Module 6: Samenwerken in de specialistische hulpverlening, methodiek
Professioneel handelen in complexe situaties (8 stappendans nog toevoegen online
oplossingsgericht werken)
Het goede doen (handelen), doen wat werkt (agogisch)
Sociaal werkers zetten zich samen in met andere in voor rechten, gelijkwaardigheid,
emancipatie, empowerment van individuen of groepen in de samenleving.
Systeemgerichte benadering of groepsgerichte benadering : hier kan een vraag op de toets
voorkomen.
Herstel-, oplossingsgerichte -, gedragscognitieve- , creatief agogische benadering: ook hier
krijgen we 1 vraag over!
TOETSMATRIJS: Methodieken in de specialistische hulpverlening; systeemgericht en
groepsgericht werken, oplossingsgerichte-gedragscognitieve-, creatief agogische en herstel
ondersteunende benadering.
Casussen doelgroepen die op de toets komen:
Mensen met een verstandelijke beperking
Mensen van jong tot oud met een psychische kwetsbaarheid
Complexe gezinnen
Mensen met niet aangeboren hersenletsel
LEREN TOETS Week 1 : Boek 6 psychologische stromingen van Ali Weerman: eclectische
en integratief, H8 en Handreiking voor de implementatie van herstel ondersteunende zorg in
de GGZ pagina 13-33
Je visie beïnvloedt je manier van kijken en je manier van handelen
Herstelgerichte benadering en oplossingsgerichte benadering: Richt je op deuren, niet op
muren. Richt je op mogelijkheden, out of the box denken, nieuwe ideeën bedenken.
Herstelgerichte benadering: niets over ons, zonder ons. (alleen praten over de cliënt met de
cliënt) Leven met een ontwrichtende aandoening, beperking of kwetsbaarheid waarbij
de mogelijkheden en kracht van de mens centraal staan. Zonder stigma. Een proces in
fasen. Overweldig-behandelen/worstelen-leven met de aandoening/acceptatie-leven
voorbij de aandoening. (proces is circulair)
4 terreinen van herstel:
Herstel van persoon, de identiteitzingeving van de persoon
Herstel van gezondheidbehandelen, psychiater
Herstel van dagelijks functionerenactiviteiten, rehabilitatie methodiek sociaal werkers
Herstel van maatschappelijk functioneren leven met, sociaal werkers. Wat wil de cliënt.
Oplossingsgericht: Schaalvragen. Accenten verschuiven van denken en praten over
problemen naar praten en denken in oplossingen.
,Oplossingsgericht Grondhouding: attitude van hoop en optimisme, present (aandacht
aanwezig), onwetend/bescheiden, transparantie, in dienst van de cliënt. Groeipotentie in de
mens zien, onvoorwaardelijke acceptatie, iedere cliënt is uniek.
Gesprekstechnieken: herformuleren, coping-vragen, relatievragen, uitzonderingsvragen,
wondervraag, schaalvraag.
Sociale perspectief op kwetsbaarheid: Psychische kwetsbaarheid, verstandelijke
beperking, verslaving (Multi-problematiek vaak)
Week 2: Lezen hoofdstuk 9: ‘Werken aan Herstel en sociale inclusie’ uit de Brede Basis van
het Sociaal werk. Lees: Paragraaf 4.5: ‘Het belang van Motivatie’ uit Zes psychologische
stromingen en één cliënt. Belangrijk voor het assessment!
Motiverende gespreksvoering: iemand in beweging zetten
Een clientgerichte, directieve methode om te bevorderen dat de cliënt intrinsiek
gemotiveerd wordt tot verander, door ambivalentie te verkennen en op te lossen het gaat
om actuele zorgen problemen.
De hulpverlener stuurt doelbewust aan op het oplossen van ambivalentie (je wil het wel maar
het lukt niet. Ja maar..), vaak in bepaalde richting van verandering.
Motiverende gespreksvoering is clientgerichte en zet mens met zijn actuele zorgen en
belangen in het middelpunt. Het gaat dus om echt nu.
Je kunt niet iets anders verwachten als je steeds hetzelfde blijft doen.
Op welke wijze kan je iemand beïnvloeden? Overtuigen, weerstand, selffulfilling prophecy,
cliënt gelooft in zich zelf en jij gelooft in de cliënt
Stappen tot motivatie: Willen (wil je stoppen?), kunnen (kan je stoppen?) nu (is nu het
moment)?
