Hoorcollege 4 – Internationaal Privaatrecht – Bescherming van zwakkeren en publieke belangen
Weer een foto: kerncentrale Boezier (staat in Iran). Beschermen van het publieke belang. Wat is er dan
voor IPR van belang? Als de kerncentrale ontploft en schade veroorzaakt, dan OD (volgende week).
Westerse wereld, allemaal sancties ingesteld tegen kerncentraleprogramma van Iran. Sancties zijn
regels die direct van invloed kunnen zijn op de vraag of burgers en bedrijven handel mogen drijven
met Iran en welke handel dan? Dan heb je het over Eingriffnormen, normen die vanuit publieke
belangen inrijpen op private verhoudingen. Dan zit je dus in IPR, dan heb je een contract gesloten en
ineens mag je hem niet meer uitvoeren. Dat is dus de link van deze week.
Savigny en internationale overeenkomsten
Partij autonomie – rechtskeuze vrijheid
Nauwste verbondenheid:
o Leer van de kenmerkende prestatie
o Nauwere band correctie
Alternatieven – Tweesporigheid (2x)
Aangepaste aanknoping bij meerzijdige verwijzing
o Beschermingsbeginsel – functionele aanknoping
o Begunstiging
Voorrangsregels – eenzijdige afbakening
Ene kant grote mate van partij autonomie, partijen niets geregeld, dan gekeken naar recht van het land
dat het nauwst verbonden is. Systeem wijkt op twee manieren af, ene hebben we al gezien bij
consumenten je kunt een afwijkende meerzijdige verwijzingsregel maken voor contracten waar
bijvoorbeeld een zwakkere partij bij is betrokken. Twee beginsels sluiten daarbij aan:
beschermingsbeginsel (aanknopingspunt wordt gezocht bij degene die je wil beschermen, daarom ook
wel functionele aanknoping, bij het zoeken bij de relevante aanknopingsfactor, hou je rekening met de
functie van het recht en als het heel duidelijk gericht is op de berscherming van partijen, knoop je bij
die aan en niet bij de ander. Voorbeelden: consumenten, werknemers) en begunstigingsbeginsel (moet
ten goede komen aan bepaalde partij/beste resultaat). Twee systeem ziet op de voorrangsregel.
IPR is tweesporig geworden, zowel meerzijdige verwijzingsregels als eenzijdige afbakening wordt
gebruikt. Ook wordt wel eens gebruikt om te zeggen dat we op meerdere sporen zitten qua
verwijzingsmethode. Die is niet alleen maar meer neutraal, maar streeft ook materiele doelen na door
beschermen en begunstigde. Het oude systeem van Savigny is dus op twee manieren aangepast aan het
feit dat we wel degelijk bepaalde doelen nastreven in het privaatrecht en het dus terug moet komen in
het IPR. Het is niet neutraal, we willen iets met het privaatrecht. Savigny ging uit dat het privaatrecht
uit de mensen voorkwam en de staat daar geen belang bij heeft, dat is niet meer zo. De staat beoogt
duidelijk maatschappelijke doelen bij het privaatrecht en dat komt terug in het IPR.
Zwakkere contractpartijen in Rome I
Bescherming – objectieve verwijzing knoopt aan bij de sociale omgeving van de zwakkere
partij (woonplaats of werkplek)
Begunstiging – rechtskeuze mag, maar kan niet tot verlies aan bescherming voor de zwakkere
partij leiden (consumenten en werknemers)
Afdoende bescherming van
o zwakkere partijen
o publieke belangen
(is dat afdoende, of moet je daarnaast ook nog wat anders doen? Namelijk gebruik maken van de
voorrangsregels).
Internationale arbeidsovereenkomsten – Art. 8 Rome I
Lid 1 Rechtskeuze, maar geen verlies aan bescherming
1
, Lid 2 Land waar of, bij gebreke daarvan, van waaruit de werknemer ter uitvoering van de
overeenkomst gewoonlijk zijn arbeid verricht
Lid 3 indien het toepasselijk recht niet overeenkomst lid 2 kan worden vastgesteld: land waar
zich de vestiging bevindt die de werknemer in dienst heeft genomen
Lid 4 tenzij uit het geheel der omstandigheden blijkt dat de overeenkomst een (kennelijk)
nauwere band heeft met een ander land
Arbeidsovereenkomsten, een van de lastige contracten om mee om te gaan. Erg controversieel
sociaaleconomisch thema. Als je het over internationale arbeidsovereenkomsten hebt, heb je het per
definitie over internationale arbeidsmigratie. Mensen die van het ene land naar het andere land
trekken, om daar te gaan werken. Hoe regel je dat nou op een manier die recht doet aan alle belangen?
