Hoorcolleges Forensische
Orthopedagogiek & Recht
Hoorcollege 1 – Beroepsethiek, beroepscode,
tuchtrecht in de forensische
orthopedagogiek
De NVO is een beroepsvereniging met een helpdesk waar je dingen kunt voorleggen. Er is een
beroepscode aanwezig. Deze is samengesteld door onze orthopedagogen. Belangrijke normen zijn:
- Transparantie
- Beroepsgeheim
Een beroepscode is een normenstelsel voor een beroepsgroep. Kenmerken zijn:
- Verzameling open normen, richtsnoer, toetssteen voor het professionele handelen
- Grote rol voor oordelen en verantwoorden vanuit professionele handelen
- Verbindend voor wie lid beroepsvereniging is en/of geregistreerd is
- Eventuele koppeling aan verenigingstuchtrecht
Jeugdwet en kwaliteitskader jeugd
Norm verantwoorde werktoedeling in artikel 4.1.1:
- Degene die de opdracht geeft of werk toedeelt, die moet dat doen op een verantwoorde
wijze. Bekwaam werk uitvoeren is het doel. Je hebt zelf ook verantwoordelijkheid.
- Wanneer moet je een geregistreerde professional inzetten? Dit moet je doen aan de hand
van cliëntfactoren en professionele factoren.
- Complexe problematiek doe je met 2 professionals die geregistreerd zijn
Beroepsethiek (body of rules)
Beslissingen waarbij je morele waarden toepast om tot goede hulpverlening te komen. Hier worden
normen en waarden toegepast in de praktijk. Je kunt het opvatten als practice: gaat om herkennen,
benoemen en gestructureerd toepassen.
Drie domeinen waarin morele opvattingen ontstaan:
- Prive domein: normen die samenhangen met jouw persoonlijke relaties
- Professioneel domein: normen die samenhangen met functie of beroepsrol
- Publieke domein: normen in wet, dan geldend voor alle leden van de samenleving. Gaat over
maatschappelijke problemen.
Professionele standaard:
- De beroepscode van de betreffende doelgroep
- De kennis en vaardigheden die horen bij het beroep en functie
- Richtlijnen
- Good
,Professionele autonomie
- Gebruiken van de bevoegdheid die je hebt gekregen op basis van jouw deskundigheid om als
beoefenaar van een professional, om tot een eigen oordeel te komen en daar naar te
handelen
- Het vraagt oordeelsvermogen en besluitvaardigheid (de vaardigheid om tot een gewogen
beslissing te komen)
De pijlers van beroepsethiek
- Weldoen en leed vermijden
- Geen schade toebrengen
- Respect voor autonomie
- Rechtvaardigheid
- Integriteit
- Deskundigheid
- Vertrouwelijkheid
- Verantwoording
Fundamentele beginselen
Beauchamp en Childress onderscheiden 4 beginselen als fundament voor ethiek van de zorg:
1. Respect voor autonomie (respect for autonomy)
2. Weldoen (beneficence)
3. Niet schaden (non-maleficence)
4. Rechtvaardigheid (justice)
Professioneel handelen – bronnen
- Regelgeving/normstelling zoals in WGBO, BW boek 1, Jeugdwet
Wanneer is er een beroepsethisch dilemma?
De professional vindt een bepaald voorschrift in een bepaalde situatie niet rechtvaardig.
- Artikel 7.3.11 informeren ouders in het belang van een 15-jarige of jonger
Dilemma’s kunnen bestaan uit:
- Het botsen van twee beroepsethische voorschriften, uit het botsen van twee juridische regels
- Het botsen van een beroepsethische regel met een juridische regel
Stappenplan complexe casussen:
1. Betrokkenen
2. Wat hebben de cliënten te verliezen bij mijn beslissing?
3. Objectiveer de casus:
a. Zou een vakgenoot van mij hetzelfde doen als ik?
4. Zoeken naar een alternatief
a. Subsidiariteitscriterium: kijken of er een minder ingrijpende uitweg of oplossing is
b. Als er geen uitweg is, kun je het vellen van een salomonsoordeel
5. Toets je handelingsopties aan proportionaliteit en effectiviteit
a. Juiste doel bewerkstelligen
b. Ook de alternatieve oplossing die je voornemens bent te kiezen
, 6. Vraag daadwerkelijk feedback bij een of meerdere onafhankelijke vakgenoten, op analyse en
bevindingen
Hoorcollege 2 – 12 september
Deel I: Het Jeugdstrafrechtstelsel in
Nederland
Media
Hoofdlijnenakkoord: jeugdstrafrecht aanscherpen, o.a. door het verhogen van de maximale straffen.
