Hoorcollege 9 (5-3): Van ‘Jodenplaag’ tot ‘Asielplaag’. Historici en migratie
Analogie in krantenkoppen
- Krantenkop Coronavirus Frankrijk ‘Alerte Jaune’.
o ‘Le Péril Jaune’.
Betoog Russische socioloog.
Chinese arbeiders zouden wereldwijd arbeiders verdringen.
In Amerika ‘gele gevaar’ steeds terugkerend in teksten en spotprenten.
- Discussie en debat over stereotyperende opmerkingen en krantenberichten.
- De Telegraaf 7-1-2017: ‘Kansloze asielplaag ongehinderd verder’.
o Rel rondom dit artikel.
o Werd vorm van xenofobie genoemd.
o Vergelijking gemaakt met artikel ‘Jodenplaag in Amsterdam’ om connectie aan te
duiden en xenofobie bij Telegraaf bloot te leggen.
Artikel was niet van De Telegraaf maar van De Misthoorn (fascistisch blad).
o Term ‘Jodenplaag’ echter niet alleen voorbehouden aan fascisten -> ook katholieken
gebruikten deze term (De Tijd, 6-7-1941).
- Analogieën soms problematisch. Vergelijking met Tweede Wereldoorlog soms
problematisch.
- Term ‘Chinezenplaag’ ook breed gebruikte term.
Plaag, gevaar of invasie?
- ‘Plaag’ als manier om het vreemde of bepaald maatschappelijk probleem te duiden, hoort bij
de opkomende massamedia. Woord werd in de negentiende eeuw al gebruikt.
- Zegt iets over de manier waarop er omgegaan wordt met migranten.
- Depersonificeren van het individu.
1: Macht en onmacht van de Analogie
- Site NOS 230-10-2018:
o Achtergrondartikel over George Soros.
o Antisemitisch component -> ‘De jood Soros’.
o Beeld geschetst dat te maken zou hebben met zijn jodendom.
o NOS wilde parafraseren wat tegenstanders over Soros zeiden -> niet duidelijk
gemaakt in het artikel. Neergezet alsof het een waarheid of feit is.
o De Telegraaf veel kritiek op de manier waarop het artikel geschreven is (typerend).
- Stereotype van de inktvis met tentakels:
o Vaak gebruikt rondom joodse familie De Rothschild.
o Vergelijking alsof joodse elite de wereld zou overnemen.
o Beeld van joodse elite met tentakels bestaat nog steeds.
- George Soros (1930-):
o Joodse Hongaar.
o Vlucht in 1946 naar UK.
o Wordt steenrijk en invloedrijk.
o Stichter van de Open Society Foundation ter behoeve van civil societies.
o Gaan (neppe) verhalen over Soros dat hij geen vluchteling zou zijn maar een nazi zou
zijn.
o Soros + Migratie =
Veel afbeeldingen waarbij Soros direct in verband wordt gebracht met
migratiestromen.
Verschillende lagen van betekenis, antisemitische kant zeer opvallend.
, Beeld zeer dominant in Hongarije -> anti-EU politiek en anti-migratie politiek.
Afkeren tegen mensen die het land hebben verlaten en ook duidelijk tegen
Soros.
Gevaar van de Europese Unie benadrukt -> ‘Ze willen verplichte
herverdelingsquota inoeren. Ze willen de rechten van de lidstaten op
grensbescherming verzwakken.’
Nieuwe campagne waarin Hongaren gestimuleerd worden veel
kinderen te krijgen -> voordelen in leningen en beloningen.
- Victor Orbán -> minister-president Hongarije.
o Opgekomen in periode dat de Sovjet-Unie viel.
o Stelde zich op als liberaal. Ontwikkelt zich nu tot conservatieve leider met heel
andere idealen.
- Boedapest 15-3-2018:
o Toespraak Orbán.
o Herdenking van 150 jaar geleden grote revolutie 1848.
Wordt gezien als geboorte van moderne Hongaarse staat.
o Binnen herdenking allerlei historische analogieën gemaakt naar ander historisch
verleden.
Stelt Hongaren als dapper volk op die andere wereldrijken omver doen
werpen.
Standbeelden op plein inspiratie voor grote daden.
Historische gebeurtenissen naar voren halen om vergelijkingen te maken ->
komen in verschillende speeches naar voren.
- Analogie:
o Gelijkenissen.
Iets dat in het verleden gebeurde is hetzelfde als probleem van nut
o Verschillen.
Verschil benadrukken tussen verleden en heden. Situatie als toen niet willen.
o Evocatie.
Vergelijking met het verleden om te verlevendigen.
o Open of gesloten?
Gesloten -> iets van leren.
Open -> hoe nu verder nu vergelijking gemaakt is?
o München 1938 -> bekendste analogie.
Analogie 1 (Orbán): Het trauma van Trianon
- Verdragen aan het einde van WOI.
- Verdrag wordt nog steeds als traumatische gebeurtenis gezien.
- Hongarije werd twee keer zo klein als daarvoor, verloor grote stukken gebied.
- Analogie gebruiken om vergelijking te trekken met Brussel -> zij maken er een andere situatie
van.
Analogie 2 (Orbán): De helden van 1848
- Helden van 1848 waren dichters, juristen die in opstand kwamen om hun eigen koers te
willen bepalen.
- Opstand begon in Boedapest en zorgde voor ontstaan van een parlement.
- Inzetten op verhaal van burgers die samen toekomst van het land tegemoet gaan.
- Historische werkelijkheid zeer complexer.
o Direct sprake van dreigende burgeroorlog na revolutie 1848.
o Kroaten zouden in opstand komen.
o Minder helder dan het verhaal dat de burgerij nieuwe grondwet bedacht.
