WEEK 6
LITERATUUR
• Douma H4
• Boselie H4
• Evers H3, H4, H5
LEERDOELEN
Douma H4
• De student kan een analyse maken van de belangrijke bezittingen en vaardigheden van een
onderneming die het concurrentievermogen beïnvloeden.
• De student kan het verschil tussen schaal- en ervaringsvoordelen beschrijven.
• De student kan het verschil onderscheiden tussen een concurrentievoordeel en een duurzaam
concurrentievoordeel.
• De student kan strategische groepen onderscheiden en mobiliteitsdrempels signaleren.
Boselie H4
• De student kan Key Performance indicators (KPI) van een organisatie identificeren.
• De student kan de kenmerken van een Balanced- en HR Scorecard uitleggen.
• De student kan de potentiele spanning tussen organisatie-, medewerkers- en maatschappelijke doelen
uitleggen.
• De student kan de verschillende theoretische relaties tussen welbevinden en organisationele resultaten
benoemen.
• De student kan verschillende manieren van het meten van HR input onderscheiden.
Evers
• De student is in staat drivers die van invloed zijn op de toekomstige behoefte aan personeel te
identificeren en te kwalificeren
• De student kan aan de hand van een aantal drivers scenario’s voor de toekomst schetsen
• De student kan de implicaties van scenario’s vertalen naar de toekomstige behoefte aan personeel
• De student kan uitleggen wat extrapolatie is
• De student kan op basis van een reeks gegevens de extrapolatiemethode van Leontief toepassen
• De student kan op basis van een reeks gegevens de extrapolatiemethode van Ghosh toepassen
,SHRM
DOUMA
HOOFDSTUK 4
4.1 VERSCHILLEN IN CONCURRENTIEVERMOGEN IN EEN BEDRIJFSTAK
Er zijn verschillende factoren die het concurrentievermogen van een onderneming bepalen. Deze factoren
kunnen per bedrijfstak verschillen: een bepaalde factor speelt misschien bij bedrijfstak A een grote rol, maar is
niet van belang in bedrijfstak B.
Het concurrentievermogen wordt ook vaak bepaald door het marktaandeel van een onderneming. Er zijn twee
redenen waarom er in een bepaalde bedrijfstak sprake kan zijn van een verband tussen marktaandeel en
rentabiliteit. Ten eerste kunnen ondernemingen met een groot marktaandeel schaalvoordelen realiseren. Ten
tweede kunnen ondernemingen met een groot marktaandeel hun marktpositie gebruiken om hogere prijzen te
realiseren.
4.2 FACTOREN DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN BEPALEN
Resources zijn ook wel dingen die een onderneming bezit. Capabilities zijn de dingen die de onderneming met
die resources kan, zoals productontwikkeling. In het Nederlands vertalen wij dit naar bezittingen en
vaardigheden.
Resources die het concurrentievermogen van de onderneming bepalen zijn:
Productie-installaties Financiële middelen Reputatie
Langetermijncontracten Knowhow Relaties
Octrooien en auteursrechten Vestigingsplaats Organisatiecultuur
Merknamen Innovatievermogen Ervaring
Je kan op twee manieren onderzoeken of een onderneming de juiste resources heeft:
Outside-in à hierbij kijk je vooral naar de ontwikkelingen in de omgeving, denk aan de factoren die nodig zijn
om succesvol te zijn. Daarna onderzoek je of de onderneming de juiste resources hiervoor heeft. dit is ook wel
de positioneringsbenadering:
,Inside-out à de onderzoeker brengt eerst in kaart wat de meest waardevolle resources zijn en gaat vervolgens
op zoek naar manieren om deze nog beter te benutten in de omgeving. Dit is ook wel de resource based view:
4.3 RESOURCES DIE LEIDEN TOT EEN DUURZAAM CONCURRENTIEVOORDEEL
Barney geeft vier criteria die het succes van een bedrijfsmiddel bepalen, welke kunnen leiden tot een
concurrentievoordeel (resoure based theory van Berney):
WAARDEVOL
Niet direct in geld uitgedrukt, maar gaat vooral om een inschatting van de mate waarin de resource bijdraagt
aan het concurrentievermogen van de onderneming. Sprake van een waardevolle resource als de onderneming
er daadwerkelijk voordeel uit kan halen. (Mate waarin de onderneming zich het voordeel kan toe-eigenen.)