Om te kunnen veranderen:
- Het belang van de verandering inzien
- Discrepantie (tegenstelling) tussen de toestand waar iemand inzit en het doel dat hij
voor zich ziet (zelfregulatie)
- Vertrouwen hebben in de verandering
- Wanneer de discrepantie groot genoeg wordt en verander belangrijk worden, begin je
te zoeken naar mogelijke oplossingen/veranderingen (zelfregulatie)
- Bereid en in staat zijn om NU te veranderen
Methode en vaardigheden om:
- Ambivalentie te verkennen
- Weerstand te verminderen en te reageren op weerstand
- Verandertaal op te roepen, uit te lokken en er op te reageren
- Verandertaal uitspraken die getuigen van motivatie en inzet
- Weerstandsgedrag is tegenovergestelde
Wij kunnen weestand vergroten of verminderen door onze interventies
Wet bopz: Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
De-instutionalisering en vermaatschappelijking: grootschalige instituten verplaatsen naar
kleinere accommodaties. Ook wel fysieke integratie maar ook i.v.m. normalisering.
, Verschuiving van de langdurige zorg: eerst lag de focus op individuele beperkingen (de
handicap, het afwijkende gedrag, de psychopathologie), er ligt nu focus op de individuele
mogelijkheden, herstel en persoonlijke ontwikkeling. Een tweede verschuiving: van leefgroep
(behoorlijk gesloten) naar sociale netwerk (familie en collectief). Een derde verschuiving:
persoonlijke ontwikkeling en participatie staan centraal i.p.v. het beter omgaan met hun
persoonlijke problemen. Persoonlijk welzijn en sociale participatie staan tegenwoordig
centraal. En een vierde verschuiving: die van de dominante professional naar de
gelijkwaardige relatie.
Eerst voornamelijk Nu ook…
Van beperking naar Gedragsmatig interventies Krachtgericht, herstelgericht
mogelijkheden en oplossingsgericht werken
Van leefgroep naar sociale Woon- en Sociale netwerk benadering
netwerken groepsbegeleiding
Van individueel functioneren Begeleiding bij persoonlijk Kwartiermaker, sociale rol
naar participatie in de functioneren valorisatie
samenleving en sociale
inclusie
Van regie bij professional Professional als Zorgen met en zorgen dat..,
naar regie bij de cliënt deskundige, zorgen voor… empowerment, werken met
ervaringskennis en
ervaringsdeskundigheid
Valorisatie is het verzilveren van wetenschappelijke kennis en techniek door deze
toegankelijk te maken voor derden. Valoriseren heeft als doel nieuw ontwikkelde technologie
en kennis, die aanwezig is bij de onderwijsinstellingen, wordt aangewend ten gunste van de
maatschappij.
Inclusie: inclusief werken en inclusiegericht werken.
Inclusief werken heeft betrekking op de relatie tussen jou, de cliënt en zijn omgeving (relatie
dimensie)
Inclusiegericht werken gaat over jouw professioneel handelen, gericht op gewenste inclusie
van de cliënt (handelingsdimensie).
Deze dimensies komen uit de integrale rehabilitatiebenadering. Hierin wordt nog een derde
dimensie van inclusie onderscheiden, namelijk de tijdsdimensie. Deze heeft betrekking op
de tijd die nodig is om een samenwerkingsrelatie op te bouwen en tot effectief handelen te
komen en is dus een procesdimentie. Het is belangrijk dat je als professional aansluit bij het
tijdsperspectief van de cliënt en niet het tijdsperspectief van de professional.
Tabel 9.3 inclusief werken en inclusiegericht werken
Inclusief werken (relatiedimensie) Inclusiegericht werken
(handelingsdimensie)
Werken vanuit moreel en maatschappelijk Vertalen van de principes van inclusie naar
ideaal van ’iedereen telt mee’, vanuit een concrete praktijken, gericht op
mensbeeld van gelijkwaardigheid en mogelijkheden in de samenleving.
burgerschap
Persoonlijk-professionele relatie staat Werken aan inclusie in de praktijk, op basis
centraal. De professional als supporter en van door de cliënt en zijn naasten gewenste
mogelijkheid maker kwaliteit van leven, en de daarvan afgeleide
doelen
Betrokkenheid en samenwerking als Kwartiermaken: ruimte maken voor ‘de
kenmerken van de relatie met de persoon vreemde ander’, gastvrijheid scheppen in
Professioneel handelen in complexe situaties (8 stappendans nog toevoegen online
oplossingsgericht werken)
Het goede doen (handelen), doen wat werkt (agogisch)
Sociaal werkers zetten zich samen in met andere in voor rechten, gelijkwaardigheid,
emancipatie, empowerment van individuen of groepen in de samenleving.
