Hoofdstuk 1 Inleiding in het recht van de internationale handel
§1.1 Publiekrechtelijke problemen versus privaatrechtelijke problemen
Publiekrecht
- kenmerkt zich doordat bij de rechtsrelatie een overheidsorgaan betrokken is dat gebruikmaakt van
een bepaalde bevoegdheid die burgers en ondernemingen niet hebben. Het overheidsorgaan krijgt
de bevoegdheden door de wet toegewezen en zal deze bevoegdheid ook volgen de wettelijke eisen
moeten uitvoeren.
- Bij het oneens zijn met de beslissing: bezwaarschrift indienen bij hetzelfde overheidsorgaan
beroep stellen op bestuurskamer van de rechtbank Raad van State.
- Strafrechtelijke sancties: straf opleggen en het strafproces controleren.
- Bij publiekrechtelijke geschillen met buitenlandse overheidsorganen zal de interne wetgeving van
dat land aangeven hoe de geschillen opgelost moeten worden.
Privaatrecht
- kenmerkt zich door het ontbreken van overheidsmacht. Elke partij kan hier gebruik van maken,
ongeacht of ze een overheidsorgaan of een burger/ondernemer is. Er worden geen
overheidsbevoegdheden uitgeoefend.
- Bij geschillen: privaatrechtelijke kamer van de rechtbank civiele kamer van het gerechtshof
cassatie gaan bij de Hoge Raad.
Onderwerpen die bij privaatrecht horen;
1. Overeenkomsten
- precontractuele fase: er is nog geen contract tot stand gekomen tussen bedrijven. In principe kan
iedere partij vrij de onderhandelingen verbreken. Tenzij er al veel kosten zijn gemaakt en de deal
bijna rond is dan kan je je beroepen op het feit dat het in strijd is met het gerechtvaardigd
vertrouwen van de wederpartij om dan nog de onderhandelingen af te breken schade –en
eventuele winstvergoeding.
- Geen overeenkomst wanneer er sprake is van een verkeerde prijsopgave in de offerte
- Bij totstandkoming van de overeenkomst ontdekt de koper dat de zaak niet aan de kwalificaties
voldoet die de verkoper hem had voorgespiegeld. Beroep doen op één van de wilsgebreken: dwaling,
bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden nietig verklaren (nooit een overeenkomst
geweest)
- Overeenkomsten die juridisch nooit bestaan hebben nietig! (wanprestaties)
- Incoterms 2000: deze door de Internationale Kamers van Koophandel te Parijs opgestelde
leveringsvoorwaarden voor een internationaal koopcontract geven onder meer aan waar de levering
dient te geschieden en geven het punt aan waar het risico van beschadiging of verlies overgaat van
verkoper naar koper.
2. (On)rechtmatige daad
- Inbreuk op het merkenrecht of opzettelijk namaken van een product.
- Productaansprakelijkheid: producent is aansprakelijk indien hij een gebrekkig product op de markt
heeft gebracht waardoor gevolgschade en letselschade zijn ontstaan. Schade aan het product zelf
moet op de verkoper van het product verhaald worden.
- Rechtmatige daden: zaakwaarneming, onverschuldigde betaling (geld terugvorderen aangezien er
geen rechtsgrond is geweest om de betaling te doen) en de ongerechtvaardigde verrijking.
3. Eigendomsrecht en afgeleide rechten daarvan
-3 vereisten die voldaan moeten worden alvorens een koper eigenaar wordt:
1. Er moet een geldige overeenkomst aan de overdracht ten grondslag moeten liggen.
,2. De verkoper zal beschikkingsbevoegdheid en dus niet failliet mogen zijn tijdens de
overdrachtshandelingen.
3. Er dienen juiste leveringshandelingen plaats te vinden.
- Verkopers maken graag een eigendomsvoorbehoud totdat de gehele koopsom is voldaan
goederen terugvorderen.
- Absolute rechten: afgeleide rechten van het eigendomsrecht en worden absoluut genoemd omdat
zij ten opzichte van iedereen afdwingbaar zijn.
