Canonitems Hoofdstuk 5
Erasmus een internationaal humanist
Komt uit Rotterdam en is humanist -> denken op basis van klassieke geschriften (denken ipv
geloof aanhangen en aannemen)
Een van de invloedrijkste denkers uit renaissance
Lof der Zotheid is zijn bekendste werk
Erasmus probeert de kerk te hervormen -> terug te gaan naar vroegere en eenvoudige
christenen -> trouw aan kerk
Humanisme zorgt uiteindelijk voor splitsing van de kerk
Karel V De Nederlanden als bestuurlijke eenheid
Geboren in 1500 in gent
In 1515 wordt hij Heer der Nederlanden -> in 1543 pas echt de baas alles -> in 1548 op
Rijksdag erkenning afzonderlijk deel van zijn rijk -> Filips II
In 1516 erft hij Spanje en de overzeese gebieden (Amerika)
In 1519 wordt hij gekozen tot keizer van Duitsland
Hij heerste in het rijk waar de zon nooit onderging
Zijn hoofddoelen:
- Katholieke geloof beschermen tegen protestantisme
Boekverbranding, ketters, maatregelen steeds strenger -> NL
Luther in de ban -> Dl
1555 treedt hij af omdat het verdrijven van het protestantisme niet lukt
Ferdinand (opvolger Duitse keizer) moest in 1558 stemmen voor godsdienstvrede ->
Godsdienstvrede van Augsburg
- De centrale macht van de regering in Brussel vergroten -> raden instellen
Geheime Raad -> algemeen bestuur en justitie, universitair geschoolden
Raad van Financiën -> toezicht op schatkist/belastingen, juristen en deel edelen
Raad van State -> advies oorlog/vrede, edelen
Raad van State (edelen) hadden eerst alle macht en gaan zich hierom verzetten
De Beeldenstorm godsdienststrijd
Ivm de geloofsvervolgingen ontstond er een opstand, hierdoor boden de adel in 1566 het
Smeekschrift aan, aan Margaretha van Parma om de vervolgingen te laten staken
Hier werden ze voor het eerst neerbuigend geuzen genoemd
Margaretha stemde in en er kwam opschorting van de plakkaten -> hagenpreken overal
Als reactie hierop kwam er in 1566 een Beeldenstorm. Het volk plunderde de katholieke kerk
in een golf vanuit Antwerpen naar Groningen
Als reactie werd Filips 2 heel boos en ging daders straffen
Met behulp van edelen sloeg Margaretha de opstand neer -> alsnog kwam Alva
Alva stelt Raad van Beroerten -> Bloedraad in
, Willem van Oranje van rebelse edelman tot ‘vader des vaderlands’
Edelman die zich verzette tegen geringe invloed adel en geloofsvervolgingen
Geboren in Dillenbrug 1533
In 1544 erfde hij het onafhankelijke Franse vorstendom Orange
Hij verhuisde naar het hof van Karel V en werd katholiek
De Zwijger -> kon zijn mond houden tot gunstig is maar ook andere mening
Verschillen met Filips II
Adel vond
- Dat ze buiten landsbestuur werden gehouden
- Ze door nieuwe voorwaarden benoemen bisschoppen werden benadeeld
- Geloofsvervolgingen te streng
- Geen vaste belasting
De rest ergerde zich aan
- Overdadige levenswijze deel katholieke geestelijken
- Spaanse soldaten in nl
- Hoge belastingen
- Slechte economische omstandigheden/hongersnood
- Strenge vervolgingen
Willem van Oranje ging naar Duitsland na Beeldenstorm om te schuilen
Valt Nl binnen in 1568 maar mislukt door onvoldoende volkssteun
Slag bij Heiligerlee is begin 80-jarige oorlog
Na invoering penningen door Alva waardoor WvO steun kreeg
In 1572 inname Den Briel -> leidt tot meerde opstanden -> beleg van Haarlem, strandde in
1574 voor Leiden
Geldgebrek aan Spaanse zijde leidde tot muiterijen
Pacificatie van Gent in 1579 -> vrede
Unie van Atrecht (katholiek) en Unie van Utrecht (protestant)
Filips verklaar WvO vogelvrij (leider opstand) Vermoord
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een staatkundig unicum
Reactie op Willem v Oranje vogelvrij is Plakkaat van Verlatinghe door Staten-Generaal ->
Franse en Engelse koningen sturen hulp maar werk niet
1588 kunnen ze geen leider vinden dus De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Functie stadhouder -> Maurits (zoon WvO)
Bestuur door Staten-Generaal samen met stadhouder en raadspensionaris
Officiële godsdienst calvinisme maar je mag eigen geloof belijden
Maurits hoofd van het leger -> veel militaire successen
Johan van Oldenbarnevelt is raadspensionaris
In 1600 strijd tussen Maurits en Oldenbarnevelt