Systeemgerichte benadering of groepsgerichte benadering : hier kan een vraag op de toets
voorkomen.
Herstel-, oplossingsgerichte -, gedragscognitieve- , creatief agogische benadering: ook hier
krijgen we 1 vraag over!
TOETSMATRIJS: Methodieken in de specialistische hulpverlening; systeemgericht en
groepsgericht werken, oplossingsgerichte-gedragscognitieve-, creatief agogische en herstel
ondersteunende benadering.
Casussen doelgroepen die op de toets komen:
Mensen met een verstandelijke beperking
Mensen van jong tot oud met een psychische kwetsbaarheid
Complexe gezinnen
Mensen met niet aangeboren hersenletsel
LEREN TOETS Week 1 : Boek 6 psychologische stromingen van Ali Weerman: eclectische
en integratief, H8 en Handreiking voor de implementatie van herstel ondersteunende zorg in
de GGZ pagina 13-33
Je visie beïnvloedt je manier van kijken en je manier van handelen
Herstelgerichte benadering en oplossingsgerichte benadering: Richt je op deuren, niet op
muren. Richt je op mogelijkheden, out of the box denken, nieuwe ideeën bedenken.
Herstelgerichte benadering: niets over ons, zonder ons. (alleen praten over de cliënt met de
cliënt) Leven met een ontwrichtende aandoening, beperking of kwetsbaarheid waarbij
de mogelijkheden en kracht van de mens centraal staan. Zonder stigma. Een proces in
fasen. Overweldig-behandelen/worstelen-leven met de aandoening/acceptatie-leven
voorbij de aandoening. (proces is circulair)
4 terreinen van herstel:
Herstel van persoon, de identiteitzingeving van de persoon
Herstel van gezondheidbehandelen, psychiater
Herstel van dagelijks functionerenactiviteiten, rehabilitatie methodiek sociaal werkers
Herstel van maatschappelijk functioneren leven met, sociaal werkers. Wat wil de cliënt.
Oplossingsgericht: Schaalvragen. Accenten verschuiven van denken en praten over
problemen naar praten en denken in oplossingen.
,Oplossingsgericht Grondhouding: attitude van hoop en optimisme, present (aandacht
aanwezig), onwetend/bescheiden, transparantie, in dienst van de cliënt. Groeipotentie in de
mens zien, onvoorwaardelijke acceptatie, iedere cliënt is uniek.
Gesprekstechnieken: herformuleren, coping-vragen, relatievragen, uitzonderingsvragen,
wondervraag, schaalvraag.
Sociale perspectief op kwetsbaarheid: Psychische kwetsbaarheid, verstandelijke
beperking, verslaving (Multi-problematiek vaak)
Week 2: Lezen hoofdstuk 9: ‘Werken aan Herstel en sociale inclusie’ uit de Brede Basis van
het Sociaal werk. Lees: Paragraaf 4.5: ‘Het belang van Motivatie’ uit Zes psychologische
stromingen en één cliënt. Belangrijk voor het assessment!
Motiverende gespreksvoering: iemand in beweging zetten
Een clientgerichte, directieve methode om te bevorderen dat de cliënt intrinsiek
gemotiveerd wordt tot verander, door ambivalentie te verkennen en op te lossen het gaat
om actuele zorgen problemen.
De hulpverlener stuurt doelbewust aan op het oplossen van ambivalentie (je wil het wel maar
het lukt niet. Ja maar..), vaak in bepaalde richting van verandering.
Motiverende gespreksvoering is clientgerichte en zet mens met zijn actuele zorgen en
belangen in het middelpunt. Het gaat dus om echt nu.
Je kunt niet iets anders verwachten als je steeds hetzelfde blijft doen.
Op welke wijze kan je iemand beïnvloeden? Overtuigen, weerstand, selffulfilling prophecy,
cliënt gelooft in zich zelf en jij gelooft in de cliënt
Stappen tot motivatie: Willen (wil je stoppen?), kunnen (kan je stoppen?) nu (is nu het
moment)?
