– B heeft ook de bedoeling om A’s belangen te behartigen.
– Het optreden van B is gerechtvaardigd.
– B heeft geen enkele verplichting om op wat voor grond dan ook de belangen van A te behartigen.
Iemand die als zaakwaarnemer optreedt, heeft bepaalde verplichtingen, te weten:
1. De zaakwaarnemer moet bij de zaakwaarneming de nodige zorg betrachten (artikel 6:199,
eerste lid).
2. De zaakwaarnemer moet een eenmaal begonnen zaakwaarneming voortzetten (artikel
6:199, eerste lid).
3. De zaakwaarnemer moet rekening en verantwoording afleggen aan degene wiens belangen
hij behartigd heeft (artikel 6:199, tweede lid).
23.1 Inleiding
Na de behandeling van de onrechtmatige daad als een bron van verbintenissen in tekst 22, komen
we nu toe aan de rechtmatige daad als een bron van verbintenissen, namelijk:
- zaakwaarneming: titel 4, afdeling 1
- onverschuldigde betaling: titel 4 afdeling 2
- ongerechtvaardigde verrijking: titel 4 afdeling 3.
23.2 Zaakwaarneming
De zaakwaarneming is geregeld in de eerste afdeling van titel 4 van Boek 6.
Het woorddeel ‘zaak’ uit het begrip ‘zaakwaarneming ‘heeft niets te maken
met het begrip ‘zaak’ uit het goederenrecht, zoals omschreven in artikel 3:2.
Het woord zaak in de afdeling die we nu gaan behandelen, staat gelijk aan
‘belang’. Artikel 6:198 geeft een definitie van zaakwaarneming.
Uit de wetsbepaling kunnen we voor zaakwaarneming de volgende vereisten
halen.
Er moet sprake zijn van de behartiging van eens anders belang.
De belangenbehartiging moet willens en wetens geschieden. Dat
betekent dat de zaakwaarnemer ook de bedoeling moet hebben om
de belangen van een ander te behartigen.
Er moet een redelijke grond voor de belangenbehartiging zijn. Anders
gezegd: het optreden van de zaakwaarnemer moet gerechtvaardigd
zijn.
Tot slot moet de belangenbehartiging plaats hebben gevonden, zonder dat de zaakwaarnemer
hiertoe op grond van een rechtshandeling of een andere (privaatrechtelijke) rechtsverhouding
bevoegd was.
Hierbij valt dan bijvoorbeeld te denken aan een verplichting die kan bestaan op grond
van een arbeidsovereenkomst of een andere overeenkomst om iemands belangen te
behartigen.
Denk bijvoorbeeld aan de vertegenwoordiger van een grote firma. Ook kunnen we
denken aan het geval dat iemand onder curatele is gesteld (zie titel 16 van Boek 1).
De curator is dan op grond van de wet verplicht de belangen van zijn curandus te
behartigen.
We geven een voorbeeld van zaakwaarneming.
A is voor twee weken naar het buitenland vertrokken. Tijdens A’s afwezigheid breken dieven op een nacht bij A in
door twee ruiten in te slaan en nemen alleen wat klein-geld mee. Wel richten ze een enorme ravage aan.
De dag na de inbraak bemerkt A’s buurman B dat twee ruiten van A’s huis stuk zijn. B gaat poolshoogte nemen en
ontdekt dan de ravage.
B belt de politie en geeft een glasbedrijf opdracht de ingeslagen ruiten in het huis van A te vervangen door nieuwe.
Hier is sprake van zaakwaarneming door B, immers:
– B behartigt de belangen van A bij diens afwezigheid.
– B heeft ook de bedoeling om A’s belangen te behartigen.
– Het optreden van B is gerechtvaardigd.
– B heeft geen enkele verplichting om op wat voor grond dan ook de belangen van A te behartigen.
Iemand die als zaakwaarnemer optreedt, heeft bepaalde verplichtingen, te weten:
1. De zaakwaarnemer moet bij de zaakwaarneming de nodige zorg betrachten (artikel 6:199,
eerste lid).
2. De zaakwaarnemer moet een eenmaal begonnen zaakwaarneming voortzetten (artikel
6:199, eerste lid).
3. De zaakwaarnemer moet rekening en verantwoording afleggen aan degene wiens belangen
hij behartigd heeft (artikel 6:199, tweede lid).