- Relatieve rechten: de rechten die uit overeenkomst en (on)rechtmatige daad voortvloeien, relatief
omdat zij slechts te handhaven zijn ten opzichte van die ene andere partij.
- Pandrecht: een zekerheidsrecht die op roerende zaken en vorderingen gevestigd worden.
- Hypotheekrecht: een zekerheidsrecht die gevestigd kan worden op onroerende zaken.
§1.2 Privaatrechtelijke problemen in internationaal perspectief
- Bij de toepassing van verdragen in de internationale handel is er een juridisch onderscheid tussen
het verbintenissenrecht en goederenrecht.
- Verbintenissenrecht: bestaat uit het overeenkomstenrecht en het recht met betrekking tot de
(on)rechtmatige daden. De prestatieplichten van de partijen staan tegenover elkaar!
- Goederenrecht: de verhouding van één bepaalde partij wordt ten opzichte van een goed bepaald.
Deze bevat vooral rechtelijke regels zodat de partijen meestal geen andersluidende oplossingen in
hun contracten mogen opnemen.
- Toepassing van verdragen en van nationaal recht gaan hand in hand.
§1.3 Rechtssystemen wereldwijd
- Onderscheiding in het privaatrecht van de common-lawlanden en civil-lawlanden!
- Common-lawlanden: koloniale rijken van Groot-Brittannië en Frankrijk en Spanje werden over de
hele wereld verspreid. Invloed op het rechtssysteem van die landen!
- Civil-lawlanden: Frankrijk, Duitsland en Spanje vanwege hun wereldwijde invloed via ofwel koloniale
macht ofwel vanwege de keuze die andere landen hebben gedaan om dat rechts als voorbeeld te
nemen.
Common law
- Centralisatie van de rechtsspraak rechter speelt een belangrijke rol!
- Rechtersrecht
- Wordt als een compleet rechtsstelsel opgevat pakte ie onrechtvaardig uit dan kon de burger bij
de koning om equity vragen.
- Regelgeving heeft een aanvullende rol
- Vonnissen gaat uit van de feiten en van daaruit wordt een vergelijking gemaakt met andere zaken
en de daarbij horende vonnissen van andere rechters. Vervolgens wettelijke regels raadplegen!
- Dissenting option: rechters mogen openlijk met elkaar van mening verschillen.
Civil law
- Het civiele recht wordt in algemene rechtsregels in een systeem van wetboeken neergelegd.
- Moest door iedereen begrepen worden.
- Rechters zijn geen publieke figuren; zij fungeren op de achtergrond want zij passen de wet toe zoals
die op democratische wijze is aangenomen wettelijke regel toepassen.
- Publieke dissenting opinions zijn niet toegestaan! (unanieme beslissing of een beslissing van de
meerderheid, komen de partijen en het publiek niet te weten)
Enkele inhoudelijke verschillen tussen common law en civil law
- Volgens het Engelse recht hoeven in de precontractuele fase partijen geen rekening te houden met
het gerechtvaardigde belang van de wederpartij.
, - Volgens het Engelse recht is voor de totstandkoming van een geldige overeenkomst een
consideration vereist, een extra overweging van de partijen dat zij in ruil voor een tegenprestatie
gebonden willen worden door een contract. Daarnaast zijn de interpretaties van dwaling en
overmacht heel anders.
- Het punt van de actie tot nakoming.
- Goederenrecht, recht op eigendom is gesplitst in roerende en onroerende zaken.
- Zekerheidsrechten:
mortgage: eigendom overdragen aan hypotheekhouder, bij civil-lawlanden niet.
Andere rechtsfamilies
1. Romaanse, Duitse en Scandinavische rechtsfamilies
- Romaans: Franse Code Civil, codificering van het recht in wetboeken die redelijk gemakkelijk
toegankelijk zijn.
- Duits: wetenschappelijk karakter van het recht, wetboeken opgesteld op basis van abstracte en
juridisch technische concepten.
