Economie samenvatting H7: Samenwerken
7.0 Inleiding:
Een prijzenoorlog bedreigt de winst van alle concurrerende ondernemingen, doordat die
mee moeten bewegen met prijsverlagingen van de onderneming. Als ze dit niet doen maken
ze verlies.
- Prijzenoorlog: Een situatie waarin ondernemingen binnen een bepaalde sector elkaar
beconcurreren door hun prijzen te verlagen, om op deze manier een groter
marktaandeel te krijgen.
7.1 Het gevangenendilemma:
De keuze tussen samenwerken en concurreren kan worden bekeken met de speltheorie. Het
gaat hierbij om spelers of partijen die afhankelijk van het gedrag van de tegenspelers of
tegenpartijen een optimale strategie voor zichzelf bepalen.
Prijzenoorlogen kunnen verklaard worden met het gevangenendilemma. De spelers die
afhankelijk zijn van het gedrag van de tegenspelers kiezen een optimale strategie voor
zichzelf.
Bij het gevangenendilemma gaat het om 2 spelers die geen contact met elkaar mogen
hebben. Ze kunnen niet onderhandelen en geen onderlinge afspraken maken (non-
coöperatief spel), samenwerking is uitgesloten.
Beide spelers krijgen interessante voorstellen waaruit ze kunnen kiezen. Ze zullen altijd
kiezen voor een zo goed mogelijke uitkomst voor zichzelf, maar dit zal niet de beste uitkomst
zijn. Als ze konden overleggen had er een betere uitkomst uit kunnen komen. Samenwerken
zou een beter resultaat opleveren dan het nastreven van eigenbelang. De uitkomsten van
een gevangenendilemma kunnen worden samengevat in een pay-offmatrix.
- De dominante strategie: Bij een speltheorie is de dominante strategie de beste reactie
ongeacht de gekozen strategie van de tegenspeler. Deze strategie zal de speler altijd
kiezen.
Het gevangenendilemma is dus een niet-coöperatief spel, ze kunnen niet onderhandelen en
onderlinge afspraken maken. Doordat samenwerking niet mogelijk is is de uitkomst niet
altijd voorspelbaar. Bij een coöperatief spel kan dit wel, ze kunnen een gezamenlijke
strategie bedenken. In een gevangenendilemma zou er dan geen dilemma bestaan, ze
zouden samen een verklaring ondertekenen waarbij ze samen het beste resultaat behalen.
Sociale normen en verhoudingen kunnen ook een rol spelen in de uitkomst van het
gevangenendilemma. Bijvoorbeeld wanneer een familierelatie of vriendschap op het spel
staat.
Ook kan er sprake zijn van zelfbinding.
- Zelfbinding: Een speler kiest vrijwillig een strategie, waarbij rekening wordt gehouden
met de belangen van de andere speler, zodat hij/zij daar uiteindelijk zelf beter van
wordt.
Reputatie en geloofwaardigheid speelt ook een rol in het bepalen van de strategie. Iemand
kan je bijvoorbeeld wel vertellen dar hij je nooit zou verlinken, maar als die niet te
1
7.0 Inleiding:
Een prijzenoorlog bedreigt de winst van alle concurrerende ondernemingen, doordat die
mee moeten bewegen met prijsverlagingen van de onderneming. Als ze dit niet doen maken
ze verlies.
- Prijzenoorlog: Een situatie waarin ondernemingen binnen een bepaalde sector elkaar
beconcurreren door hun prijzen te verlagen, om op deze manier een groter
marktaandeel te krijgen.
7.1 Het gevangenendilemma:
De keuze tussen samenwerken en concurreren kan worden bekeken met de speltheorie. Het
gaat hierbij om spelers of partijen die afhankelijk van het gedrag van de tegenspelers of
tegenpartijen een optimale strategie voor zichzelf bepalen.
Prijzenoorlogen kunnen verklaard worden met het gevangenendilemma. De spelers die
afhankelijk zijn van het gedrag van de tegenspelers kiezen een optimale strategie voor
zichzelf.
Bij het gevangenendilemma gaat het om 2 spelers die geen contact met elkaar mogen
hebben. Ze kunnen niet onderhandelen en geen onderlinge afspraken maken (non-
coöperatief spel), samenwerking is uitgesloten.
Beide spelers krijgen interessante voorstellen waaruit ze kunnen kiezen. Ze zullen altijd
kiezen voor een zo goed mogelijke uitkomst voor zichzelf, maar dit zal niet de beste uitkomst
zijn. Als ze konden overleggen had er een betere uitkomst uit kunnen komen. Samenwerken
zou een beter resultaat opleveren dan het nastreven van eigenbelang. De uitkomsten van
een gevangenendilemma kunnen worden samengevat in een pay-offmatrix.
- De dominante strategie: Bij een speltheorie is de dominante strategie de beste reactie
ongeacht de gekozen strategie van de tegenspeler. Deze strategie zal de speler altijd
kiezen.
Het gevangenendilemma is dus een niet-coöperatief spel, ze kunnen niet onderhandelen en
onderlinge afspraken maken. Doordat samenwerking niet mogelijk is is de uitkomst niet
altijd voorspelbaar. Bij een coöperatief spel kan dit wel, ze kunnen een gezamenlijke
strategie bedenken. In een gevangenendilemma zou er dan geen dilemma bestaan, ze
zouden samen een verklaring ondertekenen waarbij ze samen het beste resultaat behalen.
Sociale normen en verhoudingen kunnen ook een rol spelen in de uitkomst van het
gevangenendilemma. Bijvoorbeeld wanneer een familierelatie of vriendschap op het spel
staat.
Ook kan er sprake zijn van zelfbinding.
- Zelfbinding: Een speler kiest vrijwillig een strategie, waarbij rekening wordt gehouden
met de belangen van de andere speler, zodat hij/zij daar uiteindelijk zelf beter van
wordt.
Reputatie en geloofwaardigheid speelt ook een rol in het bepalen van de strategie. Iemand
kan je bijvoorbeeld wel vertellen dar hij je nooit zou verlinken, maar als die niet te
1