UNIEKHEID
Als bezittingen of vaardigheden schaars zijn, kunnen ze de onderneming een duurzaam concurrentievoordeel
geven. Bezittingen die niet erg schaars zijn, maar niet moeilijk via de markt kunnen worden verhandeld, kunnen
de onderneming alsnog een uniek voordeel geven.
IMITEERBAARHEID
Als andere ondernemingen de resources makkelijk kunnen imiteren, kan de onderneming slechts voor korte tijd
van haar voordeel profiteren. 2 factoren die de imiteerbaarheid van het succes bepalen:
• Doorzichtigheid à hoe moeilijker het voor een concurrent is om vast te stellen op welke bezittingen of
vaardigheden het succes van de onderneming berust, des te moeilijker het is voor die concurrent om
het succes te imiteren.
• Reproduceerbaarheid à als het voor een concurrent duidelijk is op welke bezittingen of vaardigheden
een voordeel is gebaseerd, kan de concurrent die bezittingen of vaardigheden proberen te
reproduceren.
SUBSTITUTEERBAARHEID
Is het mogelijk om die bezittingen of vaardigheden door andere bezittingen of vaardigheden te vervangen.
, 4.4 RESOURCES DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE ONDERNEMING KUNNEN
BEPALEN
PRODUCT-INSTALLATIES
Soms kunnen grootschalige, op 1 product gespecialiseerde productie-installaties leiden tot een duurzaam
concurrentievoordeel. Deze kenmerken zich door belangrijke schaalvoordelen waardoor er op de markt alleen
ruimte is voor 1 of enkele installaties. Het concurrentievoordeel is dus gebaseerd op een unieke marktpositie ,
die het gevolg is van schaalvoordelen in de productie.
VESTIGINGSPLAATS
Ondernemingen kunnen soms hun vestigingsvoordeel ontlenen aan hun vestigingsplaats. Wanneer de
vestigingsplaats uniek is, komt dat meestal door een langlopend contract (zoals bij een schoenenwinkel in het
winkelcentrum) of door een vergunning. Een vestigingsplaats kan ook uniek zijn doordat er op de markt slechts
plaats is voor 1 vestiging .
LANGETERMIJNCONTRACTEN
Ondernemingen hebben soms langlopende contracten met hun afnemers, bijvoorbeeld met hun
distributiekanalen. Als in zulke langlopende contracten uitdrukkelijk is bepaald dat distributiekanalen geen
producten van andere producenten mogen verkopen en als er bovendien niet voldoende alternatieve
distributiekanalen zijn, kan dit langetermijncontract een verdedigbaar concurrentievoordeel opleveren.
OCTROOIEN EN AUTEURSRECHTEN
Technologische vindingen kunnen worden beschermd door octrooien. Wanneer een onderneming een nieuwe
technologische vinding octrooieert en toepast in een nieuw product of in een nieuw productieproces, kan zij
daarmee een verdedigbaar concurrentievoordeel verwerven. Daarnaast spelen auteursrechten een grote rol in
de uitgeverij (muziek, wetenschappelijke informatie, leerboeken, literatuur, films).
MERKNAMEN
Het bezit van merknamen kan de onderneming ook een duurzaam concurrentievoordeel opleveren. Dit geldt
niet alleen voor producten en diensten die worden geleverd aan de organisatie maar ook voor producten en
diensten die worden geleverd aan andere ondernemingen. Sterke merknamen zijn in de meeste gevallen sterk
vergroeid met de onderneming zelf. Merknamen en aan de merknamen gekoppelde reputaties spelen ook een
grote rol in professionele dienstverlening, zoals management consultancy en accountancy.
FINANCIËLE MIDDELEN
De omvang van financiële middelen waarover de onderneming kan beschikken, wordt onder meer bepaald door
de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen, door de kasmiddelen en de leencapaciteit
waarover de onderneming kan beschikken.