- Scandinavisch: bestaan niet uit een gecodificeerd stelsel van wetboeken, maar een bundel wetten
die in verschillende Scandinavische landen tegelijkertijd in werking zijn getreden.
2. Rechtsstelsel beïnvloed door religie
- Vooral het familie –en het erfrecht worden door religie beïnvloed.
- Overige onderwerpen van het privaatrecht worden veelal bepaald door het recht van de vroegere
koloniale machten.
3. Recht in het Verre Oosten
- De wijze van oplossen van geschillen met elkaar gemeen: buiten de rechtszaal.
- Invloeden van het rechtsstelsel van de koloniale machten.
4. Nederlands privaatrecht
- Invloeden vanuit de Code Civil, Duitsland en het Engelse recht.
- Conflicten het liefst buiten het recht oplossen.
§1.4 Internationaal privaatrechtelijke problemen
Internationaal privaatrecht
- Privaatrechtelijke problemen zijn internationaal van aard. De partijen komen uit verschillende
landen of het vervoer vindt plaats tussen verschillende landen.
- Nationale ipr-regels: deze worden door een rechter toegepast wanneer er geen verdrag
geraadpleegd kan worden.
- Internationale ipr-regels: deze zijn vastgelegd in verdragen. Het verdrag geeft zelf aan in welke
gevallen het mag worden toegepast.
- Ipr-verdragen onderverdelen in 2 categorieën:
1. objectieve verwijzingsregels: deze regels wijzen een bepaald rechtsstelsel aan dat in een
rechtsrelatie wordt toegepast.
ook wel conflictregels genoemd: regels lossen het conflict op met betrekking tot de vraag welk
nationaal rechtsstelsel van toepassing zou moeten zijn.
2. inhoudelijk/materiaal recht: door deze verdragen wordt er dus geen nationaal rechtsstelsel
aangewezen dat het probleem zal oplossen, maar het verdrag zelf bevat de oplossingen.
Weens Koopverdrag
§1.1 Publiekrechtelijke problemen versus privaatrechtelijke problemen
Publiekrecht
- kenmerkt zich doordat bij de rechtsrelatie een overheidsorgaan betrokken is dat gebruikmaakt van
een bepaalde bevoegdheid die burgers en ondernemingen niet hebben. Het overheidsorgaan krijgt
de bevoegdheden door de wet toegewezen en zal deze bevoegdheid ook volgen de wettelijke eisen
moeten uitvoeren.
- Bij het oneens zijn met de beslissing: bezwaarschrift indienen bij hetzelfde overheidsorgaan
beroep stellen op bestuurskamer van de rechtbank Raad van State.
- Strafrechtelijke sancties: straf opleggen en het strafproces controleren.
- Bij publiekrechtelijke geschillen met buitenlandse overheidsorganen zal de interne wetgeving van
dat land aangeven hoe de geschillen opgelost moeten worden.
Privaatrecht
- kenmerkt zich door het ontbreken van overheidsmacht. Elke partij kan hier gebruik van maken,
ongeacht of ze een overheidsorgaan of een burger/ondernemer is. Er worden geen
overheidsbevoegdheden uitgeoefend.
- Bij geschillen: privaatrechtelijke kamer van de rechtbank civiele kamer van het gerechtshof
cassatie gaan bij de Hoge Raad.
Onderwerpen die bij privaatrecht horen;
1. Overeenkomsten
- precontractuele fase: er is nog geen contract tot stand gekomen tussen bedrijven. In principe kan
iedere partij vrij de onderhandelingen verbreken. Tenzij er al veel kosten zijn gemaakt en de deal
bijna rond is dan kan je je beroepen op het feit dat het in strijd is met het gerechtvaardigd
vertrouwen van de wederpartij om dan nog de onderhandelingen af te breken schade –en
eventuele winstvergoeding.
