Inhoud
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap.............................................................................2
Hoofdstuk 2: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard.....................................................4
Hoofdstuk 3: Sensatie en perceptie...................................................................................................................8
Hoofdstuk 4: Leren en omgeving.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 5: Geheugen...................................................................................................................................15
Hoofdstuk 6: Denken en intelligentie..............................................................................................................18
Hoofdstuk 9: Motivatie en emotie...................................................................................................................22
Hoofdstuk 10: Persoonlijkheid: Theorieën van de gehele persoon.................................................................26
Hoofdstuk 14: Stress, gezondheid en welzijn..................................................................................................30
,Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie = afkomstig van Oudgrieks psyche = “geest”. -ologie = “gebied van studie”
Letterlijke betekenis psychologie = de studie van de geest (wetenschap van gedrag en mentale processen)
Tabel 1.1 De zes perspectieven van psychologie pag. 17
Perspectief Idee Wat bepaalt gedrag? Wie?
Biologisch Het lichaam kan apart van - Hersenen René Descartes
de geest worden bestudeerd - Zenuwstelsel
- Endocriene stelsel (hormoonstelstel)
- Genen
- Fysieke kenmerken
Cognitief Nadruk ligt op mentale - Mentale processen; gedachten, Wilhelm Wundt
processen leren, geheugen en perceptie en William
- De geest als een computerachtige James
De wetenschappelijke ‘machine’
methode kan worden - Hoe emotie en motivatie gedachten
gebruikt om de geest te en perceptie beïnvloeden
bestuderen
Behavioristisch Psychologie moet de - Leren John Watson
wetenschap van - Beheersing van gedrag door de and B.F. Skinner
observeerbaar gedrag zijn, omgeving
niet van mentale processen - Stimuli en responsen (niet op
mentale processen)
Perspectief van de Psychodynamische - Processen in onze onbewuste geest, Sigmund Freud
gehele persoon (‘whole psychologie: persoonlijkheid richt op onbewuste motivatie en
person’ ) en psychische stoornissen psychische stoornissen
komen voort uit processen
in het onbewuste
Humanistische psychologie: - Onze aangeboren behoefte om te Carl Rogers en
Psychologie moet de nadruk groeien en ons potentieel zo goed Abraham
leggen op menselijke groei mogelijk te verwezenlijken Maslow
en potentieel in plaats van - Toeleggen op geestelijke gezondheid
op psychische stoornissen en menselijke potentieel
Psychologie van - Unieke persoonlijkheidskenmerken
karaktertrekken en die in de tijd en in alle situaties
temperament: individuen De oude
consistent zijn
kunnen worden begrepen in Grieken
- Persoonskenmerken en individuele
termen van hun verschillen benadrukt
temperament en blijvende
karaktertrekken
Ontwikkelings Mensen veranderen als - Veranderingen in psychologische Mary
gevolg van een interactie functioneren tijdens het leven Ainsworth, Jean
tussen erfelijke - Erfelijkheid en omgeving Piaget en vele
eigenschappen en omgeving anderen
Sociocultureel Sociale en culturele - Sociale invloeden op gedrag en Stanley
invloeden kunnen de mentale processen Milgram, Philip
invloed overstemmen van - Hoe individuen functioneren in Zimbardo en
alle andere factoren die groepen vele anderen
gedrag beïnvloeden - Culturele verschillen
,Pag. 28/29
Experimenten = type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikmaakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleer, inclusief de onafhankelijke variabele
- Enige onderzoeksmethode waarmee een betrouwbare oorzaak-gevolgrelatie (causaliteit) kan
worden vastgesteld
- Dit gebeurt door de onafhankelijke variabele te isoleren en alle andere condities van het
experiment constant te houden
Correlatieonderzoek = vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder
een onafhankelijke variabele in een experiment te manipuleren. Uit correlatieonderzoek kan geen oorzaak-
gevolgrelatie worden afgeleid
- In feite opzoek naar een ‘experiment’ dat al toevallig, onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de
wereld buiten het laboratorium
- Nadeel: nooit zeker weten of de groepen werkelijk op alle vlakken vergelijkbaar zijn
- Geen correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben
met elkaar
- Positieve correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren: als de een groter of kleiner wordt, verandert de ander in dezelfde
richting
, - Negatieve correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richtingen variëren: als de een groter wordt, wordt de ander kleine
Hoofdstuk 2: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke
aard
Neurotransmitters = chemische boodschapper die neurale berichten van de ene kant van de synaptische
spleet naar de andere kant brengt. Sommige hormonen hebben dezelfde chemische samenstelling als
sommige neurotransmitters
Elektrische impuls komt bij de eindknop, worden de kleine kanaaltjes die zich vlak bij de synaps
bevinden, doorlaatbaar. Daardoor komt de inhoud uit de blaasjes, de chemische neurotransmitters,
in de synaps vrij.
