01. Introductie:
De verschillende organisatieniveaus:
1. Biosfeer/aarde: de schil rondom de aarde waar leven mogelijk
is
2. Ecosystemen: geheel van levende organismen én levenloze
milieu in een gebied
3. Levensgemeenschap: alle populaties in een gebied
4. Populatie: groep organismen van één soort die in een gebied
relaties met elkaar aangaan
5. Organisme: een individu/ levend wezen
6. Orgaanstelsel: meerdere organen die samen een functie
vervullen
7. Orgaan: meerdere weefsels die samen een functie vervullen
8. Weefsel: meerdere cellen van een type die samen een functie
vervullen
9. Cel: eenheid van leven, vertoont levenskenmerken
o levenskenmerken: Alle kenmerken, eigenschappen en
processen die typisch zijn voor het leven zoals we dat op aarde
kennen. Zijn in het leven van een organisme in ieder geval op
een bepaald moment zichtbaar (groei, voortplanting,
stofwisseling (opnemen, omzetten en afgeven van stoffen),
waarnemen van en reageren op veranderingen in de
omgeving, organisatie van erfelijk materiaal)
11. Organel: celonderdeel dat een functie vervult
12. Molecuul: aan elkaar verbonden atomen
13. Atoom: bouwsteen van molecuul
o Emergente eigenschappen: nieuwe eigenschappen die op elke
hoger organisatieniveau verschijnen: wat gebeurt er met de
konijnenpopulatie door klimaatverandering?
o Opp./inhoud-ratio: verhouding opp. en volume organisme.
kleine organismes hebben groot opp. + klein volume
, 02. Celorganellen:
Alle celorganellen:
- celkern: organel in eukaryote cellen waarin de erfelijke informatie
(DNA) zit
- ribosomen: organel waar aminozuren aan elkaar worden gekoppeld
en zo de primaire structuur van een eiwit vormen
- ER (endoplasmatisch reticulum): organel waarin de primaire
eiwitstructuur wordt bewerkt tot een secundaire structuur, vervoerd
het gevormde eiwit
- ruw ER (met ribosomen): transportstelsel
- glad ER (zonder ribosomen): productie vetachtige stoffen
- golgi-systeem: organel waarin eiwitten verder worden bewerkt tot
een functionerend eiwit, zorgt er verder voor dat het eindproduct op
de juiste plek belandt
- celmembraan: organel dat als een ballon om de celinhoud zit,
regelt de uitwisseling van stoffen tussen de binnenkant van de cel
(intracellulair) met de omgeving
- celwand: stevige omhulling van cel, buiten celmembraan, bestaat
hoofdzakelijk uit netwerk cellulosevezels, dat ongehinderd …
- celskelet: eiwitdraden die de cel stevigheid geven, langs de draden
kan er transport plaatsvinden en kunnen organellen zich bewegen
- mitochondrium: organel dat ATP produceert door glucose en
andere organische moleculen te verbranden
- lysosoom: blaasje met enzymen (eiwitten) die worden gebruikt om
organische stoffen af te breken
- vacuole: organel kan stevigheid aan cel geven, blaasje gevuld met
water en opgeloste stoffen, zoals suiker, zouten, pigmenten en
afvalstoffen
- flagel: dient voor voortbeweging van eencellig organisme of
voortplantingscel
- cilliën (trilharen): hebben verschillende functies, zoals
voortbewegen plankton of zuiveren luchtwegen
- centrosoom (spoellichaampje): bestaan uit twee centriolen, speelt
belangrijke rol bij celdeling
- centriolen: twee loodrecht op elkaar staande buisjes van eiwitten,
vormen zo centrosoom
- plastiden: naam groep organellen in planten die in elkaar over
kunnen gaan:
- chloroplast: voor fotosynthese (bladgroenkorrel)
- chromoplast: kleustofkorrel
- leukoplast: opslagkorrel, bijv.:
o amyloplast: opslag zetmeel
