Samenvatting Alle leerdoelen uitgewerkt PVHP

Leerdoelen pedagogische vragen in historisch perspectief
Week 1:
Maken kennis met pedagogen uit het verleden, kunnen deze in de context van hun tijd
situeren en kunnen enkele van hun belangrijkste ideeën reproduceren;
Tijd van ontdekkers en Hervormers 1500 - 1600:
- Humanisme
- Reformatie
- Renaissance
- Overzeese expansie
- Wetenschappelijke revolutie
1. Montaigne 1533 - 1592:
 Humanist
 Betweterij: tegen de autoritaire stijl in onderwijs
 Opvoeding van kinderen: kind is vormbaar
 Individualisme
2. Cats 1577 – 1660:
 Prenten en gedichten met moralistische lessen
 Kind is vormbaar, ouders hebben een belangrijke rol om het kind de goede
kant op te leiden.
 Ouders moeten een voorbeeld geven
 Kern van de opvoeding was dat het kind zich zou moeten ontwikkelen tot een
goede echtgenoot.
 Cruciaal om kinderen op te laten groeien in een harmonisch gezin

Tijd van Regenten en vorsten 1600 – 1700:
- Gouden Eeuw
- Handelskapitalisme: samenleving draaide om de handel
- Steden en burgerij
1. Koelman 1631 – 1695:
 Protestants
 Piëtist: geboren met een zonde
 Liefde is onmisbaar in de opvoeding
 IJverde voor doorwerking geloof in dagelijkse leven: twee plichten;
1. Zoeken naar je eigen ziel
2. Christelijke opvoeding
 Kinderen zijn van nature slechtaardig en atheïst.
 Opvoeding kon niet zonder straf
2. Comenius 1692 – 1670:
 Pansofische oriëntatie: een taal die over de hele wereld werd gesproken en
iedereen moest die taal kennen.
 Mensen kunnen wijs en godsvruchtig gemaakt worden:
 Gericht op de natuur
 Januamethode: aansluiting bij begrip leerling. Leerlingen geen moeilijke
Latijnse begrippen leren, maar woorden gebruiken uit de eigen leefwereld.

Tijd van Pruiken en revoluties 1700 – 1800:

, - Verlichting
- Revoluties: democratische en Franse revolutie
- Politieke stromingen
- Rede
- Tijd van kolonisme
1. Francke 1663 – 1727:
 Piëtist: natuurlijke eigen wil doorbreken.
 Overgodsdienstig: eer van god
 Christelijke wijsheid in de opvoeding vanaf jongs af aan.
 Straffen is het laatste middel
2. Rousseau 1712 - 1778:
 Romantische kindopvatting: mens is van nature goedaardig
 Terug naar de natuur: de maatschappij werd als slecht gezien in zijn ogen en
de natuur juist goed.
 Grondlegger van antiautoritaire opvoeding.
 Geen interventies, want die zijn beïnvloed door de maatschappij
3. Pestalozzi 1746 - 1827:
 Piëtisme
 2 principes in het onderwijs:
1. Aanschouwelijkheid: interesse wekken bij het kind.
2. Hoofd, hart en hand: combinatie van denken en werken
 Gezin belangrijk om spelenderwijs te leren.
 Aansluiten op natuurlijke ontwikkeling
 Alle standen naar school voor voorbereiding op de maatschappij

Tijd van Burgers en stoommachines 1800 - 1900:
- Industriële revolutie: nieuwe klasse in de samenleving ‘arbeiders’. Er werd
geproduceerd op grote schaal (fabrieken)
- Kinderarbeid
- Modernisering en emancipatie
4. Herbart 1776 – 1841:
 Systematische denker moderne pedagogiek
 Kennis + inzicht belangrijk om dingen aan te leren  deugd
 Theorie ontwikkeld over opvoeding: ethiek en psychologie
 Doel= deugd (verlichtingsdenker)
 Vrijheid krijgen om moreel te kunnen handelen= Transcendentele vrijheid
5. Fröbel 1782 - 1852:
 Kind werd als een natuurlijk wezen beschouwd: kind is goedaardig
 De opvoeding moest volgend zijn in plaats van sturend
 Kind is niet vormbaar
 Fröbelscholen: het klassikale onderwijs werd gecombineerd met bezigheden
van eigen keuze.
 Fröbelen= kleine werkjes maken en knutselen
 Vader van kleuteronderwijs
Tijdlijn 1500 – 2000:
1. 500 – 1500: Middeleeuwen, kerk, kloosters, Latijnse taal
2. 1500 – 1800: Vroegmoderne tijd, Godsdienstoorlogen, Gouden Eeuw

, 3. 1800 – 2000: Moderne tijd, industrialisatie
Middeleeuwen:
- 500 – 1500:
 Hoogtij van de gotiek
 De alomtegenwoordige kerk
 Corpus Christianum.
- Wetenschap:
 Theologie: koningin der wetenschappen
 Scholastiek= manier waarop wetenschap werd bedreven om kennis te
verkrijgen. Kwam uit de oudheid: manier om een verschijnsel in allerlei
onderdelen te onderscheiden, erfenis Aristoteles
 Verbreiding van kennis via het handschrift.
- Pedagogiek:
 Kloosters centra van geleerdheid,
 Kleine geletterde bovenlaag; de oblati,
 De zeven deugden als opvoedingsideaal.
Vroegmoderne tijd:
- 1500 – 1800:
 Renaissance (wedergeboorte)
 Uitvinding boekdrukkunst: breuk binnen de christenheid
 Humanisme: herontdekking klassieke oudheid
- Wetenschap:
 Secularisering van universiteit en Latijnse school
 Wetenschappelijke revolutie: opkomst empirisme (= zintuigelijke waarneming
in de wetenschap, niet alleen maar theorie en de Bijbel)
 Verlichting: bevrijding uit zelfgekozen onmodigheid/radicalisering van de
renaissance.
- Pedagogiek:
 Toename alfabetisering; verbreiding volksschool
 Optimisme en geloof in opvoeding: van Erasmus tot Rousseau
 Volkstaal; Franse scholen; kerkelijk onderricht (nemen zelfinitiatief om iets
aan het onderwijs te doen voor de kinderen die erbij horen).

Moderne tijd:
- 1800 – 2000:
 Industriële revolutie: kinderarbeid
 Modernisering en emancipatie – 1880 Vrije Universiteit
 1863 Hogere Burgerschool – 1901 leerplicht
- Wetenschap:
 Verdere ontwikkeling natuurwetenschappen
 Darwin, Einstein, Tweede Gouden Eeuw
 1900: opkomst alfawetenschappen
- Pedagogiek:
 Scholing wordt een recht; schoolstrijd over welke rechten ouders en kinderen
en waar ze aan moeten voldoen.
 Pedagogiek ontwikkelt zich van bijvak tot zelfstandige discipline
 Eeuw van het kind en reformpedagogiek