,Inhoudsopgave
Ontwikkelingspsychologie................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 – Het terrein van de ontwikkelingspsychologie............................................3
Verkorte samenvatting (hoofdstuk 1)..........................................................................6
Hoofdstuk 2 – Ontwikkelingspsychologische theorieën...................................................8
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 2)........................................................................10
Hoofdstuk 3 – Erfelijkheid en prenatale ontwikkeling....................................................12
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 3)........................................................................13
Hoofdstuk 4 – Fysieke ontwikkeling...............................................................................14
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 4)........................................................................17
Hoofdstuk 5 – De taal.................................................................................................... 18
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 5)........................................................................20
Hoofdstuk 6 – Het denken............................................................................................. 21
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 6)........................................................................23
Hoofdstuk 7 – Temperament......................................................................................... 25
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 7)........................................................................27
Hoofdstuk 8 – Gehechtheid........................................................................................... 28
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 8)........................................................................30
Hoofdstuk 9 – Zelfconcept en identiteit.........................................................................31
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 9)........................................................................32
Hoofdstuk 10 – Moraliteit............................................................................................... 33
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 10)......................................................................34
Hoofdstuk 11 – Sociale cognitie en sociaal gedrag........................................................35
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 11)......................................................................35
Hoofdstuk 12 – Sekserollen........................................................................................... 36
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 12)......................................................................37
Hoofdstuk 13 – Seksuele ontwikkeling...........................................................................38
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 13)......................................................................39
Hoofdstuk 14 – Kind en gezin........................................................................................40
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 14)......................................................................41
Hoofdstuk 15 – School en peergroep.............................................................................42
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 15)......................................................................42
2
,Ontwikkelingspsychologie
Hoofdstuk 1 – Het terrein van de ontwikkelingspsychologie
1.1 Een definitie van ontwikkeling
Ontwikkeling(s)(domeinen)
o Lichamelijk
o Cognitief
o Emotioneel en sociaal
o Motoriek
o Taal
o Spel
o Slaap
o Sekse
o Geheugen
o Moraliteit
o Identiteit
o Hechting
Definitie van ontwikkelingspsychologie:
o Gaat om een progressieve verandering die eigenlijk steeds lijd tot een hoge
niveau van functioneren of differentiëren.
o Elke stap draagt bij aan je verdere ontwikkeling.
1.2 Kinder- en jeugdjaren: de afbakening
Omschrijving van ontwikkelingsperioden:
o Babyperiode (0-12 maanden)
o Peuterperiode (1-4 jaar)
o Kleuterperiode (4-6 jaar)
o Schoolperiode (6-12 jaar)
o Adolescentie (12-18 jaar)
De tweedeling kinderjaren/jeugdjaren tref je vaak aan. Met ‘kinderen’ wordt dan de
leeftijdsgroep van 0-12 jaar bedoeld, met ‘jeugdigen’ of ‘jongeren’ die van 12-18 jaar.
Babyperiode (0-12 maanden) Baby
o Afhankelijk van zijn/haar omgeving.
o In het eerste levensjaar is het groei- en ontwikkelingstempo heel hoog. Vooral op
motorisch gebied zijn de vorderingen spectaculair.
o De eerste gehechtheidsrelatie; Zoals we later zullen zien een eerste mijlpijl in de
persoonlijkheidsontwikkeling
3
, Peuterperiode (1-4 jaar) Peuter
o Taalontwikkeling
o Eigenschap van peuters is egocentrisme. Peuters denken en handelen sterk vanuit
hun eigen belevingswereld en kunnen zich nog niet in anderen verplaatsen.
Kleuterperiode (4-6 jaar) Kleuter
o Het accent verschuift van spelen naar leren.
o Vrijwel alle vierjarigen gaan naar de basisschool, maar de leerplicht begint pas
met vijf jaar.
o Sociale ontwikkeling neemt toe.
Schoolperiode (6-12 jaar) Schoolkind
o Cognitieve ontwikkeling in deze fase een belangrijke plaats.
o Naast school en buurt komen veel schoolkinderen via sport- of hobbyactiviteiten
met andere kinderen en volwassenen in contact.
Adolescentie (12-18 jaar) Puberteit en adolescent
o De adolescentie begint met de puberteit, de periode waarin geslachtsrijping
plaatsvindt.
o Ontwikkeling van seksualiteit en identiteit.
o Psychologische veranderingen die kenmerkend zijn voor de adolescentiefase,
volgen pas na he twaalfde levensjaar.
1.3 Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief
o Tot de middeleeuwen:
Kindertijd (tot 7 of 8 jaar) beschouwd als aparte fase met speciale
behoeften.
o De 16e eeuw:
Puriteins gezichtspunt: Kinderen zijn ‘slecht’.
o De 17e eeuw:
John Locke’s ‘Tubala rasa’
Onbeschreven blad, stimulering van de omgeving
o De 18 eeuw:
e
Jean Jacques Rousseau’s; Gevoel een belangrijke plaats.
Aangeboren natuurlijke goedheid van de mens.
Ruimte voor respect en stimulans.