Analogie in krantenkoppen
- Krantenkop Coronavirus Frankrijk ‘Alerte Jaune’.
o ‘Le Péril Jaune’.
Betoog Russische socioloog.
Chinese arbeiders zouden wereldwijd arbeiders verdringen.
In Amerika ‘gele gevaar’ steeds terugkerend in teksten en spotprenten.
- Discussie en debat over stereotyperende opmerkingen en krantenberichten.
- De Telegraaf 7-1-2017: ‘Kansloze asielplaag ongehinderd verder’.
o Rel rondom dit artikel.
o Werd vorm van xenofobie genoemd.
o Vergelijking gemaakt met artikel ‘Jodenplaag in Amsterdam’ om connectie aan te
duiden en xenofobie bij Telegraaf bloot te leggen.
Artikel was niet van De Telegraaf maar van De Misthoorn (fascistisch blad).
o Term ‘Jodenplaag’ echter niet alleen voorbehouden aan fascisten -> ook katholieken
gebruikten deze term (De Tijd, 6-7-1941).
- Analogieën soms problematisch. Vergelijking met Tweede Wereldoorlog soms
problematisch.
- Term ‘Chinezenplaag’ ook breed gebruikte term.
Plaag, gevaar of invasie?
- ‘Plaag’ als manier om het vreemde of bepaald maatschappelijk probleem te duiden, hoort bij
de opkomende massamedia. Woord werd in de negentiende eeuw al gebruikt.
- Zegt iets over de manier waarop er omgegaan wordt met migranten.
- Depersonificeren van het individu.
1: Macht en onmacht van de Analogie
- Site NOS 230-10-2018:
o Achtergrondartikel over George Soros.
o Antisemitisch component -> ‘De jood Soros’.
o Beeld geschetst dat te maken zou hebben met zijn jodendom.
o NOS wilde parafraseren wat tegenstanders over Soros zeiden -> niet duidelijk
gemaakt in het artikel. Neergezet alsof het een waarheid of feit is.
o De Telegraaf veel kritiek op de manier waarop het artikel geschreven is (typerend).
- Stereotype van de inktvis met tentakels:
o Vaak gebruikt rondom joodse familie De Rothschild.
o Vergelijking alsof joodse elite de wereld zou overnemen.
o Beeld van joodse elite met tentakels bestaat nog steeds.
- George Soros (1930-):
o Joodse Hongaar.
o Vlucht in 1946 naar UK.
o Wordt steenrijk en invloedrijk.
o Stichter van de Open Society Foundation ter behoeve van civil societies.
o Gaan (neppe) verhalen over Soros dat hij geen vluchteling zou zijn maar een nazi zou
zijn.
o Soros + Migratie =
Veel afbeeldingen waarbij Soros direct in verband wordt gebracht met
migratiestromen.
Verschillende lagen van betekenis, antisemitische kant zeer opvallend.
, Beeld zeer dominant in Hongarije -> anti-EU politiek en anti-migratie politiek.
Afkeren tegen mensen die het land hebben verlaten en ook duidelijk tegen
Soros.
Gevaar van de Europese Unie benadrukt -> ‘Ze willen verplichte
herverdelingsquota inoeren. Ze willen de rechten van de lidstaten op
grensbescherming verzwakken.’
Nieuwe campagne waarin Hongaren gestimuleerd worden veel
kinderen te krijgen -> voordelen in leningen en beloningen.
- Victor Orbán -> minister-president Hongarije.
o Opgekomen in periode dat de Sovjet-Unie viel.
o Stelde zich op als liberaal. Ontwikkelt zich nu tot conservatieve leider met heel
andere idealen.
- Boedapest 15-3-2018:
o Toespraak Orbán.
o Herdenking van 150 jaar geleden grote revolutie 1848.
Wordt gezien als geboorte van moderne Hongaarse staat.
o Binnen herdenking allerlei historische analogieën gemaakt naar ander historisch
verleden.
Stelt Hongaren als dapper volk op die andere wereldrijken omver doen
werpen.
Standbeelden op plein inspiratie voor grote daden.
Historische gebeurtenissen naar voren halen om vergelijkingen te maken ->
komen in verschillende speeches naar voren.
- Analogie:
o Gelijkenissen.
Iets dat in het verleden gebeurde is hetzelfde als probleem van nut
o Verschillen.
Verschil benadrukken tussen verleden en heden. Situatie als toen niet willen.
o Evocatie.
Vergelijking met het verleden om te verlevendigen.
o Open of gesloten?
Gesloten -> iets van leren.
Open -> hoe nu verder nu vergelijking gemaakt is?
o München 1938 -> bekendste analogie.
Analogie 1 (Orbán): Het trauma van Trianon
- Verdragen aan het einde van WOI.
- Verdrag wordt nog steeds als traumatische gebeurtenis gezien.
- Hongarije werd twee keer zo klein als daarvoor, verloor grote stukken gebied.
- Analogie gebruiken om vergelijking te trekken met Brussel -> zij maken er een andere situatie
van.
Analogie 2 (Orbán): De helden van 1848
- Helden van 1848 waren dichters, juristen die in opstand kwamen om hun eigen koers te
willen bepalen.
- Opstand begon in Boedapest en zorgde voor ontstaan van een parlement.
- Inzetten op verhaal van burgers die samen toekomst van het land tegemoet gaan.
- Historische werkelijkheid zeer complexer.
o Direct sprake van dreigende burgeroorlog na revolutie 1848.
o Kroaten zouden in opstand komen.
o Minder helder dan het verhaal dat de burgerij nieuwe grondwet bedacht.