LITERATUUR
• Douma H4
• Boselie H4
• Evers H3, H4, H5
LEERDOELEN
Douma H4
• De student kan een analyse maken van de belangrijke bezittingen en vaardigheden van een
onderneming die het concurrentievermogen beïnvloeden.
• De student kan het verschil tussen schaal- en ervaringsvoordelen beschrijven.
• De student kan het verschil onderscheiden tussen een concurrentievoordeel en een duurzaam
concurrentievoordeel.
• De student kan strategische groepen onderscheiden en mobiliteitsdrempels signaleren.
Boselie H4
• De student kan Key Performance indicators (KPI) van een organisatie identificeren.
• De student kan de kenmerken van een Balanced- en HR Scorecard uitleggen.
• De student kan de potentiele spanning tussen organisatie-, medewerkers- en maatschappelijke doelen
uitleggen.
• De student kan de verschillende theoretische relaties tussen welbevinden en organisationele resultaten
benoemen.
• De student kan verschillende manieren van het meten van HR input onderscheiden.
Evers
• De student is in staat drivers die van invloed zijn op de toekomstige behoefte aan personeel te
identificeren en te kwalificeren
• De student kan aan de hand van een aantal drivers scenario’s voor de toekomst schetsen
• De student kan de implicaties van scenario’s vertalen naar de toekomstige behoefte aan personeel
• De student kan uitleggen wat extrapolatie is
• De student kan op basis van een reeks gegevens de extrapolatiemethode van Leontief toepassen
• De student kan op basis van een reeks gegevens de extrapolatiemethode van Ghosh toepassen
,SHRM
DOUMA
HOOFDSTUK 4
4.1 VERSCHILLEN IN CONCURRENTIEVERMOGEN IN EEN BEDRIJFSTAK
Er zijn verschillende factoren die het concurrentievermogen van een onderneming bepalen. Deze factoren
kunnen per bedrijfstak verschillen: een bepaalde factor speelt misschien bij bedrijfstak A een grote rol, maar is
niet van belang in bedrijfstak B.
Het concurrentievermogen wordt ook vaak bepaald door het marktaandeel van een onderneming. Er zijn twee
redenen waarom er in een bepaalde bedrijfstak sprake kan zijn van een verband tussen marktaandeel en
rentabiliteit. Ten eerste kunnen ondernemingen met een groot marktaandeel schaalvoordelen realiseren. Ten
tweede kunnen ondernemingen met een groot marktaandeel hun marktpositie gebruiken om hogere prijzen te
realiseren.
4.2 FACTOREN DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN BEPALEN
Resources zijn ook wel dingen die een onderneming bezit. Capabilities zijn de dingen die de onderneming met
die resources kan, zoals productontwikkeling. In het Nederlands vertalen wij dit naar bezittingen en
vaardigheden.
Resources die het concurrentievermogen van de onderneming bepalen zijn:
Productie-installaties Financiële middelen Reputatie
Langetermijncontracten Knowhow Relaties
Octrooien en auteursrechten Vestigingsplaats Organisatiecultuur
Merknamen Innovatievermogen Ervaring
Je kan op twee manieren onderzoeken of een onderneming de juiste resources heeft:
Outside-in à hierbij kijk je vooral naar de ontwikkelingen in de omgeving, denk aan de factoren die nodig zijn
om succesvol te zijn. Daarna onderzoek je of de onderneming de juiste resources hiervoor heeft. dit is ook wel
de positioneringsbenadering:
,Inside-out à de onderzoeker brengt eerst in kaart wat de meest waardevolle resources zijn en gaat vervolgens
op zoek naar manieren om deze nog beter te benutten in de omgeving. Dit is ook wel de resource based view:
4.3 RESOURCES DIE LEIDEN TOT EEN DUURZAAM CONCURRENTIEVOORDEEL
Barney geeft vier criteria die het succes van een bedrijfsmiddel bepalen, welke kunnen leiden tot een
concurrentievoordeel (resoure based theory van Berney):
WAARDEVOL
Niet direct in geld uitgedrukt, maar gaat vooral om een inschatting van de mate waarin de resource bijdraagt
aan het concurrentievermogen van de onderneming. Sprake van een waardevolle resource als de onderneming
er daadwerkelijk voordeel uit kan halen. (Mate waarin de onderneming zich het voordeel kan toe-eigenen.)
