Module 4: Communicatie en gedrag
Mogelijke examenvragen
1. Wat zijn 2 effectieve conflicthanteringsstijlen?
- Samenwerken en oplossen
- Onderhandelen en een tussenoplossing zoeken
2. Hoe bepaal je de ernst van probleemgedrag?
Frequentie – Hoe vaak vertoont de zorgvrager dit gedrag?
Duur – Hoe lang vertoont de zorgvrager dit gedrag al?
Omvang – In hoeveel situaties komt dit gedrag voor?
Gevolgen – In welke mate is er sprake van negatieve gevolgen voor de betrokkenen?
3. Wat is draagkracht?
Hoe goed mensen met draaglast (spanningsbronnen en belastende zaken) om kunnen gaan.
4. Welke verschijnselen van dementie zie je bij de zorgvrager met een verstandelijke
beperking?
Bij mensen met een verstandelijke beperking doen zich vaak de ‘gewone’ verschijnselen van
dementie voor, alleen is de uitwerking vaak ernstiger. Vooral bij licht en matig verstandelijke
beperkten is dit terug te zien in het verlies van vaardigheden (ook op communicatief gebied).
Het versterkt de behoefte aan structuur en veiligheid.
5. Wat is een belangrijk aspecten bij begeleiden bij rouw?
- Betrek de zorgvrager bij (het regelen van) de begrafenis, zodat hij afscheid kan nemen.
- Soms begrijpen zorgvragers niet gelijk dat iemand nooit meer terugkomt. Ze laten dan een
verlate rouwreactie zien.
- Zorg dat je eerlijk antwoord geeft op de vragen van de zorgvragers, maar sluit wel aan bij
hun beleving.
- Organiseer een afscheid voor de zorgvrager die niet aanwezig kan zijn bij het afscheid. Of
maak een soort ‘herdenkingsdienst’.
6. Wat zijn de gevolgen van hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke
beperking?
- Scheidingsangst
- Bindingsangst
- Gevoelens van onzekerheid en minderwaardigheid
- Richt gevoelens van angst en woede op zichzelf
- Zeer ernstige vormen leiden tot achterstand of stilstand in de ontwikkeling
- Functioneel handelen
- Enorme verzamelwoede
- Willen hebben wat een ander heeft
- Grenzeloos in hun gedrag; willen van alles net wat meer
, 7. Wat is scheidingsangst en bindingsangst?
Scheidingsangst: Reageren met angst of agressie als de zorgvrager verlaten wordt
Bindingsangst: Zorgvrager durft zich niet aan iemand emotioneel te binden
8. Wat zijn risicofactoren bij probleemgedrag bij de zorgvrager zelf?
- Onveilige hechting – Koorts
- Zich gefrustreerd voelen – Pijn
- Zich ziek voelen
9. Wat is het zelfbeschikkingsrecht?
Autonomie. Ieder mens kan beslissen over hoe hij zijn leven vorm en inhoud mag geven
10. Wat is belangrijk in basishouding bij agressief gedrag?
- Rust en overtuiging uitstralen in wat je vindt en voelt
- Probeer contact te maken en te houden, zolang heb je onderhandelingsruimte
- Neem niet te veel afstand, maar kom ook niet te dichtbij. Wees betrokken en zorgzaam.
- Respectvol in de bejegening, geduld, transparant, accepterend, neutraal of humoristisch
11. Wat zijn risicofactoren bij probleemgedrag bij de sociale omgeving?
- Overvraging/ondervraging - Gebrek aan aandacht
- Gebrek aan respect - Te veel of te weinig structuur
- Te grote, drukke of onrustige groep
12. Welke stappen neem je bij begeleiden van agressief gedrag?
- Handelen gericht op bieden van ruimte
- Handelen gericht op stellen van grenzen
- Handelen gericht op beperken van bewegingsvrijheid
- Toepassen van middelen en maatregelen
13. Waar let je op bij voorlichting geven aan mensen met een verstandelijke beperking?
- Je hebt een voorbeeldfunctie
- De inhoud van je boodschap moet naadloos aansluiten bij aanwezige kennis
- Informatie moet je in zeer kleine stukjes verdelen en mag je best herhalen
- Kies een voorlichtingsmethode die aansluit bij het niveau van functioneren
- Vraag jezelf af of je doel haalbaar is
- Adviezen over het in stand houden of bevorderen van gezondheid, moet je afstemmen
- Gezondheidsbevorderend gedrag moet je opmerken en versterken (belonen)
- Geef op een correcte manier voorlichting, maak de zorgvrager niet bang
- Geef de zorgvrager een actieve rol, laat hem meedenken
- Er kan sprake zijn van een afwerende houding, houd hier rekening mee
14. Met welke krachten kun je te maken krijgen bij verandering en leg deze uit?
Weerstandskrachten en veranderingskrachten. Weerstandskrachten houden de zorgvrager
tegen, ze hebben moeite met veranderen. Veranderingskrachten stuwen de zorgvrager in de
richting van verandering.
