3.Inhoudsopgave
1.Voorwoord 2
2.Samenvatting 3
3.Inhoudsopgave 5
4.Inleiding 6
5.Geschiedenis 8
6.Het leenstelsel 22
7. De financiële gevolgen 27
8.Empirisch onderzoek 33
9.De toekomst van de studiefinanciering 36
10.Bezint eer ge begint 38
11.Conclusie 41
12.Discussie en reflectie 42
13.Literatuurlijst 44
14.Logboek 46
15.Bijlagen 53
5
,4.Inleiding
Onlangs is er naar voren gekomen dat het geld, dat de overheid zou overhouden door de
afschaffing van de basisbeurs, toch niet in het onderwijs geïnvesteerd is. Zat voormalig
minister Bussemaker er helemaal naast, toen hij het over 1 miljard aan investeringen in het
hoger onderwijs had?
‘De studiefinanciering’ voor het hoger onderwijs in Nederland heeft vele vormen gekend en
het vormt een klassiek probleem in Nederland. Op het eerste ogenblik lijkt het alsof dit
thema alleen relevant is voor de studenten, maar als het op cijfers aankomt, zien we dat het
een breed maatschappelijk vraagstuk is, dat iedereen in Nederland financieel al dan niet
positief raakt. De overheid besteedt namelijk telkens een bepaald bedrag aan het hoger
onderwijs. Dit kan (vanuit het perspectief van de Nederlandse student) direct d.m.v.
bijvoorbeeld een basisbeurs of indirect door onderwijsinstellingen meer geld te geven.
Echter, het geld, dat niet ten goede komt aan het hoger onderwijs, verdwijnt in de andere
kostenposten van de maatschappij. 1
Het doel van dit onderzoek is het in kaart brengen van de veranderingen rondom de
studiefinanciering, de gevolgen en het toekomstbeeld. Onze hoofdonderzoeksvraag luidt
dan ook als volgt:‘Hoe ziet de ontwikkeling van de studiefinanciering in Nederland eruit?
De daaruit voortvloeiende deelvragen zijn:
● Hoe zag de studiefinanciering tot aan het afschaffen van de basisbeurs eruit?
● Wat houdt het leenstelsel in?
● Welke financiële gevolgen brengt het leenstelsel met zich mee?
● Welk effect heeft het leenstel op de student?
● Wat zijn de toekomstplannen?
● Hoe moet de studiefinanciering in Nederland eruit zien?
We behandelen eerst de geschiedenis tot aan de afschaffing van de basisbeurs. Daarop
bouwen we voort in het volgende hoofdstuk over het leenstelsel. In hoofdstuk 6 worden de
financiële gevolgen in kaart gebracht. In hoofdstuk 7 wordt d.m.v. een face-to-face enquête
onderzoek gedaan naar de financiële en geestelijke gesteldheid van de studenten van de
1
https://nos.nl/artikel/2301562-het-leenstelsel-ontleed-waar-is-het-geld-van-afschaffing-basisbeurs-geb
leven.html
6
, Universiteit van Amsterdam. Dan is er tijd voor een blik in de toekomst. Immers kan er vanaf
maart 2021 een hoop veranderen.2 Alvorens we conclusies trekken, gaan we in op ons
eigen plan, waarin we beschrijven hoe het wel zou moeten.
2
https://www.nrc.nl/nieuws/2019/09/03/einde-van-leenstelsel-lijkt-in-zicht-a3972008
7
1.Voorwoord 2
2.Samenvatting 3
3.Inhoudsopgave 5
4.Inleiding 6
5.Geschiedenis 8
6.Het leenstelsel 22
7. De financiële gevolgen 27
8.Empirisch onderzoek 33
9.De toekomst van de studiefinanciering 36
10.Bezint eer ge begint 38
11.Conclusie 41
12.Discussie en reflectie 42
13.Literatuurlijst 44
14.Logboek 46
15.Bijlagen 53
5
,4.Inleiding
Onlangs is er naar voren gekomen dat het geld, dat de overheid zou overhouden door de
afschaffing van de basisbeurs, toch niet in het onderwijs geïnvesteerd is. Zat voormalig
minister Bussemaker er helemaal naast, toen hij het over 1 miljard aan investeringen in het
hoger onderwijs had?
‘De studiefinanciering’ voor het hoger onderwijs in Nederland heeft vele vormen gekend en
het vormt een klassiek probleem in Nederland. Op het eerste ogenblik lijkt het alsof dit
thema alleen relevant is voor de studenten, maar als het op cijfers aankomt, zien we dat het
een breed maatschappelijk vraagstuk is, dat iedereen in Nederland financieel al dan niet
positief raakt. De overheid besteedt namelijk telkens een bepaald bedrag aan het hoger
onderwijs. Dit kan (vanuit het perspectief van de Nederlandse student) direct d.m.v.
bijvoorbeeld een basisbeurs of indirect door onderwijsinstellingen meer geld te geven.
Echter, het geld, dat niet ten goede komt aan het hoger onderwijs, verdwijnt in de andere
kostenposten van de maatschappij. 1
Het doel van dit onderzoek is het in kaart brengen van de veranderingen rondom de
studiefinanciering, de gevolgen en het toekomstbeeld. Onze hoofdonderzoeksvraag luidt
dan ook als volgt:‘Hoe ziet de ontwikkeling van de studiefinanciering in Nederland eruit?
De daaruit voortvloeiende deelvragen zijn:
● Hoe zag de studiefinanciering tot aan het afschaffen van de basisbeurs eruit?
● Wat houdt het leenstelsel in?
● Welke financiële gevolgen brengt het leenstelsel met zich mee?
● Welk effect heeft het leenstel op de student?
● Wat zijn de toekomstplannen?
● Hoe moet de studiefinanciering in Nederland eruit zien?
We behandelen eerst de geschiedenis tot aan de afschaffing van de basisbeurs. Daarop
bouwen we voort in het volgende hoofdstuk over het leenstelsel. In hoofdstuk 6 worden de
financiële gevolgen in kaart gebracht. In hoofdstuk 7 wordt d.m.v. een face-to-face enquête
onderzoek gedaan naar de financiële en geestelijke gesteldheid van de studenten van de
1
https://nos.nl/artikel/2301562-het-leenstelsel-ontleed-waar-is-het-geld-van-afschaffing-basisbeurs-geb
leven.html
6
, Universiteit van Amsterdam. Dan is er tijd voor een blik in de toekomst. Immers kan er vanaf
maart 2021 een hoop veranderen.2 Alvorens we conclusies trekken, gaan we in op ons
eigen plan, waarin we beschrijven hoe het wel zou moeten.
2
https://www.nrc.nl/nieuws/2019/09/03/einde-van-leenstelsel-lijkt-in-zicht-a3972008
7