John Locke (1632-1704)
o Tabula rasa: Onbeschreven blad
Een zeker waarde toe hecht aan de omgeving van het kind
Stimuleren van de ontwikkelingstaken en daarbij ondersteunen (Nurture)
Doel van de opvoeding is zelfcontrole
Kind toe brengen naar meer zelfredzaamheid
Nature is aangeboren
4
Ontwikkelingspsychologie................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 – Het terrein van de ontwikkelingspsychologie............................................3
Verkorte samenvatting (hoofdstuk 1)..........................................................................6
Hoofdstuk 2 – Ontwikkelingspsychologische theorieën...................................................8
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 2)........................................................................10
Hoofdstuk 3 – Erfelijkheid en prenatale ontwikkeling....................................................12
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 3)........................................................................13
Hoofdstuk 4 – Fysieke ontwikkeling...............................................................................14
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 4)........................................................................17
Hoofdstuk 5 – De taal.................................................................................................... 18
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 5)........................................................................20
Hoofdstuk 6 – Het denken............................................................................................. 21
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 6)........................................................................23
Hoofdstuk 7 – Temperament......................................................................................... 25
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 7)........................................................................27
Hoofdstuk 8 – Gehechtheid........................................................................................... 28
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 8)........................................................................30
Hoofdstuk 9 – Zelfconcept en identiteit.........................................................................31
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 9)........................................................................32
Hoofdstuk 10 – Moraliteit............................................................................................... 33
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 10)......................................................................34
Hoofdstuk 11 – Sociale cognitie en sociaal gedrag........................................................35
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 11)......................................................................35
Hoofdstuk 12 – Sekserollen........................................................................................... 36
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 12)......................................................................37
Hoofdstuk 13 – Seksuele ontwikkeling...........................................................................38
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 13)......................................................................39
Hoofdstuk 14 – Kind en gezin........................................................................................40
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 14)......................................................................41
Hoofdstuk 15 – School en peergroep.............................................................................42
Verkorte samenvatting (Hoofdstuk 15)......................................................................42
2
,Ontwikkelingspsychologie
Hoofdstuk 1 – Het terrein van de ontwikkelingspsychologie
1.1 Een definitie van ontwikkeling
Ontwikkeling(s)(domeinen)
o Lichamelijk
o Cognitief
o Emotioneel en sociaal
o Motoriek
o Taal
o Spel
o Slaap
o Sekse
o Geheugen
o Moraliteit
o Identiteit
o Hechting
Definitie van ontwikkelingspsychologie:
o Gaat om een progressieve verandering die eigenlijk steeds lijd tot een hoge
niveau van functioneren of differentiëren.
o Elke stap draagt bij aan je verdere ontwikkeling.
1.2 Kinder- en jeugdjaren: de afbakening
Omschrijving van ontwikkelingsperioden:
o Babyperiode (0-12 maanden)
o Peuterperiode (1-4 jaar)
o Kleuterperiode (4-6 jaar)
o Schoolperiode (6-12 jaar)
o Adolescentie (12-18 jaar)
De tweedeling kinderjaren/jeugdjaren tref je vaak aan. Met ‘kinderen’ wordt dan de
leeftijdsgroep van 0-12 jaar bedoeld, met ‘jeugdigen’ of ‘jongeren’ die van 12-18 jaar.
Babyperiode (0-12 maanden) Baby
o Afhankelijk van zijn/haar omgeving.
o In het eerste levensjaar is het groei- en ontwikkelingstempo heel hoog. Vooral op
motorisch gebied zijn de vorderingen spectaculair.
o De eerste gehechtheidsrelatie; Zoals we later zullen zien een eerste mijlpijl in de
persoonlijkheidsontwikkeling
3
, Peuterperiode (1-4 jaar) Peuter
o Taalontwikkeling
o Eigenschap van peuters is egocentrisme. Peuters denken en handelen sterk vanuit
hun eigen belevingswereld en kunnen zich nog niet in anderen verplaatsen.
Kleuterperiode (4-6 jaar) Kleuter
o Het accent verschuift van spelen naar leren.
o Vrijwel alle vierjarigen gaan naar de basisschool, maar de leerplicht begint pas
met vijf jaar.
o Sociale ontwikkeling neemt toe.
Schoolperiode (6-12 jaar) Schoolkind
o Cognitieve ontwikkeling in deze fase een belangrijke plaats.
o Naast school en buurt komen veel schoolkinderen via sport- of hobbyactiviteiten
met andere kinderen en volwassenen in contact.
Adolescentie (12-18 jaar) Puberteit en adolescent
o De adolescentie begint met de puberteit, de periode waarin geslachtsrijping
plaatsvindt.
o Ontwikkeling van seksualiteit en identiteit.
o Psychologische veranderingen die kenmerkend zijn voor de adolescentiefase,
volgen pas na he twaalfde levensjaar.
1.3 Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief
o Tot de middeleeuwen:
Kindertijd (tot 7 of 8 jaar) beschouwd als aparte fase met speciale
behoeften.
o De 16e eeuw:
Puriteins gezichtspunt: Kinderen zijn ‘slecht’.
o De 17e eeuw:
John Locke’s ‘Tubala rasa’
Onbeschreven blad, stimulering van de omgeving
o De 18 eeuw:
e
Jean Jacques Rousseau’s; Gevoel een belangrijke plaats.
Aangeboren natuurlijke goedheid van de mens.
Ruimte voor respect en stimulans.
John Locke (1632-1704)
o Tabula rasa: Onbeschreven blad
Een zeker waarde toe hecht aan de omgeving van het kind
Stimuleren van de ontwikkelingstaken en daarbij ondersteunen (Nurture)
Doel van de opvoeding is zelfcontrole
Kind toe brengen naar meer zelfredzaamheid
Nature is aangeboren
4