- Geen overeenkomst wanneer er sprake is van een verkeerde prijsopgave in de offerte
- Bij totstandkoming van de overeenkomst ontdekt de koper dat de zaak niet aan de kwalificaties
voldoet die de verkoper hem had voorgespiegeld. Beroep doen op één van de wilsgebreken: dwaling,
bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden nietig verklaren (nooit een overeenkomst
geweest)
- Overeenkomsten die juridisch nooit bestaan hebben nietig! (wanprestaties)
- Incoterms 2000: deze door de Internationale Kamers van Koophandel te Parijs opgestelde
leveringsvoorwaarden voor een internationaal koopcontract geven onder meer aan waar de levering
dient te geschieden en geven het punt aan waar het risico van beschadiging of verlies overgaat van
verkoper naar koper.
2. (On)rechtmatige daad
- Inbreuk op het merkenrecht of opzettelijk namaken van een product.
- Productaansprakelijkheid: producent is aansprakelijk indien hij een gebrekkig product op de markt
heeft gebracht waardoor gevolgschade en letselschade zijn ontstaan. Schade aan het product zelf
moet op de verkoper van het product verhaald worden.
- Rechtmatige daden: zaakwaarneming, onverschuldigde betaling (geld terugvorderen aangezien er
geen rechtsgrond is geweest om de betaling te doen) en de ongerechtvaardigde verrijking.
3. Eigendomsrecht en afgeleide rechten daarvan
-3 vereisten die voldaan moeten worden alvorens een koper eigenaar wordt:
1. Er moet een geldige overeenkomst aan de overdracht ten grondslag moeten liggen.
,2. De verkoper zal beschikkingsbevoegdheid en dus niet failliet mogen zijn tijdens de
overdrachtshandelingen.
3. Er dienen juiste leveringshandelingen plaats te vinden.
- Verkopers maken graag een eigendomsvoorbehoud totdat de gehele koopsom is voldaan
goederen terugvorderen.
- Absolute rechten: afgeleide rechten van het eigendomsrecht en worden absoluut genoemd omdat
zij ten opzichte van iedereen afdwingbaar zijn.
- Relatieve rechten: de rechten die uit overeenkomst en (on)rechtmatige daad voortvloeien, relatief
omdat zij slechts te handhaven zijn ten opzichte van die ene andere partij.
- Pandrecht: een zekerheidsrecht die op roerende zaken en vorderingen gevestigd worden.
- Hypotheekrecht: een zekerheidsrecht die gevestigd kan worden op onroerende zaken.
§1.2 Privaatrechtelijke problemen in internationaal perspectief
- Bij de toepassing van verdragen in de internationale handel is er een juridisch onderscheid tussen
het verbintenissenrecht en goederenrecht.
- Verbintenissenrecht: bestaat uit het overeenkomstenrecht en het recht met betrekking tot de
(on)rechtmatige daden. De prestatieplichten van de partijen staan tegenover elkaar!
- Goederenrecht: de verhouding van één bepaalde partij wordt ten opzichte van een goed bepaald.
Deze bevat vooral rechtelijke regels zodat de partijen meestal geen andersluidende oplossingen in
hun contracten mogen opnemen.
- Toepassing van verdragen en van nationaal recht gaan hand in hand.
§1.3 Rechtssystemen wereldwijd
- Onderscheiding in het privaatrecht van de common-lawlanden en civil-lawlanden!
- Common-lawlanden: koloniale rijken van Groot-Brittannië en Frankrijk en Spanje werden over de
hele wereld verspreid. Invloed op het rechtssysteem van die landen!
- Civil-lawlanden: Frankrijk, Duitsland en Spanje vanwege hun wereldwijde invloed via ofwel koloniale
macht ofwel vanwege de keuze die andere landen hebben gedaan om dat rechts als voorbeeld te
nemen.
Common law
- Centralisatie van de rechtsspraak rechter speelt een belangrijke rol!
- Rechtersrecht
- Wordt als een compleet rechtsstelsel opgevat pakte ie onrechtvaardig uit dan kon de burger bij
de koning om equity vragen.