In Rome I is het gewoon een overeenkomst, ook in Brussel I wordt het benadrukt als overeenkomst.
Dit is niet altijd het geval, maar bij het IPR vaak wel. Vervolgens moet je de overeenkomst
thuisbrengen, zie daarvoor artikel 8 Rome I.
Artikel 8 Rome I / art. 6 EVO / art. 21 Brussel I Bis (uitspraken)
Bepaling van het gewone werkland
o De handelsvertegenwoordiger (C-383/95 Rutten/Cross) (centrum aan te wijzen, van
waaruit je werkt, waar ook veel klanten zitten, kantoor waar hij zijn administratie deed
en afspraken inplande).
o De kok in de offshore (C-37/00 Weber v Universal Ogden) (gaat dus om waar werkt
iemand de langste/meeste tijd in de hele duur van de verhouding)
o De vrachtwagenchauffeur (Koelzsch), de zeeman (C-384/10 Voogsgeerd) () en de
cabin crew (Nogueira v Ryanair C-168/16). (Aanknoping aan de werkplek beschermd
de werknemer, die beoogt een toegankelijke rechter te bieden en hem in te bedden in
zijn sociale omgeving, moet dus gaan over de daadwerkelijke uitvoering van de
arbeid. Geldt voor de chauffeur, voor de zeeman en ook voor de piloot. Als jij voor
Ryanair vliegt vanaf eindhoven, dan is eindhoven de plek van waaruit je werkt.
Chauffeur werkt voor Luxemburgsbedrijf. Hij haalde bloemen op in Denemarken en
transporteerde die via Duitsland naar Europa en kwam nooit in Luxemburg. Hier was
het dus Duitsland en geen Luxemburgs recht). Gaat dus om reele uitvoering van de
overeenkomst, om het centrum.
Bepaling van de vestiging van indienstneming (C-384/10 Voogsgeerd) (Omdat het zo ruim
wordt uitgelegd, kom je eigenlijk niet bij de indienstneming. Daarom is dit ook een heel
formeel critierum, gaat alleen maar om de totstandkoming van de overeenkomst en welk
bedrijfsonderdeel daarbij was betrokken. Dat kan dus vervolgens helemaal geen relevant land
meer zijn voor de uitvoering en het latere vervolg, maar als dat zo is dan kan je voor
toepasselijk recht altijd nog afwijken naar de nauwere band).
Bepaling van de nauwere band – geldt alleen voor toepasselijk recht!!
o De expat/grensarbeider (C-64/12 Schlecker v Boedeker) (Hof moest hierin uitleggen
wat er met die nauwere band exceptie wordt bedoeld en ook daar speelt weer de
sociaaleconomische situatie een grote rol. Schlecker was een Duits drogisterijketen,
de Duitse mevrouw Boedeker was een bedrijfsleider voor de Nederlandse vestigingen
en dat had ze 11 jaar gedaan, maar woonde nog steeds in Duitsland. Bij reorganisatie
moest Boedeker weer in Duitsland gaan werken. Zij beriep zich op Nederlands recht.
Schlecker zei nee beiden zijn Duits, blablabla. Hoezo Nederlands recht. HR wilde
weten wat geldt er nou? Nederland was het gewone werkland, ze was zo duidelijk
ingebed in de Nederlandse verhouding, mag je dan nog wel afwijken? Hof zei ja. Ook
al heeft iemand een vaste werkplek in een land, als alle andere omstandigheden naar
een ander land verwijzen, is dat land vanuit het perspectief van de werknemer nauwer
verbonden en moet je dat toepassen, ook dat is een vorm van bescherming. Dit was
ongunstig voor werknemer, maar alsnog geldt het). hierdoor kreeg je dus dat een
pool, die in NL werkt, veel minder verdient, omdat Pools recht van toepassing is, dit
was dus een fout.
