, Systeem aarde Samenvatting H1
Samenvatting Systeem aarde
1 Ons eiland in de ruimte
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe en waarom verandert het uiterlijk van het aardoppervlak als gevolg van
het verschuiven van aardplaten?
1.1 Planeet aarde
Deelvragen
1 Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
2 Hoe is de aardbol opgebouwd?
De derde planeet vanaf de zon
► De aarde en acht andere planeten draaien rond de zon en vormen ons
In de Melkweg zijn zonnestelsel. De zon is slechts één van de miljarden sterren van dit
miljarden Melkwegstelsel. De zon zorgt voor licht en warmte.
zonnestelsels, in het ● Mercurius, Venus, Aarde en Mars vormen de binnenplaneten. Jupiter,
heelal zijn ontelbare Saturnus, Uranus en Neptunus zijn de buitenplaneten. In tegenstelling tot
sterrenstelsels. de eerste vier, die uit steen bestaan, zijn dit gasplaneten.
Tijdschalen
► De aarde wordt geschat op 4,6 miljard jaar oud. Om deze lange periode
geologische tijdschaal te overzien, beschrijven geologen die met een geologische tijdschaal. Die is
verdeeld in tijdperken, perioden en tijdvakken.
relatieve tijdschaal ● Vroeger had men een relatieve tijdschaal waarin de volgorde van de
tijdperken bekend was, maar de ouderdom in jaren niet.
absolute ● Nu komt men door onderzoek van radioactief gesteente in de bodem tot
ouderdomsbepaling een absolute ouderdomsbepaling, waarbij jaartallen aan de tijdschaal zijn
gekoppeld.
Opbouw van de aarde
kern / mantel / korst ► De aarde is opgebouwd uit bolschillen: de kern, de mantel, de korst.
De bolschillen worden ● De kern is de binnenste schil en bestaat uit een mengsel van nikkel en
van binnen naar ijzer. Het binnenste deel van de kern is vast, de buitenkern vloeibaar.
buiten steeds lichter ● De mantel bestaat uit siliciumverbindingen met veel ijzer en magnesium.
en gaan vrij abrupt in De binnenmantel bestaat uit vaste stof en de buitenmantel is taai-vloeibaar.
elkaar over. ● De korst is de buitenste schil. Hij bestaat uit verbindingen van zuurstof
Onder gebergten kan met ijzer, calcium, magnesium, natrium en aluminium. De dikte van de
de dikte oplopen tot aardkorst varieert van 7 tot 10 kilometer onder de oceanen en van 30 tot 40
70 km. kilometer onder de continenten.
Moho-laag De grens tussen de korst en de mantel is de Moho-laag.
1.2 Drijvende continenten
Deelvragen
3 Wat is het principe van het actualiteitsbeginsel?
4 Welke bewijzen zijn er voor het bewegen van de aardplaten?
De Geo bovenbouw 5e editie havo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017
Samenvatting Systeem aarde
1 Ons eiland in de ruimte
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe en waarom verandert het uiterlijk van het aardoppervlak als gevolg van
het verschuiven van aardplaten?
1.1 Planeet aarde
Deelvragen
1 Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
2 Hoe is de aardbol opgebouwd?
De derde planeet vanaf de zon
► De aarde en acht andere planeten draaien rond de zon en vormen ons
In de Melkweg zijn zonnestelsel. De zon is slechts één van de miljarden sterren van dit
miljarden Melkwegstelsel. De zon zorgt voor licht en warmte.
zonnestelsels, in het ● Mercurius, Venus, Aarde en Mars vormen de binnenplaneten. Jupiter,
heelal zijn ontelbare Saturnus, Uranus en Neptunus zijn de buitenplaneten. In tegenstelling tot
sterrenstelsels. de eerste vier, die uit steen bestaan, zijn dit gasplaneten.
Tijdschalen
► De aarde wordt geschat op 4,6 miljard jaar oud. Om deze lange periode
geologische tijdschaal te overzien, beschrijven geologen die met een geologische tijdschaal. Die is
verdeeld in tijdperken, perioden en tijdvakken.
relatieve tijdschaal ● Vroeger had men een relatieve tijdschaal waarin de volgorde van de
tijdperken bekend was, maar de ouderdom in jaren niet.
absolute ● Nu komt men door onderzoek van radioactief gesteente in de bodem tot
ouderdomsbepaling een absolute ouderdomsbepaling, waarbij jaartallen aan de tijdschaal zijn
gekoppeld.
Opbouw van de aarde
kern / mantel / korst ► De aarde is opgebouwd uit bolschillen: de kern, de mantel, de korst.
De bolschillen worden ● De kern is de binnenste schil en bestaat uit een mengsel van nikkel en
van binnen naar ijzer. Het binnenste deel van de kern is vast, de buitenkern vloeibaar.
buiten steeds lichter ● De mantel bestaat uit siliciumverbindingen met veel ijzer en magnesium.
en gaan vrij abrupt in De binnenmantel bestaat uit vaste stof en de buitenmantel is taai-vloeibaar.
elkaar over. ● De korst is de buitenste schil. Hij bestaat uit verbindingen van zuurstof
Onder gebergten kan met ijzer, calcium, magnesium, natrium en aluminium. De dikte van de
de dikte oplopen tot aardkorst varieert van 7 tot 10 kilometer onder de oceanen en van 30 tot 40
70 km. kilometer onder de continenten.
Moho-laag De grens tussen de korst en de mantel is de Moho-laag.
1.2 Drijvende continenten
Deelvragen
3 Wat is het principe van het actualiteitsbeginsel?
4 Welke bewijzen zijn er voor het bewegen van de aardplaten?
De Geo bovenbouw 5e editie havo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017