Neurotransmitters de juiste vorm hebben, passen ze in speciale receptoren van het ontvangende
neuron (sleutel in het slot) wordt gestimuleerd en verder geleid
Na het voldoen van hun werk, worden ze door andere stoffen afgebroken (MAO’s) of opnieuw in de
blaasjes in de synapsknop opgenomen, voor hergebruik,
Tabel 2.1 zeven belangrijke neurotransmitters pag. 54
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap.............................................................................2
Hoofdstuk 2: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard.....................................................4
Hoofdstuk 3: Sensatie en perceptie...................................................................................................................8
Hoofdstuk 4: Leren en omgeving.....................................................................................................................10
Hoofdstuk 5: Geheugen...................................................................................................................................15
Hoofdstuk 6: Denken en intelligentie..............................................................................................................18
Hoofdstuk 9: Motivatie en emotie...................................................................................................................22
Hoofdstuk 10: Persoonlijkheid: Theorieën van de gehele persoon.................................................................26
Hoofdstuk 14: Stress, gezondheid en welzijn..................................................................................................30
,Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psychologie = afkomstig van Oudgrieks psyche = “geest”. -ologie = “gebied van studie”
Letterlijke betekenis psychologie = de studie van de geest (wetenschap van gedrag en mentale processen)
Tabel 1.1 De zes perspectieven van psychologie pag. 17
Perspectief Idee Wat bepaalt gedrag? Wie?
Biologisch Het lichaam kan apart van - Hersenen René Descartes
de geest worden bestudeerd - Zenuwstelsel
- Endocriene stelsel (hormoonstelstel)
- Genen
- Fysieke kenmerken
Cognitief Nadruk ligt op mentale - Mentale processen; gedachten, Wilhelm Wundt
processen leren, geheugen en perceptie en William
- De geest als een computerachtige James
De wetenschappelijke ‘machine’
methode kan worden - Hoe emotie en motivatie gedachten
gebruikt om de geest te en perceptie beïnvloeden
bestuderen
Behavioristisch Psychologie moet de - Leren John Watson
wetenschap van - Beheersing van gedrag door de and B.F. Skinner
observeerbaar gedrag zijn, omgeving
niet van mentale processen - Stimuli en responsen (niet op
mentale processen)
Perspectief van de Psychodynamische - Processen in onze onbewuste geest, Sigmund Freud
gehele persoon (‘whole psychologie: persoonlijkheid richt op onbewuste motivatie en
person’ ) en psychische stoornissen psychische stoornissen
komen voort uit processen
in het onbewuste
Humanistische psychologie: - Onze aangeboren behoefte om te Carl Rogers en
Psychologie moet de nadruk groeien en ons potentieel zo goed Abraham
leggen op menselijke groei mogelijk te verwezenlijken Maslow
en potentieel in plaats van - Toeleggen op geestelijke gezondheid
op psychische stoornissen en menselijke potentieel
Psychologie van - Unieke persoonlijkheidskenmerken
karaktertrekken en die in de tijd en in alle situaties
temperament: individuen De oude
consistent zijn
kunnen worden begrepen in Grieken
- Persoonskenmerken en individuele
termen van hun verschillen benadrukt
temperament en blijvende
karaktertrekken
Ontwikkelings Mensen veranderen als - Veranderingen in psychologische Mary
gevolg van een interactie functioneren tijdens het leven Ainsworth, Jean
tussen erfelijke - Erfelijkheid en omgeving Piaget en vele
eigenschappen en omgeving anderen
Sociocultureel Sociale en culturele - Sociale invloeden op gedrag en Stanley
invloeden kunnen de mentale processen Milgram, Philip
invloed overstemmen van - Hoe individuen functioneren in Zimbardo en
alle andere factoren die groepen vele anderen
gedrag beïnvloeden - Culturele verschillen
,Pag. 28/29
Experimenten = type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruikmaakt van vergelijkbare groepen en alle
omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleer, inclusief de onafhankelijke variabele
- Enige onderzoeksmethode waarmee een betrouwbare oorzaak-gevolgrelatie (causaliteit) kan
worden vastgesteld
- Dit gebeurt door de onafhankelijke variabele te isoleren en alle andere condities van het
experiment constant te houden
Correlatieonderzoek = vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder
een onafhankelijke variabele in een experiment te manipuleren. Uit correlatieonderzoek kan geen oorzaak-
gevolgrelatie worden afgeleid
- In feite opzoek naar een ‘experiment’ dat al toevallig, onopzettelijk, heeft plaatsgevonden in de
wereld buiten het laboratorium
- Nadeel: nooit zeker weten of de groepen werkelijk op alle vlakken vergelijkbaar zijn
- Geen correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben
met elkaar
- Positieve correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren: als de een groter of kleiner wordt, verandert de ander in dezelfde
richting
, - Negatieve correlatie = een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richtingen variëren: als de een groter wordt, wordt de ander kleine
Hoofdstuk 2: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke
aard
Neurotransmitters = chemische boodschapper die neurale berichten van de ene kant van de synaptische
spleet naar de andere kant brengt. Sommige hormonen hebben dezelfde chemische samenstelling als
sommige neurotransmitters
Elektrische impuls komt bij de eindknop, worden de kleine kanaaltjes die zich vlak bij de synaps
bevinden, doorlaatbaar. Daardoor komt de inhoud uit de blaasjes, de chemische neurotransmitters,
in de synaps vrij.
Neurotransmitters de juiste vorm hebben, passen ze in speciale receptoren van het ontvangende
neuron (sleutel in het slot) wordt gestimuleerd en verder geleid
Na het voldoen van hun werk, worden ze door andere stoffen afgebroken (MAO’s) of opnieuw in de
blaasjes in de synapsknop opgenomen, voor hergebruik,
Tabel 2.1 zeven belangrijke neurotransmitters pag. 54