2
Weer een foto: kerncentrale Boezier (staat in Iran). Beschermen van het publieke belang. Wat is er dan
voor IPR van belang? Als de kerncentrale ontploft en schade veroorzaakt, dan OD (volgende week).
Westerse wereld, allemaal sancties ingesteld tegen kerncentraleprogramma van Iran. Sancties zijn
regels die direct van invloed kunnen zijn op de vraag of burgers en bedrijven handel mogen drijven
met Iran en welke handel dan? Dan heb je het over Eingriffnormen, normen die vanuit publieke
belangen inrijpen op private verhoudingen. Dan zit je dus in IPR, dan heb je een contract gesloten en
ineens mag je hem niet meer uitvoeren. Dat is dus de link van deze week.
Savigny en internationale overeenkomsten
Partij autonomie – rechtskeuze vrijheid
Nauwste verbondenheid:
o Leer van de kenmerkende prestatie
o Nauwere band correctie
Alternatieven – Tweesporigheid (2x)
Aangepaste aanknoping bij meerzijdige verwijzing
o Beschermingsbeginsel – functionele aanknoping
o Begunstiging
Voorrangsregels – eenzijdige afbakening
Ene kant grote mate van partij autonomie, partijen niets geregeld, dan gekeken naar recht van het land
dat het nauwst verbonden is. Systeem wijkt op twee manieren af, ene hebben we al gezien bij
consumenten je kunt een afwijkende meerzijdige verwijzingsregel maken voor contracten waar
bijvoorbeeld een zwakkere partij bij is betrokken. Twee beginsels sluiten daarbij aan:
beschermingsbeginsel (aanknopingspunt wordt gezocht bij degene die je wil beschermen, daarom ook
wel functionele aanknoping, bij het zoeken bij de relevante aanknopingsfactor, hou je rekening met de
functie van het recht en als het heel duidelijk gericht is op de berscherming van partijen, knoop je bij
die aan en niet bij de ander. Voorbeelden: consumenten, werknemers) en begunstigingsbeginsel (moet
ten goede komen aan bepaalde partij/beste resultaat). Twee systeem ziet op de voorrangsregel.
IPR is tweesporig geworden, zowel meerzijdige verwijzingsregels als eenzijdige afbakening wordt
gebruikt. Ook wordt wel eens gebruikt om te zeggen dat we op meerdere sporen zitten qua
verwijzingsmethode. Die is niet alleen maar meer neutraal, maar streeft ook materiele doelen na door
beschermen en begunstigde. Het oude systeem van Savigny is dus op twee manieren aangepast aan het
feit dat we wel degelijk bepaalde doelen nastreven in het privaatrecht en het dus terug moet komen in
het IPR. Het is niet neutraal, we willen iets met het privaatrecht. Savigny ging uit dat het privaatrecht
uit de mensen voorkwam en de staat daar geen belang bij heeft, dat is niet meer zo. De staat beoogt
duidelijk maatschappelijke doelen bij het privaatrecht en dat komt terug in het IPR.
Zwakkere contractpartijen in Rome I
Bescherming – objectieve verwijzing knoopt aan bij de sociale omgeving van de zwakkere
partij (woonplaats of werkplek)
Begunstiging – rechtskeuze mag, maar kan niet tot verlies aan bescherming voor de zwakkere
partij leiden (consumenten en werknemers)
Afdoende bescherming van
o zwakkere partijen
o publieke belangen
(is dat afdoende, of moet je daarnaast ook nog wat anders doen? Namelijk gebruik maken van de
voorrangsregels).
Internationale arbeidsovereenkomsten – Art. 8 Rome I
Lid 1 Rechtskeuze, maar geen verlies aan bescherming
1
, Lid 2 Land waar of, bij gebreke daarvan, van waaruit de werknemer ter uitvoering van de
overeenkomst gewoonlijk zijn arbeid verricht
Lid 3 indien het toepasselijk recht niet overeenkomst lid 2 kan worden vastgesteld: land waar
zich de vestiging bevindt die de werknemer in dienst heeft genomen
Lid 4 tenzij uit het geheel der omstandigheden blijkt dat de overeenkomst een (kennelijk)
nauwere band heeft met een ander land
Arbeidsovereenkomsten, een van de lastige contracten om mee om te gaan. Erg controversieel
sociaaleconomisch thema. Als je het over internationale arbeidsovereenkomsten hebt, heb je het per
definitie over internationale arbeidsmigratie. Mensen die van het ene land naar het andere land
trekken, om daar te gaan werken. Hoe regel je dat nou op een manier die recht doet aan alle belangen?
