Thema 5 Regeling
Par 1 Regeling en homeostase
Normwaarde: De osmotische waarde van lichaamsvloeistoffen en de lichaamstemperatuur
rondom een bepaalde waarde.
Dynamisch evenwicht: De normale lichaamstemperatuur bijvoorbeeld schommelt rondom
een bepaalde normwaarde.
Regelkring: Het dynamisch evenwicht wordt in stand gehouden door een regelkring.
Homeostase: Het in stand houden van en dynamisch evenwicht in het inwendige milieu van
organismen. Een voorbeeld van zelfregulatie in een organisme.
Negatieve terugkoppeling: Wanneer een toename van het resultaat een remming van het
proces veroorzaakt, spreek je van negatieve terugkoppeling.
Positieve terugkoppeling: Bij een regelkring waarin een toename van het resultaat het
proces versterkt, spreek je van positieve terugkoppeling.
Uitwendig milieu: De omgeving.
Tussen het inwendige en uitwendige milieu bevindt zich minstens één cellaag.
Inwendig milieu: Weefselvloeistof en bloed.
Par 2 hormonale regulatie
Signaalmoleculen: Zorgen voor informatie uitwisseling en communicatie met andere cellen.
Receptoren: Zijn eiwitten in het celmembraan, het cytoplasma of de celkern, waaraan een
specifiek molecuul kan binden.
Doelwitcellen: De cellen waarvoor de hormonen bedoeld zijn. Doelwitcellen bevatten
specifieke receptoren voor de hormonen. Deze receptoren liggen in het cytoplasma of in de
celmembraan. Alleen specifieke doelwitcellen zijn gevoelig voor het hormoon, en zullen
reageren op het signaal/boodschap van het hormoon.
Hormonen: De signaalmoleculen die de cellen van hormoonklieren afgeven.
Endocriene klieren: Ook wel hormoonklieren, omdat hormonen worden afgegeven aan het
bloed (secretie) dat door de hormoonklier stroomt.
Exocriene klieren: Klieren die product afgeven via een
afvoerbuis, bijvoorbeeld zweetklieren en speekselklieren.
, Hormoonconcentratie: De concentratie van het hormoon in het bloed.
Hormoonstelsel: Bestaat uit een aantal hormoonklieren.
Hypofyse: Ligt ongeveer in het midden van je hoofd onder je hersenen en bestaat uit de
hypofysevoorkwab en de hypofyseachterkwab. De hypofyse produceert verschillende
hormonen.
Hypothalamus: Het gedeelte van de hersenen dat net boven de hypofyse
ligt. De hypothalamus regelt de secretie van hormonen door de hypofyse.
Via de hypothalamus en de hypofyse zijn het zenuwstelsel en het hormoonstelsel met elkaar
verbonden.
Groeihormoon (GH): Dit hormoon regelt de groei en ontwikkeling. In de puberteit stimuleert
het groeihormoon de groei van beenderen.
Veel groeihormoon = reuzengroei
Weinig groeihormoon = dwerggroei
Oxytocine: Stimuleert het ontstaan van weeën aan het einde van de zwangerschap en
tijdens de geboorte. Na de geboorte zorgt oxytocine bij het zogen voor melksecretie uit de
melkklieren in de borsten
Antidiuretisch hormoon
(ADH): Regelt de resorptie
van water in de nieren bij de
vorming van urine. De
osmotische waarde van het
bloed blijft daardoor min of
meer constant.
Schildklier: Ligt in de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan. De schildklier
produceert onder andere thyroxine (of schildklierhormoon). Dit hormoon beïnvloedt de
stofwisseling, vooral door de verbranding van glucose te stimuleren.
Eilandjes van langerhans: Verspreid tussen de cellen van de alvleesklier liggen groepjes
cellen met een endocriene functie: de eilandjes van langerhans. Ze produceren de
hormonen insuline en glucagon.
Par 1 Regeling en homeostase
Normwaarde: De osmotische waarde van lichaamsvloeistoffen en de lichaamstemperatuur
rondom een bepaalde waarde.
Dynamisch evenwicht: De normale lichaamstemperatuur bijvoorbeeld schommelt rondom
een bepaalde normwaarde.
Regelkring: Het dynamisch evenwicht wordt in stand gehouden door een regelkring.
Homeostase: Het in stand houden van en dynamisch evenwicht in het inwendige milieu van
organismen. Een voorbeeld van zelfregulatie in een organisme.
Negatieve terugkoppeling: Wanneer een toename van het resultaat een remming van het
proces veroorzaakt, spreek je van negatieve terugkoppeling.
Positieve terugkoppeling: Bij een regelkring waarin een toename van het resultaat het
proces versterkt, spreek je van positieve terugkoppeling.
Uitwendig milieu: De omgeving.
Tussen het inwendige en uitwendige milieu bevindt zich minstens één cellaag.
Inwendig milieu: Weefselvloeistof en bloed.
Par 2 hormonale regulatie
Signaalmoleculen: Zorgen voor informatie uitwisseling en communicatie met andere cellen.
Receptoren: Zijn eiwitten in het celmembraan, het cytoplasma of de celkern, waaraan een
specifiek molecuul kan binden.
Doelwitcellen: De cellen waarvoor de hormonen bedoeld zijn. Doelwitcellen bevatten
specifieke receptoren voor de hormonen. Deze receptoren liggen in het cytoplasma of in de
celmembraan. Alleen specifieke doelwitcellen zijn gevoelig voor het hormoon, en zullen
reageren op het signaal/boodschap van het hormoon.
Hormonen: De signaalmoleculen die de cellen van hormoonklieren afgeven.
Endocriene klieren: Ook wel hormoonklieren, omdat hormonen worden afgegeven aan het
bloed (secretie) dat door de hormoonklier stroomt.
Exocriene klieren: Klieren die product afgeven via een
afvoerbuis, bijvoorbeeld zweetklieren en speekselklieren.
, Hormoonconcentratie: De concentratie van het hormoon in het bloed.
Hormoonstelsel: Bestaat uit een aantal hormoonklieren.
Hypofyse: Ligt ongeveer in het midden van je hoofd onder je hersenen en bestaat uit de
hypofysevoorkwab en de hypofyseachterkwab. De hypofyse produceert verschillende
hormonen.
Hypothalamus: Het gedeelte van de hersenen dat net boven de hypofyse
ligt. De hypothalamus regelt de secretie van hormonen door de hypofyse.
Via de hypothalamus en de hypofyse zijn het zenuwstelsel en het hormoonstelsel met elkaar
verbonden.
Groeihormoon (GH): Dit hormoon regelt de groei en ontwikkeling. In de puberteit stimuleert
het groeihormoon de groei van beenderen.
Veel groeihormoon = reuzengroei
Weinig groeihormoon = dwerggroei
Oxytocine: Stimuleert het ontstaan van weeën aan het einde van de zwangerschap en
tijdens de geboorte. Na de geboorte zorgt oxytocine bij het zogen voor melksecretie uit de
melkklieren in de borsten
Antidiuretisch hormoon
(ADH): Regelt de resorptie
van water in de nieren bij de
vorming van urine. De
osmotische waarde van het
bloed blijft daardoor min of
meer constant.
Schildklier: Ligt in de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan. De schildklier
produceert onder andere thyroxine (of schildklierhormoon). Dit hormoon beïnvloedt de
stofwisseling, vooral door de verbranding van glucose te stimuleren.
Eilandjes van langerhans: Verspreid tussen de cellen van de alvleesklier liggen groepjes
cellen met een endocriene functie: de eilandjes van langerhans. Ze produceren de
hormonen insuline en glucagon.
