Economie HAVO 4/5
Verzekeren
Risico Aversie: Mensen zijn afkerig van risico’s en wapenen zich hiertegen door een verzekering af
te sluiten.
Het verwachte schadebedrag = Kans op schade x het schadebedrag.
Een verzekering is een overeenkomst tussen een verzekeraar en de verzekerde waarbij de
verzekerde een bedrag betaalt aan de verzekeraar, in ruil hiervoor krijgt de verzekerde een garantie
dat de schade wordt vergoed. Door je te verzekeren verlaag je het risico. Het bedrag dat de
verzekerde periodiek voor de verzekering betaalt, is de premie.
Premie = kans op schade x gemiddelde hoogte van de schade
Averechtse selectie door asymmetrische informatie:
Als de ene partij over meer informatie beschikt dan de andere partij, noemen we dit
asymmetrische informatie. Dit komt ook bij verzekeringen voor; de verzekerde kent zijn levensstijl
en de risico’s die daaraan gebonden zijn. De verzekeraar kent die risico’s niet. Hij baseert zijn
premie op het gemiddeld risico op schade binnen de groep verzekerden. Iedereen betaalt
evenveel premie. De slechte risico’s krijgen veel uitgekeerd en de goede risico’s krijgen niks. Dat kan
ertoe leiden dat de goede risico’s zich niet langer verzekeren, omdat de opbrengst van de
verzekering niet opweegt tegen de kosten ervan. Het gevolg is dat alle slechte risico’s overblijven,
dat betekent dat het gemiddeld risico stijgt en dus ook de premie. De verzekeraar zal de premie
verhogen waardoor er nog meer mensen weggaan. Dan krijgt hij alleen nog maar de slechte risico’s
als klant.
Wanneer de goede risico’s de verzekering opzeggen, en de slechte risico’s overblijven, spreek je
van averechtse selectie.
Bestrijden van averechtse selectie:
1. Averechtse selectie kan worden bestreden door middel van verplichting, dit noem je
collectieve dwang. De goede risico’s zijn verplicht om zich aan te sluiten bij een
verzekering om te zorgen dat de gemiddelde premie laag blijft. Solidariteit speelt hier vaak
een rol in; de verzekerden dragen risico’s gezamenlijk.
2. Een andere manier is premiedifferentiatie, dat betekent dat de slechte risico’s een hogere
premie moeten betalen. Om de premies te differentiëren proberen verzekeraars
informatie van verzekerden te krijgen. Premiedifferentiatie wordt vaak bereikt met een
bonus malusregeling. Dit betekent dat automobilisten die geen of weinig schade
veroorzaken een korting krijgen op de premie. En dat automobilisten die veel schade
veroorzaken extra premie moeten betalen.
Moral hazard door asymmetrische informatie:
Soms gaan verzekerden zich anders gedragen nadat de verzekering is afgesloten. Dit noem je
moral hazard. Hij vertoont het gedrag omdat hij toch verzekerd is, en het toch allemaal betaald
wordt. Zo worden de premies steeds hoger, en gaan steeds meer mensen weg.
Het tegengaan van moral hazard:
1. Het instellen van eigen risico: bij schade moet de verzekerde eerst een bedrag zelf
betalen, de schade boven dat bedrag wordt daarna vergoed.
Hoe hoger het eigen risico, hoe lager de premie.
2. De invoering van maximale vergoeding; voor verlies of diefstal een vergoeding.
, Averechtse selectie en moral hazard kunnen er uiteindelijk toe leiden dat de risico’s niet meer te
verzekeren zijn, vraag en aanbod elkaar niet meer. De verzekeringsmarkt functioneert niet meer.
→ Marktfalen. Om dit tegen te gaan zullen verzekeraars proberen meer informatie over de
potentiële klant en ook maatregelen nemen om het gedrag bij te sturen; bonus malusregeling,
eigen risico etc. Bij een autoverzekering maakt een verzekeringsmaatschappij een inschatting van
de risico’s op basis van leeftijd, regio en het aantal kilometers. Het verzamelen van die gegevens
kost extra moeite en geld, waardoor de transactiekosten hoger worden. Transactiekosten zijn de
kosten die worden gemaakt om een overeenkomst, in dit geval het afsluiten van een verzekering,
te realiseren en na te leven.
Vraag en aanbod
De vraag naar goederen / diensten is afhankelijk van:
- De prijs;
- De stand van de economie;
- Inkomen;
- Bevolkingsomvang;
- Behoefte;
- Prijzen van andere substitutiegoederen;
- Prijzen van aanvullende goederen
Substitutiegoederen:
Substitutiegoederen: goederen die elkaar vervangen (verschillende goederen die in dezelfde
behoefte voorzien)
- Positief verband tussen prijs van het ene product en de vraag naar het andere product. (de
prijs van het ene goed stijgt, dan stijgt de vraag naar het andere goed en andersom)
Complementaire goederen:
Complementaire goederen: goederen die elkaar aanvullen. (je kan het ene goed (vaak) niet
gebruiken zonder het andere goed)
- Negatief verband tussen prijs van het ene product en de vraag naar het andere product.
(de prijs van het ene goed stijgt, dan daalt de vraag naar het andere
goed en andersom)
Het consumentensurplus;
Een aantal vragers (consumenten) zijn bereid om meer te
betalen voor het product dan de evenwichtsprijs.
Omdat deze vragers de evenwichtsprijs betalen hebben ze een “surplus” (voordeel).
Producentensurplus;
Een aantal aanbieders is bereid om het product tegen een lagere prijs te leveren dan de
evenwichtsprijs (de prijs die op een markt tot stand komt).
Omdat deze aanbieders de evenwichtsprijs krijgen voor hun product hebben zij een voordeel
(surplus).