Als bij ernstige misdrijven het adolescentenstrafrecht bij meerderjarigen wordt toegepast, moet dat
uitgebreider worden gemotiveerd. Meer mogelijkheden om ouders verantwoordelijk te stellen.
Jeugdsancties
Jeugdstrafrecht
Naast de algemene doelen van het strafrecht (vergelding, herstel, verhogen veiligheid) is opvoeding
van de jeugdige een belangrijk doel. Daarom: een afwijkend jeugdstrafrecht(proces)recht en aparte
sancties met lagere strafmaxima. Nederland heeft al meer dan 100 jaar een apart jeugdsanctiestelsel.
Internationaal ligt het belang van opvoeding vast in Internationaal Verdrag inzake Rechten van het
Kind (IVRK).
Soorten strafrecht:
- Tot 12: geen strafrecht
- 12-18: jeugdstrafrecht
- 18+: volwassen of commune strafrecht
Adolescentenstrafrecht (2014):
- Geen nieuwe vorm van strafrecht
- Maar meer mogelijkheden om bij het straffen van adolescenten (16-23) rekening te houden
met de ontwikkelingsleeftijd van de jongere.
Straffen en maatregelen
- Hoofdstraffen
o Jeugddetentie
o Taakstraf (leer- en werkstraf)
o Geldboete
- Bijkomende straffen
o Verbeurdverklaring: als je voorwerpen gebruikt bij het delict kunnen deze ingenomen
worden (scooter, gereedschap)
- Maatregelen: kan ook verlengd worden
o Plaatsing in een inrichting voor jeugdige (PIJ)
o Gedragsbeïnvloedende maatregel (GBM)
o Schadevergoeding
- Voorwaardelijke veroordeling en algemene en bijzondere voorwaarden
- Voorwaardelijke sepot
o OM-afdoening
Orthopedagogiek & Recht
Hoorcollege 1 – Beroepsethiek, beroepscode,
tuchtrecht in de forensische
orthopedagogiek
De NVO is een beroepsvereniging met een helpdesk waar je dingen kunt voorleggen. Er is een
beroepscode aanwezig. Deze is samengesteld door onze orthopedagogen. Belangrijke normen zijn:
- Transparantie
- Beroepsgeheim
Een beroepscode is een normenstelsel voor een beroepsgroep. Kenmerken zijn:
- Verzameling open normen, richtsnoer, toetssteen voor het professionele handelen
- Grote rol voor oordelen en verantwoorden vanuit professionele handelen
- Verbindend voor wie lid beroepsvereniging is en/of geregistreerd is
- Eventuele koppeling aan verenigingstuchtrecht
Jeugdwet en kwaliteitskader jeugd
Norm verantwoorde werktoedeling in artikel 4.1.1:
- Degene die de opdracht geeft of werk toedeelt, die moet dat doen op een verantwoorde
wijze. Bekwaam werk uitvoeren is het doel. Je hebt zelf ook verantwoordelijkheid.
- Wanneer moet je een geregistreerde professional inzetten? Dit moet je doen aan de hand
van cliëntfactoren en professionele factoren.
- Complexe problematiek doe je met 2 professionals die geregistreerd zijn
Beroepsethiek (body of rules)
Beslissingen waarbij je morele waarden toepast om tot goede hulpverlening te komen. Hier worden
normen en waarden toegepast in de praktijk. Je kunt het opvatten als practice: gaat om herkennen,
benoemen en gestructureerd toepassen.
Drie domeinen waarin morele opvattingen ontstaan:
- Prive domein: normen die samenhangen met jouw persoonlijke relaties
- Professioneel domein: normen die samenhangen met functie of beroepsrol
- Publieke domein: normen in wet, dan geldend voor alle leden van de samenleving. Gaat over
maatschappelijke problemen.