In Rome I is het gewoon een overeenkomst, ook in Brussel I wordt het benadrukt als overeenkomst.
Dit is niet altijd het geval, maar bij het IPR vaak wel. Vervolgens moet je de overeenkomst
thuisbrengen, zie daarvoor artikel 8 Rome I.
Artikel 8 Rome I / art. 6 EVO / art. 21 Brussel I Bis (uitspraken)
Bepaling van het gewone werkland
o De handelsvertegenwoordiger (C-383/95 Rutten/Cross) (centrum aan te wijzen, van
waaruit je werkt, waar ook veel klanten zitten, kantoor waar hij zijn administratie deed
en afspraken inplande).
o De kok in de offshore (C-37/00 Weber v Universal Ogden) (gaat dus om waar werkt
iemand de langste/meeste tijd in de hele duur van de verhouding)
o De vrachtwagenchauffeur (Koelzsch), de zeeman (C-384/10 Voogsgeerd) () en de
cabin crew (Nogueira v Ryanair C-168/16). (Aanknoping aan de werkplek beschermd
de werknemer, die beoogt een toegankelijke rechter te bieden en hem in te bedden in
zijn sociale omgeving, moet dus gaan over de daadwerkelijke uitvoering van de
arbeid. Geldt voor de chauffeur, voor de zeeman en ook voor de piloot. Als jij voor
Ryanair vliegt vanaf eindhoven, dan is eindhoven de plek van waaruit je werkt.
Chauffeur werkt voor Luxemburgsbedrijf. Hij haalde bloemen op in Denemarken en
transporteerde die via Duitsland naar Europa en kwam nooit in Luxemburg. Hier was
het dus Duitsland en geen Luxemburgs recht). Gaat dus om reele uitvoering van de
overeenkomst, om het centrum.
Bepaling van de vestiging van indienstneming (C-384/10 Voogsgeerd) (Omdat het zo ruim
wordt uitgelegd, kom je eigenlijk niet bij de indienstneming. Daarom is dit ook een heel
formeel critierum, gaat alleen maar om de totstandkoming van de overeenkomst en welk
bedrijfsonderdeel daarbij was betrokken. Dat kan dus vervolgens helemaal geen relevant land
meer zijn voor de uitvoering en het latere vervolg, maar als dat zo is dan kan je voor
toepasselijk recht altijd nog afwijken naar de nauwere band).
Bepaling van de nauwere band – geldt alleen voor toepasselijk recht!!
o De expat/grensarbeider (C-64/12 Schlecker v Boedeker) (Hof moest hierin uitleggen
wat er met die nauwere band exceptie wordt bedoeld en ook daar speelt weer de
sociaaleconomische situatie een grote rol. Schlecker was een Duits drogisterijketen,
de Duitse mevrouw Boedeker was een bedrijfsleider voor de Nederlandse vestigingen
en dat had ze 11 jaar gedaan, maar woonde nog steeds in Duitsland. Bij reorganisatie
moest Boedeker weer in Duitsland gaan werken. Zij beriep zich op Nederlands recht.
Schlecker zei nee beiden zijn Duits, blablabla. Hoezo Nederlands recht. HR wilde
weten wat geldt er nou? Nederland was het gewone werkland, ze was zo duidelijk
ingebed in de Nederlandse verhouding, mag je dan nog wel afwijken? Hof zei ja. Ook
al heeft iemand een vaste werkplek in een land, als alle andere omstandigheden naar
een ander land verwijzen, is dat land vanuit het perspectief van de werknemer nauwer
verbonden en moet je dat toepassen, ook dat is een vorm van bescherming. Dit was
ongunstig voor werknemer, maar alsnog geldt het). hierdoor kreeg je dus dat een
pool, die in NL werkt, veel minder verdient, omdat Pools recht van toepassing is, dit
was dus een fout.
2