Mogelijke examenvragen
1. Wat zijn 2 effectieve conflicthanteringsstijlen?
- Samenwerken en oplossen
- Onderhandelen en een tussenoplossing zoeken
2. Hoe bepaal je de ernst van probleemgedrag?
Frequentie – Hoe vaak vertoont de zorgvrager dit gedrag?
Duur – Hoe lang vertoont de zorgvrager dit gedrag al?
Omvang – In hoeveel situaties komt dit gedrag voor?
Gevolgen – In welke mate is er sprake van negatieve gevolgen voor de betrokkenen?
3. Wat is draagkracht?
Hoe goed mensen met draaglast (spanningsbronnen en belastende zaken) om kunnen gaan.
4. Welke verschijnselen van dementie zie je bij de zorgvrager met een verstandelijke
beperking?
Bij mensen met een verstandelijke beperking doen zich vaak de ‘gewone’ verschijnselen van
dementie voor, alleen is de uitwerking vaak ernstiger. Vooral bij licht en matig verstandelijke
beperkten is dit terug te zien in het verlies van vaardigheden (ook op communicatief gebied).
Het versterkt de behoefte aan structuur en veiligheid.
5. Wat is een belangrijk aspecten bij begeleiden bij rouw?
- Betrek de zorgvrager bij (het regelen van) de begrafenis, zodat hij afscheid kan nemen.
- Soms begrijpen zorgvragers niet gelijk dat iemand nooit meer terugkomt. Ze laten dan een
verlate rouwreactie zien.
- Zorg dat je eerlijk antwoord geeft op de vragen van de zorgvragers, maar sluit wel aan bij
hun beleving.
- Organiseer een afscheid voor de zorgvrager die niet aanwezig kan zijn bij het afscheid. Of
maak een soort ‘herdenkingsdienst’.
6. Wat zijn de gevolgen van hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke
beperking?
- Scheidingsangst
- Bindingsangst
- Gevoelens van onzekerheid en minderwaardigheid
- Richt gevoelens van angst en woede op zichzelf
- Zeer ernstige vormen leiden tot achterstand of stilstand in de ontwikkeling
- Functioneel handelen
- Enorme verzamelwoede
- Willen hebben wat een ander heeft
- Grenzeloos in hun gedrag; willen van alles net wat meer
, 7. Wat is scheidingsangst en bindingsangst?
Scheidingsangst: Reageren met angst of agressie als de zorgvrager verlaten wordt
Bindingsangst: Zorgvrager durft zich niet aan iemand emotioneel te binden
8. Wat zijn risicofactoren bij probleemgedrag bij de zorgvrager zelf?
- Onveilige hechting – Koorts
- Zich gefrustreerd voelen – Pijn
- Zich ziek voelen
9. Wat is het zelfbeschikkingsrecht?
Autonomie. Ieder mens kan beslissen over hoe hij zijn leven vorm en inhoud mag geven
10. Wat is belangrijk in basishouding bij agressief gedrag?
- Rust en overtuiging uitstralen in wat je vindt en voelt
- Probeer contact te maken en te houden, zolang heb je onderhandelingsruimte
- Neem niet te veel afstand, maar kom ook niet te dichtbij. Wees betrokken en zorgzaam.
- Respectvol in de bejegening, geduld, transparant, accepterend, neutraal of humoristisch
11. Wat zijn risicofactoren bij probleemgedrag bij de sociale omgeving?
- Overvraging/ondervraging - Gebrek aan aandacht
- Gebrek aan respect - Te veel of te weinig structuur
- Te grote, drukke of onrustige groep
12. Welke stappen neem je bij begeleiden van agressief gedrag?
- Handelen gericht op bieden van ruimte
- Handelen gericht op stellen van grenzen
- Handelen gericht op beperken van bewegingsvrijheid
- Toepassen van middelen en maatregelen
13. Waar let je op bij voorlichting geven aan mensen met een verstandelijke beperking?
- Je hebt een voorbeeldfunctie
- De inhoud van je boodschap moet naadloos aansluiten bij aanwezige kennis
- Informatie moet je in zeer kleine stukjes verdelen en mag je best herhalen
- Kies een voorlichtingsmethode die aansluit bij het niveau van functioneren
- Vraag jezelf af of je doel haalbaar is
- Adviezen over het in stand houden of bevorderen van gezondheid, moet je afstemmen
- Gezondheidsbevorderend gedrag moet je opmerken en versterken (belonen)
- Geef op een correcte manier voorlichting, maak de zorgvrager niet bang
- Geef de zorgvrager een actieve rol, laat hem meedenken
- Er kan sprake zijn van een afwerende houding, houd hier rekening mee
14. Met welke krachten kun je te maken krijgen bij verandering en leg deze uit?
Weerstandskrachten en veranderingskrachten. Weerstandskrachten houden de zorgvrager
tegen, ze hebben moeite met veranderen. Veranderingskrachten stuwen de zorgvrager in de
richting van verandering.