Om te kunnen veranderen:
- Het belang van de verandering inzien
- Discrepantie (tegenstelling) tussen de toestand waar iemand inzit en het doel dat hij
voor zich ziet (zelfregulatie)
- Vertrouwen hebben in de verandering
- Wanneer de discrepantie groot genoeg wordt en verander belangrijk worden, begin je
te zoeken naar mogelijke oplossingen/veranderingen (zelfregulatie)
- Bereid en in staat zijn om NU te veranderen
Methode en vaardigheden om:
- Ambivalentie te verkennen
- Weerstand te verminderen en te reageren op weerstand
- Verandertaal op te roepen, uit te lokken en er op te reageren
- Verandertaal uitspraken die getuigen van motivatie en inzet
- Weerstandsgedrag is tegenovergestelde
Wij kunnen weestand vergroten of verminderen door onze interventies
Wet bopz: Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
De-instutionalisering en vermaatschappelijking: grootschalige instituten verplaatsen naar
kleinere accommodaties. Ook wel fysieke integratie maar ook i.v.m. normalisering.
, Verschuiving van de langdurige zorg: eerst lag de focus op individuele beperkingen (de
handicap, het afwijkende gedrag, de psychopathologie), er ligt nu focus op de individuele
mogelijkheden, herstel en persoonlijke ontwikkeling. Een tweede verschuiving: van leefgroep
(behoorlijk gesloten) naar sociale netwerk (familie en collectief). Een derde verschuiving:
persoonlijke ontwikkeling en participatie staan centraal i.p.v. het beter omgaan met hun
persoonlijke problemen. Persoonlijk welzijn en sociale participatie staan tegenwoordig
centraal. En een vierde verschuiving: die van de dominante professional naar de
gelijkwaardige relatie.
Eerst voornamelijk Nu ook…
Van beperking naar Gedragsmatig interventies Krachtgericht, herstelgericht
mogelijkheden en oplossingsgericht werken
Van leefgroep naar sociale Woon- en Sociale netwerk benadering
netwerken groepsbegeleiding
Van individueel functioneren Begeleiding bij persoonlijk Kwartiermaker, sociale rol
naar participatie in de functioneren valorisatie
samenleving en sociale
inclusie
Van regie bij professional Professional als Zorgen met en zorgen dat..,
naar regie bij de cliënt deskundige, zorgen voor… empowerment, werken met
ervaringskennis en
ervaringsdeskundigheid
Valorisatie is het verzilveren van wetenschappelijke kennis en techniek door deze
toegankelijk te maken voor derden. Valoriseren heeft als doel nieuw ontwikkelde technologie
en kennis, die aanwezig is bij de onderwijsinstellingen, wordt aangewend ten gunste van de
maatschappij.
Inclusie: inclusief werken en inclusiegericht werken.
Inclusief werken heeft betrekking op de relatie tussen jou, de cliënt en zijn omgeving (relatie
dimensie)
Inclusiegericht werken gaat over jouw professioneel handelen, gericht op gewenste inclusie
van de cliënt (handelingsdimensie).
Deze dimensies komen uit de integrale rehabilitatiebenadering. Hierin wordt nog een derde
dimensie van inclusie onderscheiden, namelijk de tijdsdimensie. Deze heeft betrekking op
de tijd die nodig is om een samenwerkingsrelatie op te bouwen en tot effectief handelen te
komen en is dus een procesdimentie. Het is belangrijk dat je als professional aansluit bij het
tijdsperspectief van de cliënt en niet het tijdsperspectief van de professional.
Tabel 9.3 inclusief werken en inclusiegericht werken
Inclusief werken (relatiedimensie) Inclusiegericht werken
(handelingsdimensie)
Werken vanuit moreel en maatschappelijk Vertalen van de principes van inclusie naar
ideaal van ’iedereen telt mee’, vanuit een concrete praktijken, gericht op
mensbeeld van gelijkwaardigheid en mogelijkheden in de samenleving.
burgerschap
Persoonlijk-professionele relatie staat Werken aan inclusie in de praktijk, op basis
centraal. De professional als supporter en van door de cliënt en zijn naasten gewenste
mogelijkheid maker kwaliteit van leven, en de daarvan afgeleide
doelen
Betrokkenheid en samenwerking als Kwartiermaken: ruimte maken voor ‘de
kenmerken van de relatie met de persoon vreemde ander’, gastvrijheid scheppen in