Professionele standaard:
- De beroepscode van de betreffende doelgroep
- De kennis en vaardigheden die horen bij het beroep en functie
- Richtlijnen
- Good
,Professionele autonomie
- Gebruiken van de bevoegdheid die je hebt gekregen op basis van jouw deskundigheid om als
beoefenaar van een professional, om tot een eigen oordeel te komen en daar naar te
handelen
- Het vraagt oordeelsvermogen en besluitvaardigheid (de vaardigheid om tot een gewogen
beslissing te komen)
De pijlers van beroepsethiek
- Weldoen en leed vermijden
- Geen schade toebrengen
- Respect voor autonomie
- Rechtvaardigheid
- Integriteit
- Deskundigheid
- Vertrouwelijkheid
- Verantwoording
Fundamentele beginselen
Beauchamp en Childress onderscheiden 4 beginselen als fundament voor ethiek van de zorg:
1. Respect voor autonomie (respect for autonomy)
2. Weldoen (beneficence)
3. Niet schaden (non-maleficence)
4. Rechtvaardigheid (justice)
Professioneel handelen – bronnen
- Regelgeving/normstelling zoals in WGBO, BW boek 1, Jeugdwet
Wanneer is er een beroepsethisch dilemma?
De professional vindt een bepaald voorschrift in een bepaalde situatie niet rechtvaardig.
- Artikel 7.3.11 informeren ouders in het belang van een 15-jarige of jonger
Dilemma’s kunnen bestaan uit:
- Het botsen van twee beroepsethische voorschriften, uit het botsen van twee juridische regels
- Het botsen van een beroepsethische regel met een juridische regel
Stappenplan complexe casussen:
1. Betrokkenen
2. Wat hebben de cliënten te verliezen bij mijn beslissing?
3. Objectiveer de casus:
a. Zou een vakgenoot van mij hetzelfde doen als ik?
4. Zoeken naar een alternatief
a. Subsidiariteitscriterium: kijken of er een minder ingrijpende uitweg of oplossing is
b. Als er geen uitweg is, kun je het vellen van een salomonsoordeel
5. Toets je handelingsopties aan proportionaliteit en effectiviteit
a. Juiste doel bewerkstelligen
b. Ook de alternatieve oplossing die je voornemens bent te kiezen
, 6. Vraag daadwerkelijk feedback bij een of meerdere onafhankelijke vakgenoten, op analyse en
bevindingen
Hoorcollege 2 – 12 september
Deel I: Het Jeugdstrafrechtstelsel in
Nederland
Media
Hoofdlijnenakkoord: jeugdstrafrecht aanscherpen, o.a. door het verhogen van de maximale straffen.
Als bij ernstige misdrijven het adolescentenstrafrecht bij meerderjarigen wordt toegepast, moet dat
uitgebreider worden gemotiveerd. Meer mogelijkheden om ouders verantwoordelijk te stellen.
Jeugdsancties
Jeugdstrafrecht
Naast de algemene doelen van het strafrecht (vergelding, herstel, verhogen veiligheid) is opvoeding
van de jeugdige een belangrijk doel. Daarom: een afwijkend jeugdstrafrecht(proces)recht en aparte
sancties met lagere strafmaxima. Nederland heeft al meer dan 100 jaar een apart jeugdsanctiestelsel.
Internationaal ligt het belang van opvoeding vast in Internationaal Verdrag inzake Rechten van het
Kind (IVRK).
Soorten strafrecht:
- Tot 12: geen strafrecht
- 12-18: jeugdstrafrecht
- 18+: volwassen of commune strafrecht
Adolescentenstrafrecht (2014):
- Geen nieuwe vorm van strafrecht
- Maar meer mogelijkheden om bij het straffen van adolescenten (16-23) rekening te houden
met de ontwikkelingsleeftijd van de jongere.
Straffen en maatregelen
- Hoofdstraffen
o Jeugddetentie
o Taakstraf (leer- en werkstraf)
o Geldboete
- Bijkomende straffen
o Verbeurdverklaring: als je voorwerpen gebruikt bij het delict kunnen deze ingenomen
worden (scooter, gereedschap)
- Maatregelen: kan ook verlengd worden
o Plaatsing in een inrichting voor jeugdige (PIJ)
o Gedragsbeïnvloedende maatregel (GBM)
o Schadevergoeding
- Voorwaardelijke veroordeling en algemene en bijzondere voorwaarden
- Voorwaardelijke sepot
o OM-afdoening