Erasmus een internationaal humanist
Komt uit Rotterdam en is humanist -> denken op basis van klassieke geschriften (denken ipv
geloof aanhangen en aannemen)
Een van de invloedrijkste denkers uit renaissance
Lof der Zotheid is zijn bekendste werk
Erasmus probeert de kerk te hervormen -> terug te gaan naar vroegere en eenvoudige
christenen -> trouw aan kerk
Humanisme zorgt uiteindelijk voor splitsing van de kerk
Karel V De Nederlanden als bestuurlijke eenheid
Geboren in 1500 in gent
In 1515 wordt hij Heer der Nederlanden -> in 1543 pas echt de baas alles -> in 1548 op
Rijksdag erkenning afzonderlijk deel van zijn rijk -> Filips II
In 1516 erft hij Spanje en de overzeese gebieden (Amerika)
In 1519 wordt hij gekozen tot keizer van Duitsland
Hij heerste in het rijk waar de zon nooit onderging
Zijn hoofddoelen:
- Katholieke geloof beschermen tegen protestantisme
Boekverbranding, ketters, maatregelen steeds strenger -> NL
Luther in de ban -> Dl
1555 treedt hij af omdat het verdrijven van het protestantisme niet lukt
Ferdinand (opvolger Duitse keizer) moest in 1558 stemmen voor godsdienstvrede ->
Godsdienstvrede van Augsburg
- De centrale macht van de regering in Brussel vergroten -> raden instellen
Geheime Raad -> algemeen bestuur en justitie, universitair geschoolden
Raad van Financiën -> toezicht op schatkist/belastingen, juristen en deel edelen
Raad van State -> advies oorlog/vrede, edelen
Raad van State (edelen) hadden eerst alle macht en gaan zich hierom verzetten
De Beeldenstorm godsdienststrijd
Ivm de geloofsvervolgingen ontstond er een opstand, hierdoor boden de adel in 1566 het
Smeekschrift aan, aan Margaretha van Parma om de vervolgingen te laten staken
Hier werden ze voor het eerst neerbuigend geuzen genoemd
Margaretha stemde in en er kwam opschorting van de plakkaten -> hagenpreken overal
Als reactie hierop kwam er in 1566 een Beeldenstorm. Het volk plunderde de katholieke kerk
in een golf vanuit Antwerpen naar Groningen
Als reactie werd Filips 2 heel boos en ging daders straffen
Met behulp van edelen sloeg Margaretha de opstand neer -> alsnog kwam Alva
Alva stelt Raad van Beroerten -> Bloedraad in
, Willem van Oranje van rebelse edelman tot ‘vader des vaderlands’
Edelman die zich verzette tegen geringe invloed adel en geloofsvervolgingen
Geboren in Dillenbrug 1533
In 1544 erfde hij het onafhankelijke Franse vorstendom Orange
Hij verhuisde naar het hof van Karel V en werd katholiek
De Zwijger -> kon zijn mond houden tot gunstig is maar ook andere mening
Verschillen met Filips II
Adel vond
- Dat ze buiten landsbestuur werden gehouden
- Ze door nieuwe voorwaarden benoemen bisschoppen werden benadeeld
- Geloofsvervolgingen te streng
- Geen vaste belasting
De rest ergerde zich aan
- Overdadige levenswijze deel katholieke geestelijken
- Spaanse soldaten in nl
- Hoge belastingen
- Slechte economische omstandigheden/hongersnood
- Strenge vervolgingen
Willem van Oranje ging naar Duitsland na Beeldenstorm om te schuilen
Valt Nl binnen in 1568 maar mislukt door onvoldoende volkssteun
Slag bij Heiligerlee is begin 80-jarige oorlog
Na invoering penningen door Alva waardoor WvO steun kreeg
In 1572 inname Den Briel -> leidt tot meerde opstanden -> beleg van Haarlem, strandde in
1574 voor Leiden
Geldgebrek aan Spaanse zijde leidde tot muiterijen
Pacificatie van Gent in 1579 -> vrede
Unie van Atrecht (katholiek) en Unie van Utrecht (protestant)
Filips verklaar WvO vogelvrij (leider opstand) Vermoord
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een staatkundig unicum
Reactie op Willem v Oranje vogelvrij is Plakkaat van Verlatinghe door Staten-Generaal ->
Franse en Engelse koningen sturen hulp maar werk niet
1588 kunnen ze geen leider vinden dus De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Functie stadhouder -> Maurits (zoon WvO)
Bestuur door Staten-Generaal samen met stadhouder en raadspensionaris
Officiële godsdienst calvinisme maar je mag eigen geloof belijden
Maurits hoofd van het leger -> veel militaire successen
Johan van Oldenbarnevelt is raadspensionaris
In 1600 strijd tussen Maurits en Oldenbarnevelt
