Betaalbare risico- en crisiscommunicatie samenvatting boek

Crisis communicatie Hoofstuk 1 tot en met 5

Hoofdstuk 1
Verschillende soorten crises
 Crises als gevolg van kwetsbare plekken in energievoorzieningen, informatiesystemen en
telecommunicatievoorzieningen
 Crises in de internationale voedselketen als gevolg van dierenziekte
 Crises als gevolg van grootschalige evenementen, zoals popconcerten
 Crises als gevolg van het (internationale) terrorisme
Veel veranderingen in laatste decennia
 Groei van communicatietechnologie
 Toename van risico’s en mogelijke crises in onze (internationale) samenleving) :
risicosamenleving
 Alles verandert altijd
 Veranderingen scheppen nieuwe werkelijkheden en nieuwe maatschappelijke verhoudingen
Goed voorbeeld van een crises als gevolg van het internationale terrorisme: 9/11. Laat zien hoe een
terroristische aanslag relatief eenvoudig kan leiden tot een ernstige verstoring van het
maatschappelijke leven, de veiligheid, het veiligheidsgevoel en de internationale politieke,
economisch en militaire verhoudingen.
De veranderingen in de samenleving hebben gevolgen voor de manier waarop wij communiceren. De
nieuwe onafhankelijke burger beantwoord steeds minder aan kenmerken en eigenschappen die hem
vroeger als onderdeel van de instituties werden toebedeeld. Burger heeft niet langer een eenduidige
identiteit en dat heeft gevolgen. Bedrijven en overheden moeten op andere manier communiceren
Belangrijk gevolg is dat veranderende machtsverhouding tussen burgers en bedrijven en organisaties
dat de werkelijkheid en de waarheid van de instituties niet langer vanzelfsprekend samenvalt met die
van de burger.
Eenieder kan tegenwoordig op een eigen manier betekenis geven aan feiten en gebeurtenissen in de
samenleving, ook waar het gaat om maatschappelijke risico’s en crises.
Overheidsbestuurders zijn dominante betekenisgevers in het publieke debat en door de bank
genomen hebben zij een aantal kenmerken met elkaar gemeen:
 Een gemeenschappelijke (westers) mensbeeld
 Een gedeeld vertrouwen in de wetenschappelijke objectiviteit
 Het idee dat de samenleving maakbaar is en te vatten is wetenschappelijke modellen
 Het geloof in de (wetenschappelijke voortgang)
Binnen het debat over communicatie discipline onderscheiden we een tweetal richtingen
 Communicatie als reputatie
 Communicatie als relatie

,Mediabeeld
 Door snelheid van media wordt een snelle informatievoorziening van crisisorganisatie
verwacht.
 Tegenwoordig veel meer live verslag gedaan en is er behoefte aan snelle informatie vanuit
crisisorganisatie
 Redacties gaan steeds vaker op zoek naar alternatieven voor de officiële en formele
informatiebronnen
 Burger maken met behulp van eigen camera’s zelf nieuws
 Vaak gehoorde klacht bij autoriteiten is dat in een crisissituatie de nieuwsmedia vooral
geïnteresseerd zijn in de schuld- en verantwoordingsvraag

Hoofdstuk 2
Soorten risico’s
 Risico’s die je kunt voorzien en in zeker mate te beheersen of zelfs voorkomen zijn
( bijvoorbeeld roken of autogordels)
 Andere risico’s zijn wel te voorzien maar moeilijk te beheersen en soms zelf niet te
voorkomen ( bijvoorbeeld de opwarming van de aarde)

,  Risico’s waaraan we nog niet bloot hebben gestaan, maar die ni de nabij toekomst
voorspelbaar zijn
 Risico’s waarvan we het bestaan niet eens kennen
 De klassieke risico’s van ziekte, armoede en onwetendheid ( in de tweede helft van de vorige
eeuw met succes verkleind -> verzorgingsstaat)
De verschuiving naar andersoortige risico’s waaraan we bovendien allemaal blootstaan heeft een
aantal consequenties
 Nieuwe risico’s vragen ander overheidsbeleid
 Bewust zijn dat een terroristisch aanslag niet voorkomen kan worden en dat het weer niet
beïnvloed kan worden. We willen dat de overheid ons serieus neemt en ons ziet als
volwassen gesprekspartners
Ontwikkelingen die onze samenleving tot een risicosamenleving maken.
 Automation: toenemende afhankelijkheid van zich maar door ontwikkelende infrastructuren
(op gebieden als communicatie, betalingsverkeer, mobiliteit, nutsvoorzieningen en
gezondheidszorg)
 Internationalisering: dreigingen en de randvoorwaarden waarbinnen Nederland moet
functioneren hebben in toenemende mate een internationale oorzaak of context. ( bv MH-
17)
 Juridisering: zakelijke belangen spelen mee bij crisisbeheersing zoals blijkt uit het indienen
van schadeclaims na incidenten
 Mediatiseren: in de media is er continu aandacht voor veiligheidsvraagstukken en het
veiligheidsbeleid. Ook al is in objectieve zin van onveiligheid geen sprake, de media-aandacht
voor incidenten die ons boven het hoofd hangen, voedt het onveiligheidsgevoel.
 Mobilisering: specifieke incidenten en/of de overheidsreactie op die incidenten leidt sneller
tot maatschappelijke impact. Door de verdichting en pluriformiteit van de samenleving
blijken kleine gebeurtenissen grote effecten te kunnen sorteren
 Onvoorzienbaarheid: de mogelijke dreigingen worden steeds complexer en gevarieerder en
zijn dus ook moeilijker te voorzien. Er ontstaan nieuwe risico’s en mogelijke crises die niet
met de vertrouwde methoden aangepakt kunnen worden
 Politisering: de thema’s collectieve veiligheid bevorderen en bescherming bieden geven
bestuurders en politici de gelegenheid om zich bij de burgers te profileren door slagkracht en
daadkracht te tonen
 Privatisering: private ondernemingen beheren en onderhouden delen van de vitale
infrastructuur waarvan we allemaal afhankelijk zijn: elektriciteit, vervoer, telecommunicatie
en gezondheidszorg.
Experts weten ook niet altijd alle relevante factoren van een bepaald risico. Vaak blijven vragen
onbeantwoord, zoals:
 Wat zijn de precieze oorzaken van het risico
 Gaat het om de gevolgen van een bepaalde stof of juist van de accumulatie of combinatie
van bepaalde stoffen
 Wat zijn de gevolgen van een ramp
 Gaat het om directe of indirect slachtoffers, en welke slachtoffers moten bij de directe
slachtoffers worden gerekend
Mensen beleven risico’s op hun eigen manier
De beleving van een risico is niet risico= kans x effect maar veel eerder
Risico= gevaar (situatie) x perceptie (persoonlijke inschatting)