Verzekeren
Risico Aversie: Mensen zijn afkerig van risico’s en wapenen zich hiertegen door een verzekering af
te sluiten.
Het verwachte schadebedrag = Kans op schade x het schadebedrag.
Een verzekering is een overeenkomst tussen een verzekeraar en de verzekerde waarbij de
verzekerde een bedrag betaalt aan de verzekeraar, in ruil hiervoor krijgt de verzekerde een garantie
dat de schade wordt vergoed. Door je te verzekeren verlaag je het risico. Het bedrag dat de
verzekerde periodiek voor de verzekering betaalt, is de premie.
Premie = kans op schade x gemiddelde hoogte van de schade
Averechtse selectie door asymmetrische informatie:
Als de ene partij over meer informatie beschikt dan de andere partij, noemen we dit
asymmetrische informatie. Dit komt ook bij verzekeringen voor; de verzekerde kent zijn levensstijl
en de risico’s die daaraan gebonden zijn. De verzekeraar kent die risico’s niet. Hij baseert zijn
premie op het gemiddeld risico op schade binnen de groep verzekerden. Iedereen betaalt
evenveel premie. De slechte risico’s krijgen veel uitgekeerd en de goede risico’s krijgen niks. Dat kan
ertoe leiden dat de goede risico’s zich niet langer verzekeren, omdat de opbrengst van de
verzekering niet opweegt tegen de kosten ervan. Het gevolg is dat alle slechte risico’s overblijven,
dat betekent dat het gemiddeld risico stijgt en dus ook de premie. De verzekeraar zal de premie
verhogen waardoor er nog meer mensen weggaan. Dan krijgt hij alleen nog maar de slechte risico’s
als klant.
Wanneer de goede risico’s de verzekering opzeggen, en de slechte risico’s overblijven, spreek je
van averechtse selectie.
Bestrijden van averechtse selectie:
1. Averechtse selectie kan worden bestreden door middel van verplichting, dit noem je
collectieve dwang. De goede risico’s zijn verplicht om zich aan te sluiten bij een
verzekering om te zorgen dat de gemiddelde premie laag blijft. Solidariteit speelt hier vaak
een rol in; de verzekerden dragen risico’s gezamenlijk.
2. Een andere manier is premiedifferentiatie, dat betekent dat de slechte risico’s een hogere
premie moeten betalen. Om de premies te differentiëren proberen verzekeraars
informatie van verzekerden te krijgen. Premiedifferentiatie wordt vaak bereikt met een
bonus malusregeling. Dit betekent dat automobilisten die geen of weinig schade
veroorzaken een korting krijgen op de premie. En dat automobilisten die veel schade
veroorzaken extra premie moeten betalen.
Moral hazard door asymmetrische informatie:
Soms gaan verzekerden zich anders gedragen nadat de verzekering is afgesloten. Dit noem je
moral hazard. Hij vertoont het gedrag omdat hij toch verzekerd is, en het toch allemaal betaald
wordt. Zo worden de premies steeds hoger, en gaan steeds meer mensen weg.
Het tegengaan van moral hazard:
1. Het instellen van eigen risico: bij schade moet de verzekerde eerst een bedrag zelf
betalen, de schade boven dat bedrag wordt daarna vergoed.
Hoe hoger het eigen risico, hoe lager de premie.
2. De invoering van maximale vergoeding; voor verlies of diefstal een vergoeding.
, Averechtse selectie en moral hazard kunnen er uiteindelijk toe leiden dat de risico’s niet meer te
verzekeren zijn, vraag en aanbod elkaar niet meer. De verzekeringsmarkt functioneert niet meer.
→ Marktfalen. Om dit tegen te gaan zullen verzekeraars proberen meer informatie over de
potentiële klant en ook maatregelen nemen om het gedrag bij te sturen; bonus malusregeling,
eigen risico etc. Bij een autoverzekering maakt een verzekeringsmaatschappij een inschatting van
de risico’s op basis van leeftijd, regio en het aantal kilometers. Het verzamelen van die gegevens
kost extra moeite en geld, waardoor de transactiekosten hoger worden. Transactiekosten zijn de
kosten die worden gemaakt om een overeenkomst, in dit geval het afsluiten van een verzekering,
te realiseren en na te leven.
Vraag en aanbod
De vraag naar goederen / diensten is afhankelijk van:
- De prijs;
- De stand van de economie;
- Inkomen;
- Bevolkingsomvang;
- Behoefte;
- Prijzen van andere substitutiegoederen;
- Prijzen van aanvullende goederen
Substitutiegoederen:
Substitutiegoederen: goederen die elkaar vervangen (verschillende goederen die in dezelfde
behoefte voorzien)
- Positief verband tussen prijs van het ene product en de vraag naar het andere product. (de
prijs van het ene goed stijgt, dan stijgt de vraag naar het andere goed en andersom)
Complementaire goederen:
Complementaire goederen: goederen die elkaar aanvullen. (je kan het ene goed (vaak) niet
gebruiken zonder het andere goed)
- Negatief verband tussen prijs van het ene product en de vraag naar het andere product.
(de prijs van het ene goed stijgt, dan daalt de vraag naar het andere
goed en andersom)
Het consumentensurplus;
Een aantal vragers (consumenten) zijn bereid om meer te
betalen voor het product dan de evenwichtsprijs.
Omdat deze vragers de evenwichtsprijs betalen hebben ze een “surplus” (voordeel).
Producentensurplus;
Een aantal aanbieders is bereid om het product tegen een lagere prijs te leveren dan de
evenwichtsprijs (de prijs die op een markt tot stand komt).
Omdat deze aanbieders de evenwichtsprijs krijgen voor hun product hebben zij een voordeel
(surplus).