UNIEKHEID
Als bezittingen of vaardigheden schaars zijn, kunnen ze de onderneming een duurzaam concurrentievoordeel
geven. Bezittingen die niet erg schaars zijn, maar niet moeilijk via de markt kunnen worden verhandeld, kunnen
de onderneming alsnog een uniek voordeel geven.
IMITEERBAARHEID
Als andere ondernemingen de resources makkelijk kunnen imiteren, kan de onderneming slechts voor korte tijd
van haar voordeel profiteren. 2 factoren die de imiteerbaarheid van het succes bepalen:
• Doorzichtigheid à hoe moeilijker het voor een concurrent is om vast te stellen op welke bezittingen of
vaardigheden het succes van de onderneming berust, des te moeilijker het is voor die concurrent om
het succes te imiteren.
• Reproduceerbaarheid à als het voor een concurrent duidelijk is op welke bezittingen of vaardigheden
een voordeel is gebaseerd, kan de concurrent die bezittingen of vaardigheden proberen te
reproduceren.
SUBSTITUTEERBAARHEID
Is het mogelijk om die bezittingen of vaardigheden door andere bezittingen of vaardigheden te vervangen.
, 4.4 RESOURCES DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE ONDERNEMING KUNNEN
BEPALEN
PRODUCT-INSTALLATIES
Soms kunnen grootschalige, op 1 product gespecialiseerde productie-installaties leiden tot een duurzaam
concurrentievoordeel. Deze kenmerken zich door belangrijke schaalvoordelen waardoor er op de markt alleen
ruimte is voor 1 of enkele installaties. Het concurrentievoordeel is dus gebaseerd op een unieke marktpositie ,
die het gevolg is van schaalvoordelen in de productie.
VESTIGINGSPLAATS
Ondernemingen kunnen soms hun vestigingsvoordeel ontlenen aan hun vestigingsplaats. Wanneer de
vestigingsplaats uniek is, komt dat meestal door een langlopend contract (zoals bij een schoenenwinkel in het
winkelcentrum) of door een vergunning. Een vestigingsplaats kan ook uniek zijn doordat er op de markt slechts
plaats is voor 1 vestiging .
LANGETERMIJNCONTRACTEN
Ondernemingen hebben soms langlopende contracten met hun afnemers, bijvoorbeeld met hun
distributiekanalen. Als in zulke langlopende contracten uitdrukkelijk is bepaald dat distributiekanalen geen
producten van andere producenten mogen verkopen en als er bovendien niet voldoende alternatieve
distributiekanalen zijn, kan dit langetermijncontract een verdedigbaar concurrentievoordeel opleveren.
OCTROOIEN EN AUTEURSRECHTEN
Technologische vindingen kunnen worden beschermd door octrooien. Wanneer een onderneming een nieuwe
technologische vinding octrooieert en toepast in een nieuw product of in een nieuw productieproces, kan zij
daarmee een verdedigbaar concurrentievoordeel verwerven. Daarnaast spelen auteursrechten een grote rol in
de uitgeverij (muziek, wetenschappelijke informatie, leerboeken, literatuur, films).
MERKNAMEN
Het bezit van merknamen kan de onderneming ook een duurzaam concurrentievoordeel opleveren. Dit geldt
niet alleen voor producten en diensten die worden geleverd aan de organisatie maar ook voor producten en
diensten die worden geleverd aan andere ondernemingen. Sterke merknamen zijn in de meeste gevallen sterk
vergroeid met de onderneming zelf. Merknamen en aan de merknamen gekoppelde reputaties spelen ook een
grote rol in professionele dienstverlening, zoals management consultancy en accountancy.
FINANCIËLE MIDDELEN
De omvang van financiële middelen waarover de onderneming kan beschikken, wordt onder meer bepaald door
de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen, door de kasmiddelen en de leencapaciteit
waarover de onderneming kan beschikken.