- Regelgeving heeft een aanvullende rol
- Vonnissen gaat uit van de feiten en van daaruit wordt een vergelijking gemaakt met andere zaken
en de daarbij horende vonnissen van andere rechters. Vervolgens wettelijke regels raadplegen!
- Dissenting option: rechters mogen openlijk met elkaar van mening verschillen.
Civil law
- Het civiele recht wordt in algemene rechtsregels in een systeem van wetboeken neergelegd.
- Moest door iedereen begrepen worden.
- Rechters zijn geen publieke figuren; zij fungeren op de achtergrond want zij passen de wet toe zoals
die op democratische wijze is aangenomen wettelijke regel toepassen.
- Publieke dissenting opinions zijn niet toegestaan! (unanieme beslissing of een beslissing van de
meerderheid, komen de partijen en het publiek niet te weten)
Enkele inhoudelijke verschillen tussen common law en civil law
- Volgens het Engelse recht hoeven in de precontractuele fase partijen geen rekening te houden met
het gerechtvaardigde belang van de wederpartij.
, - Volgens het Engelse recht is voor de totstandkoming van een geldige overeenkomst een
consideration vereist, een extra overweging van de partijen dat zij in ruil voor een tegenprestatie
gebonden willen worden door een contract. Daarnaast zijn de interpretaties van dwaling en
overmacht heel anders.
- Het punt van de actie tot nakoming.
- Goederenrecht, recht op eigendom is gesplitst in roerende en onroerende zaken.
- Zekerheidsrechten:
mortgage: eigendom overdragen aan hypotheekhouder, bij civil-lawlanden niet.
Andere rechtsfamilies
1. Romaanse, Duitse en Scandinavische rechtsfamilies
- Romaans: Franse Code Civil, codificering van het recht in wetboeken die redelijk gemakkelijk
toegankelijk zijn.
- Duits: wetenschappelijk karakter van het recht, wetboeken opgesteld op basis van abstracte en
juridisch technische concepten.
- Scandinavisch: bestaan niet uit een gecodificeerd stelsel van wetboeken, maar een bundel wetten
die in verschillende Scandinavische landen tegelijkertijd in werking zijn getreden.
2. Rechtsstelsel beïnvloed door religie
- Vooral het familie –en het erfrecht worden door religie beïnvloed.
- Overige onderwerpen van het privaatrecht worden veelal bepaald door het recht van de vroegere
koloniale machten.
3. Recht in het Verre Oosten
- De wijze van oplossen van geschillen met elkaar gemeen: buiten de rechtszaal.
- Invloeden van het rechtsstelsel van de koloniale machten.
4. Nederlands privaatrecht
- Invloeden vanuit de Code Civil, Duitsland en het Engelse recht.
- Conflicten het liefst buiten het recht oplossen.
§1.4 Internationaal privaatrechtelijke problemen
Internationaal privaatrecht
- Privaatrechtelijke problemen zijn internationaal van aard. De partijen komen uit verschillende
landen of het vervoer vindt plaats tussen verschillende landen.
- Nationale ipr-regels: deze worden door een rechter toegepast wanneer er geen verdrag
geraadpleegd kan worden.
- Internationale ipr-regels: deze zijn vastgelegd in verdragen. Het verdrag geeft zelf aan in welke
gevallen het mag worden toegepast.
- Ipr-verdragen onderverdelen in 2 categorieën:
1. objectieve verwijzingsregels: deze regels wijzen een bepaald rechtsstelsel aan dat in een
rechtsrelatie wordt toegepast.
ook wel conflictregels genoemd: regels lossen het conflict op met betrekking tot de vraag welk
nationaal rechtsstelsel van toepassing zou moeten zijn.
2. inhoudelijk/materiaal recht: door deze verdragen wordt er dus geen nationaal rechtsstelsel
aangewezen dat het probleem zal oplossen, maar het verdrag zelf bevat de oplossingen.
Weens Koopverdrag