De verschillende organisatieniveaus:
1. Biosfeer/aarde: de schil rondom de aarde waar leven mogelijk
is
2. Ecosystemen: geheel van levende organismen én levenloze
milieu in een gebied
3. Levensgemeenschap: alle populaties in een gebied
4. Populatie: groep organismen van één soort die in een gebied
relaties met elkaar aangaan
5. Organisme: een individu/ levend wezen
6. Orgaanstelsel: meerdere organen die samen een functie
vervullen
7. Orgaan: meerdere weefsels die samen een functie vervullen
8. Weefsel: meerdere cellen van een type die samen een functie
vervullen
9. Cel: eenheid van leven, vertoont levenskenmerken
o levenskenmerken: Alle kenmerken, eigenschappen en
processen die typisch zijn voor het leven zoals we dat op aarde
kennen. Zijn in het leven van een organisme in ieder geval op
een bepaald moment zichtbaar (groei, voortplanting,
stofwisseling (opnemen, omzetten en afgeven van stoffen),
waarnemen van en reageren op veranderingen in de
omgeving, organisatie van erfelijk materiaal)
11. Organel: celonderdeel dat een functie vervult
12. Molecuul: aan elkaar verbonden atomen
13. Atoom: bouwsteen van molecuul
o Emergente eigenschappen: nieuwe eigenschappen die op elke
hoger organisatieniveau verschijnen: wat gebeurt er met de
konijnenpopulatie door klimaatverandering?
o Opp./inhoud-ratio: verhouding opp. en volume organisme.
kleine organismes hebben groot opp. + klein volume
, 02. Celorganellen:
Alle celorganellen:
- celkern: organel in eukaryote cellen waarin de erfelijke informatie
(DNA) zit
- ribosomen: organel waar aminozuren aan elkaar worden gekoppeld
en zo de primaire structuur van een eiwit vormen
- ER (endoplasmatisch reticulum): organel waarin de primaire
eiwitstructuur wordt bewerkt tot een secundaire structuur, vervoerd
het gevormde eiwit
- ruw ER (met ribosomen): transportstelsel
- glad ER (zonder ribosomen): productie vetachtige stoffen
- golgi-systeem: organel waarin eiwitten verder worden bewerkt tot
een functionerend eiwit, zorgt er verder voor dat het eindproduct op
de juiste plek belandt
- celmembraan: organel dat als een ballon om de celinhoud zit,
regelt de uitwisseling van stoffen tussen de binnenkant van de cel
(intracellulair) met de omgeving
- celwand: stevige omhulling van cel, buiten celmembraan, bestaat
hoofdzakelijk uit netwerk cellulosevezels, dat ongehinderd …
- celskelet: eiwitdraden die de cel stevigheid geven, langs de draden
kan er transport plaatsvinden en kunnen organellen zich bewegen
- mitochondrium: organel dat ATP produceert door glucose en
andere organische moleculen te verbranden
- lysosoom: blaasje met enzymen (eiwitten) die worden gebruikt om
organische stoffen af te breken
- vacuole: organel kan stevigheid aan cel geven, blaasje gevuld met
water en opgeloste stoffen, zoals suiker, zouten, pigmenten en
afvalstoffen
- flagel: dient voor voortbeweging van eencellig organisme of
voortplantingscel
- cilliën (trilharen): hebben verschillende functies, zoals
voortbewegen plankton of zuiveren luchtwegen
- centrosoom (spoellichaampje): bestaan uit twee centriolen, speelt
belangrijke rol bij celdeling
- centriolen: twee loodrecht op elkaar staande buisjes van eiwitten,
vormen zo centrosoom
- plastiden: naam groep organellen in planten die in elkaar over
kunnen gaan:
- chloroplast: voor fotosynthese (bladgroenkorrel)
- chromoplast: kleustofkorrel
- leukoplast: opslagkorrel, bijv.:
o amyloplast: opslag zetmeel
