Samenvatting hoorcolleges - Inleiding forensische psychiatrie en psychologie

Inleiding forensische psychiatrie en psychologie

Samenvatting hoorcolleges

,Hoorcollege 1: Introductie in de forensische gedragskunde



TBS: Terbeschikkingstelling

- Voorwaarden TBS: 1) gevaar voor de samenleving, 2) moet tijdens delict een stoornis zijn
geweest

Ontoerekeningsvatbaarheid = Het niet toerekenen van een strafbaar feit aan de dader vanwege zijn
psychische toestand

- Verantwoordelijkheid van oplegging ligt bij: psychiater en rechter
- Voorwaarden ontoerekeningsvatbaarheid: 1) er moet een relatie tussen delict en de stoornis
zijn, 2) aanwezigheid van stoornis betekend niet dat iemand automatisch
ontoerekeningsvatbaar is

Forensische psychiatrie = grensgebied tussen psychiatrie en recht (in de praktijk: binnen het
strafrecht)

- Waarom is er forensische psychiatrie?
o De vrije wil kan ondermijnt worden door psychische stoornissen
o Ongewoon gedrag (m.b.t. stoornissen) kan soms ook strafbaar gedrag zijn
o Waarom juridisch?: (wordt in het wetboek strafrecht benoemd)
 Ontoerekeningsvatbaarheid
 Procedureel vereiste

DSM-5

- Gebruikt om stoornissen vast te stellen (code van DSM-5 stoornissen) (discussieerbaar)
- Wat maakt iets een psychiatrische stoornis?
o DSM:




o Cultuur is verbonden met psychiatrie (en de uitingen/reacties/thema’s bij de
stoornissen)

,Syndroom VS. ziekte

- Ziekte = symptoomcomplex, maar ook er ziekte (cellen) aanwezig is die je kunt zien
o E.g.: tuberculose
o In psychiatrie zie je dit niet, maar wordt er beschreven (om tot symptoomcomplex te
komen)
- Syndroom = is meer beschrijvend
o Psychische stoornissen bevinden zich op een syndroom niveau
 Alleen symptomen kunnen beschrijven?  syndroom
 Psychiatrie: stoornissen
- Omschrijving binnen de psychiatrie
o Er zijn symptomen (5<), dan is er te spreken van een bepaalde stoornis
o Niet elke stoornis hoeft er hetzelfde uit te zien (dezelfde stoornis, met andere
symptomen)
 Heterogene groep

Co-morbiditeit

- = meerdere stoornissen vaststellen  bijwerking van DSM
- Beginnen met de stoornis waar de persoon het meeste last van heeft
o Co-morbiditeit: klachten vallen in meerdere categorieën
 1) deze persoon heeft 3 stoornissen
 1 stoornis, die in 3 categorieën valt
 2) mensen hebben last van psychotische gevoeligheid + verslaving (+LVB)
 Meerdere stoornissen/ziektes kunnen naast elkaar plaatsvinden 
die negatief op elkaar inwerken (kunnen tegelijkertijd bestaan)

Psychiatrie en maatschappij

- Verward persoon kan betrokken zijn bij verschillende gebieden (e.g. GGZ en politie)
o Onvrijwillige opname:
 Wet verplichte GGZ
 WVS: TBS
- Psychiatrie is meer gevoelig voor de maatschappij waarin het opereert
- Psychische stoornissen kunnen gebruikt worden voor een maatschappij: mensen als gek
verklaren en onderdrukken, of wanneer iemand iets immoreels deed, het een medische
verklaring geven (wat als zielig bestempeld kan worden)

, Hoorcollege 2: Rol van toerekeningsvatbaarheid



Toerekeningsvatbaarheid in het strafrecht:

- Toerekeningsvatbaarheid aangenomen  iemand kan niet kwalijk worden genomen  TBS
maatregels als er sprake is van gevaar voor herhaling
- Eerst wordt er getoetst of iemand een strafbaar feit heeft gepleegd, en dan of die persoon er
verantwoordelijk voor was
- Toerekeningsvatbaar kan helpen om uit te gaan hoe de stoornis invloed heeft op het delict

Psychische stoornis strafrechtelijk relevant?

- Hulpverlening (doel: helpen) en strafrecht (doel: aan regels houden) zijn tegenstrijdig
o Het gaat om het delict, en niet de stoornis
- In het begin:
o Reden voor schorsing van vervolging
 Fit to stand trial: kan iemand adequaat zijn verdediging bij de zitting
uitvoeren?
 E.g. non-communicatief
 Recht op een eerlijk proces: juridische reden om rapportage maken voor
redenen van schorsing
 E.g. Ontoerekeningsvatbaarheid
 Soms krijgen advocaten de volledige macht (echter wensen zij dit vaak niet)
o Ontoerekeningsvatbaarheid
 Strafuitsluitingsgrond
 Juridische reden voor een rapportage: invloed op strafmaat
 Schuld kan variëren
o Zorg/executie straf of maatregel (e.g. detentieongeschiktheid)
 Executie: tenuitvoerlegging
 Verplichtingen voor de overheid als je iemand opsluit
 Zorg
- Beoordeling strafrechter
o Voorkomen: dat de rechter bewijs rond maakt o.b.v. de diagnose  kan het delict
weggedacht worden van de diagnose?
 Bewijsvraag (iets over het bewijs zeggen)
 Kwalificatievraag (wat is het delict)
 Strafuitsluitingsgronden
 Schulduitsluitingsgronden
 Rechtvaardigingsgronden
 Straf en/of maatregel
- Stoornis en bewijs (had de stoornis een rol?)
o Opzet/voorbedachte rade
o Overtuiging bij wettig bewijs
o Voorbereidingshandelingen

Stoornis volgens de wet:

- Tot 1 januari 2020